Ang artikulong ito ay isinulat ng editorial team ng NIPPON VISA & LIFE batay sa impormasyon mula sa mga pampublikong ahensya tulad ng pambansang pamahalaan at mga lokal na pamahalaan. Maaaring magkakaiba ang mga patakaran at bayad depende sa lungsod, ward, bayan o nayon (shikuchoson) kung saan kayo nakatira.
Kapag naghahanap ng trabaho sa Japan, may Hello Work (ハローワーク, ang tanggapan ng pamahalaan para sa job placement) na magagamit nang libre. Bago magsimulang magtrabaho, mahalagang suriin nang nakasulat ang mga kondisyon sa trabaho, tulad ng sahod at oras ng trabaho. Sa artikulong ito, pinagsama-sama ayon sa sitwasyon ang mga pangunahing kaalaman mula sa paghahanap ng trabaho hanggang sa pag-alis dito.
Ang buong daloy muna
- Alamin kung anong trabaho ang puwede ninyong gawin sa inyong status of residence
- Maghanap ng trabaho sa Hello Work at iba pa (hindi kailangang magbayad para mairekomenda sa trabaho)
- Bago magsimulang magtrabaho, suriin nang nakasulat ang mga kondisyon sa trabaho (haba ng kontrata, uri ng trabaho, oras ng trabaho, sahod, at iba pa)
- Kapag nagsimula nang magtrabaho, alamin ang mga patakaran sa sahod, oras ng trabaho, at pahinga
- Kapag aalis sa trabaho, sundin ang proseso ayon sa patakaran ng kompanya at sa batas
- Kapag may problema, gamitin ang mga tanggapan ng pamahalaan na puwedeng konsultahin sa wikang banyaga
(Sanggunian: Immigration Services Agency (ISA) (出入国在留管理庁), “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
Mapa ayon sa sitwasyon
| Kapag ganito | Dapat malaman | Detalyadong artikulo at tanggapan |
|---|---|---|
| Gustong maghanap ng trabaho | Libreng konsultasyon at rekomendasyon ng trabaho sa Hello Work | Bilang 2 sa ibaba |
| Bago magsimulang magtrabaho | Ang mga kondisyon sa trabaho ay dapat ibigay nang nakasulat | Bilang 3 sa ibaba |
| Tungkol sa sahod | May minimum wage, at ibinibigay ang sahod nang 1 beses o higit pa bawat buwan | Bilang 4 sa ibaba |
| Oras ng trabaho at overtime | Bilang patakaran, 8 oras bawat araw at 40 oras bawat linggo. May dagdag na bayad ang overtime | Bilang 5 sa ibaba |
| Gustong magpahinga | Kapag natugunan ang mga kondisyon, may annual paid leave | Bilang 6 sa ibaba |
| Nasugatan o tungkol sa insurance | Workers’ accident compensation insurance, employment insurance, health insurance, at iba pa | Bilang 7 sa ibaba |
| Aalis sa trabaho o tinanggal | Mga patakaran sa pagbibitiw at pagtanggal sa trabaho, basic allowance ng employment insurance | Bilang 8 sa ibaba |
| May problema | May mga tanggapan ng pamahalaan na puwedeng konsultahin sa wikang banyaga | “Mga mapagkokonsultahan kapag may problema” sa ibaba |
1. Bago magtrabaho: Iba-iba ang puwedeng trabaho ayon sa status of residence
Ang mga dayuhan ay puwedeng gumawa ng mga aktibidad sa Japan sa loob ng saklaw ng pinahintulutang status of residence. Kung titingnan kung puwedeng magtrabaho o hindi, nahahati sa 3 malaking grupo ang mga status of residence.
| Uri | Mga halimbawa ng status of residence |
|---|---|
| Puwedeng magtrabaho sa itinakdang saklaw ng trabaho | Engineer/Specialist in Humanities/International Services (技術・人文知識・国際業務), Skilled Labor (技能), Nursing Care (介護), Specified Skilled Worker (特定技能), Technical Intern Training (技能実習), at iba pa |
| Bilang patakaran, hindi puwedeng magtrabaho | Student (留学), Dependent (家族滞在), Cultural Activities (文化活動), Temporary Visitor (短期滞在), Trainee (研修) |
| Walang limitasyon sa uri ng trabaho | Permanent Resident (永住者), Spouse or Child of Japanese National (日本人の配偶者等), Spouse or Child of Permanent Resident (永住者の配偶者等), Long-Term Resident (定住者) |
Para makapag-arubaito (part-time job) ang may status na Student o Dependent, kailangan ng pahintulot mula sa Immigration Services Agency (Permission to engage in activity other than that permitted (資格外活動許可)). Kung hindi ninyo alam kung anong trabaho ang puwede sa inyong status of residence, magtanong sa Immigration Services Agency. Iba-iba ang proseso ng status of residence kapag lilipat ng trabaho depende sa status of residence (halimbawa: Gabay sa paglipat ng trabaho sa Specified Skills | Listahan ng mga proseso at pagkakasunod-sunod para sa tao, bagong kompanya, at dating kompanya).
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3, Immigration Services Agency, “Application for Permission to Engage in Activity Other Than That Permitted”)
2. Paghahanap ng trabaho
- Sa Hello Work (Public Employment Security Office), libre ang lahat: konsultasyon tungkol sa trabaho, rekomendasyon sa mga job opening, gabay sa pagsulat ng resume (rirekisho), pagsasanay sa interview, at iba pa.
- May mga Hello Work din na may interpreter. Puwede rin kayong tumawag sa Hello Work sa wikang banyaga.
- Kapag gagamit ng may-bayad na job placement agency, suriin kung may pahintulot ito mula sa pamahalaan, at itala ang permit number. Masusuri ang mga pahintulot at notification sa “Comprehensive Site for Human Resource Services” ng Ministry of Health, Labour and Welfare.
- Hindi ninyo kailangang magbayad para mairekomenda sa trabaho o para makapagtrabaho. Kung nakapagbayad na kayo, magtabi ng ebidensya.
Ang mga dadalhin sa Hello Work, ang daloy ng job application, at ang referral letter at interview ay detalyadong ipinaliliwanag sa Paano Gamitin ang Hello Work｜Kapag Naghahanap ng Trabaho sa Japan ang Isang Dayuhan (Mga Dadalhin, Job Application, Interpreter, at Referral Letter).
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3, Ministry of Health, Labour and Welfare, “Checklist sa Paggamit ng Hello Work para sa mga Dayuhan”)
Mga uri ng paraan ng pagtatrabaho
| Paraan ng pagtatrabaho | Katangian |
|---|---|
| Dispatched worker (haken) | May kontrata sa dispatch agency, at ang dispatch agency ang nagbabayad ng sahod. Nagtatrabaho sa kompanyang pinagpadalhan, at sumusunod sa utos ng kompanyang iyon |
| Contract employee | May itinakdang haba ng kontrata. Ang haba ng 1 kontrata ay hanggang 3 taon, maliban sa ilang kaso |
| Part-time worker | Taong mas maikli ang oras ng trabaho bawat linggo kaysa sa regular na empleyado. Pareho lang kahit iba ang tawag, gaya ng “part” o “arubaito” |
| Outsourcing at contracting | Bilang patakaran, hindi protektado bilang “manggagawa.” Gayunman, puwede ring ituring na “manggagawa” batay sa aktwal na paraan ng pagtatrabaho |
Kahit part-time o arubaito, kapag natugunan ang mga kondisyon, puwedeng kumuha ng annual paid leave at masasali sa employment insurance, health insurance, at employees’ pension insurance. Kung hindi ninyo alam kung “manggagawa” kayo o hindi, puwede kayong kumonsulta sa Labor Standards Inspection Office.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
3. Bago magsimulang magtrabaho: Suriin nang nakasulat ang mga kondisyon sa trabaho
Kapag gumagawa ng labor contract, dapat malinaw na ipakita ng kompanya sa manggagawa ang mga kondisyon sa trabaho. Lalo na ang mahahalagang bagay sa ibaba, bilang patakaran ay dapat ibigay nang nakasulat (sa papel).
- Mula kailan hanggang kailan ang kontrata (haba ng kontrata)
- Kung may takdang haba ang kontrata, ang mga patakaran sa pag-renew (kung may renewal, ang limitasyon sa bilang ng renewal, at iba pa)
- Saan at anong trabaho ang gagawin (kasama ang saklaw ng puwedeng pagbabago)
- Oras ng simula at tapos ng trabaho, kung may overtime, pahinga sa oras ng trabaho, mga araw ng pahinga at leave
- Magkano ang sahod, at kailan at paano ito ibibigay
- Mga patakaran kapag natapos ang kontrata (kasama ang mga dahilan ng pagtanggal sa trabaho)
Hindi malalaman mula lang sa tawag na “regular na empleyado” o “arubaito” kung may takdang haba ang kontrata. Suriin mismo ang haba ng kontrata. Basahin at itago nang mabuti ang dokumentong natanggap.
Mga hindi dapat isama sa kontrata
- Pagtatakda nang maaga ng multa sa paglabag sa kontrata o ng halaga ng danyos
- Pagpapautang ng pera na may kondisyong magtatrabaho, at sapilitang pagbabawas nito sa sahod bawat buwan bilang bayad
- Sapilitang pagpapaipon ng pera sa kompanya
Kapag iba sa ipinangako
Kapag napansin ninyo pagkatapos magsimulang magtrabaho na iba ang mga kondisyon sa trabaho sa ipinangako noong kontrata, puwede ninyong tapusin agad ang kontrata dahil dito. Bukod dito, ang mga kondisyon sa trabaho na mas masama kaysa sa pamantayan ng Labor Standards Act (労働基準法) ay walang bisa, at ang bahaging iyon ay susunod sa pamantayan ng batas.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
4. Mga patakaran sa sahod
- Minimum wage: Ang pinakamababang sahod na dapat ibayad ng kompanya. Para ito sa lahat ng manggagawa, anuman ang paraan ng pagtatrabaho. Walang bisa ang kontratang mas mababa sa minimum wage, at puwedeng singilin sa ibang pagkakataon ang kulang.
- Paano ibinibigay ang sahod: Bilang patakaran, ibinibigay ang sahod nang cash, direkta sa manggagawa, nang buo, nang 1 beses o higit pa bawat buwan, sa itinakdang araw. Kung pumayag ang manggagawa, puwede ring ihulog sa bangko. Ang mga itinakda ng batas, tulad ng buwis at social insurance premium, ay ibinabawas sa sahod.
- Leave allowance: Kapag pinagpahinga kayo dahil sa pananagutan ng kompanya, dapat magbayad ang kompanya ng leave allowance na 60% o higit pa ng average wage.
Para sa bank account na tatanggap ng sahod sa pamamagitan ng bank transfer, tingnan ang Paano Magbukas ng Bank Account sa Japan｜Mga Kailangan, Mga Dahilan Kung Bakit Hindi Makapagbukas, at Pagsabi sa Bangko Kapag Nagbago ang Address o ang Expiration ng Period of Stay.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
5. Oras ng trabaho, pahinga, araw ng pahinga, at overtime
| Item | Itinakda ng batas |
|---|---|
| Oras ng trabaho | Bilang patakaran, hindi hihigit sa 8 oras bawat araw at hindi hihigit sa 40 oras bawat linggo |
| Pahinga | 45 minuto o higit pa kapag nagtrabaho nang higit sa 6 na oras sa isang araw, 60 minuto o higit pa kapag higit sa 8 oras |
| Araw ng pahinga | 1 beses o higit pa bawat linggo, o 4 na araw o higit pa sa loob ng 4 na linggo |
| Limitasyon ng overtime | Bilang patakaran, 45 oras bawat buwan at 360 oras bawat taon |
Para mapagtrabaho ang manggagawa nang lampas sa oras ng trabaho o sa araw ng pahinga, kailangang gumawa ang kompanya at ang kinatawan ng mga manggagawa ng nakasulat na kasunduan (36 Agreement).
Bayad sa overtime (dagdag na sahod)
| Oras na pinagtrabahuhan | Dagdag sa sahod |
|---|---|
| Overtime na lampas sa oras na itinakda ng batas | 25% o higit pa (50% o higit pa para sa bahaging lampas sa 60 oras sa 1 buwan) |
| Trabaho sa araw ng pahinga na itinakda ng batas | 35% o higit pa |
| Trabaho mula 10 ng gabi hanggang 5 ng umaga | 25% o higit pa |
Ibinibigay rin ang dagdag na sahod sa mga dispatched worker, contract employee, part-time, at arubaito.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
6. Mga patakaran sa pahinga
- Annual paid leave: Kapag tuloy-tuloy kayong nagtrabaho nang 6 na buwan at pumasok sa 80% o higit pa ng mga araw ng trabaho, makakakuha kayo ng 10 araw na pahinga na may bayad pa rin ang sahod. Dumarami ang araw habang tumatagal ang taon ng pagtatrabaho, at ang pinakamarami ay 20 araw. Kahit part-time o arubaito, makakakuha kayo nito kapag natugunan ang mga kondisyon.
- Pagbubuntis, panganganak, pag-aalaga ng anak, at pag-aalaga ng kapamilya: May mga sistema ng leave bago at pagkatapos manganak, childcare leave, at family care leave. Ipinagbabawal ang hindi patas na pagtrato, tulad ng pagtanggal sa trabaho, dahil sa pagbubuntis, panganganak, o pag-apply ng leave.
Ang talaan ng bilang ng araw, ang bilang ng araw para sa part-time at arubaito, at kung paano kumuha ng leave ay detalyadong ipinaliliwanag sa Mga Patakaran sa Paid Leave sa Japan (Annual Paid Leave)｜Ilang Araw ang Makukuha? Puwede Rin ba ang Part-time at Arubaito?.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
7. Pinsala, health checkup, at insurance
- Workers’ accident compensation insurance (rōsai hoken): Ang pinsala o sakit na dulot ng trabaho o ng pagbibiyahe papunta at pauwi mula sa trabaho ay sinasagot ng workers’ accident compensation insurance. Hindi lang regular na empleyado, kundi pati part-time at arubaito ay sakop, at ang kompanya ang nagbabayad ng buong premium. Hindi magagamit ang health insurance sa pinsala o sakit na dulot ng trabaho. Kapag may problema, kumonsulta sa Labor Standards Inspection Office.
- Health checkup: Dapat magsagawa ang kompanya ng health checkup ng doktor kapag nag-hire, at pagkatapos ay 1 beses bawat taon. Dapat sumailalim ang manggagawa sa health checkup na iyon. Sakop din ang part-time, arubaito, at iba pa kung natugunan ang mga kondisyon sa haba ng kontrata (para sa may takdang haba ng kontrata, halimbawa’y inaasahang 1 taon o higit pa) at sa oras ng trabaho bawat linggo (3/4 o higit pa ng karaniwang manggagawa sa parehong trabaho).
- Employment insurance (koyō hoken): Sumasali ang mga nagtatrabaho nang 20 oras o higit pa bawat linggo at inaasahang magtatrabaho nang 31 araw o higit pa (maliban sa mga estudyante sa araw). Parehong nagbabayad ng premium ang manggagawa at ang kompanya.
- Health insurance at pension: Mga sistema ng medikal na pangangalaga at pension para sa mga nagtatrabaho sa kompanya. Tungkol sa National Health Insurance at National Pension na sinasalihan sa munisipyo, tingnan ang Mga Proseso sa Munisipyo Pagdating sa Japan｜Mga Pangunahing Kaalaman sa Moving-in Notification, My Number, National Health Insurance, National Pension, at Resident Tax.
Ang paraan ng pagpapatingin sa ospital ay pinagsama-sama sa Kapag Nagkasakit o Nasugatan sa Japan｜Mga Pangunahing Kaalaman sa Ospital, Ambulansya, Gamot, Medical Insurance, at mga Konsultasyon.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
8. Kapag aalis sa trabaho at kapag pinaalis
Kusang pag-alis (pagbibitiw)
- Malaya kayong umalis sa trabaho, pero mahalaga ring sundin ang mga patakaran, tulad ng pagsasabi nang maaga sa inyong boss, pagsusumite ng nakasulat na abiso, at pag-turnover ng trabaho. Suriin ang proseso ng pagbibitiw sa work rules ng kompanya (shūgyō kisoku, ang mga patakaran ng kompanya sa paraan ng pagtatrabaho).
- Para sa mga walang takdang haba ng kontrata, bilang patakaran ay natatapos ang kontrata 2 linggo pagkatapos sabihing aalis na.
- Para sa mga may takdang haba ng kontrata, hindi puwedeng umalis sa gitna ng kontrata maliban kung may hindi maiiwasang dahilan. Gayunman, kung lumampas na ng 1 taon mula sa kontrata, puwede kayong umalis anumang oras sa pamamagitan ng pagsasabi nito.
Pinaalis ng kompanya (pagtanggal sa trabaho at hindi pag-renew ng kontrata)
- Hindi basta-basta makapagtatanggal ng manggagawa ang kompanya. Walang bisa ang pagtanggal sa trabaho na walang makatwirang dahilan at hindi itinuturing na angkop ayon sa karaniwang pananaw ng lipunan.
- Kapag magtatanggal, bilang patakaran ay dapat magbigay ang kompanya ng abiso nang hindi bababa sa 30 araw bago nito, o magbayad ng average wage para sa 30 araw o higit pa (dismissal notice allowance).
- Kapag hindi ire-renew ang kontrata (yatoidome) ng taong na-renew na ang kontrata nang 3 beses o higit pa o tuloy-tuloy nang nagtrabaho nang higit sa 1 taon, dapat magbigay ang kompanya ng abiso nang hindi bababa sa 30 araw bago nito.
- Kapag nabangkarote ang kompanya at hindi naibigay ang sahod, may sistema kung saan babayaran muna ng pamahalaan ang bahagi nito. Kumonsulta sa Labor Standards Inspection Office.
Pagkatapos umalis: Basic allowance ng employment insurance
Ang mga nakasali sa employment insurance ay makakatanggap ng basic allowance habang naghahanap ng trabaho kapag natugunan ang mga kondisyon. Mag-apply bilang job seeker sa Hello Work at isumite ang separation notice (rishokuhyō) na matatanggap mula sa kompanya. Iba-iba ang haba ng pagtanggap depende sa dahilan ng pag-alis, edad, at iba pa, at bilang patakaran ay mula 90 araw hanggang 330 araw.
Kung umalis kayo dahil sa sitwasyon ng kompanya pero itinala bilang “sariling dahilan,” maaari kayong malugi sa basic allowance. Suriing mabuti ang bahagi ng dahilan ng pag-alis sa separation notice.
Depende sa status of residence (halimbawa: Engineer/Specialist in Humanities/International Services, Specified Skilled Worker), kailangang magsumite ng notification sa Immigration Services Agency kapag umalis sa kompanya o kapag gumawa ng kontrata sa bagong kompanya. Para sa detalye, suriin ang gabay ng Immigration Services Agency.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3, Immigration Services Agency, “Notification tungkol sa Affiliated Organization (Contracting Organization)”)
Mga madalas itanong
Protektado rin ba ng mga patakaran sa paggawa ang part-time at arubaito?
Oo, protektado. Hindi lang regular na empleyado, kundi pati dispatched worker, contract employee, part-time, at arubaito ay karaniwang itinuturing na “manggagawa.” Ang minimum wage at ang dagdag na sahod ay para sa lahat, anuman ang paraan ng pagtatrabaho.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
Paano kung makaranas ng bullying o panggigipit (harassment) sa trabaho?
Inaasahan ang mga kompanya na gumawa ng sistema para tumanggap ng konsultasyon upang maiwasan ang sexual harassment, power harassment, at iba pa. Puwede kayong kumonsulta sa Employment Environment and Equal Employment Department (Office) ng Prefectural Labour Bureau o sa General Labour Consultation Corner. Ang konsultasyon nang personal o sa telepono ay may serbisyo ng interpreter sa 13 wika.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3, Ministry of Health, Labour and Welfare, “Gabay sa General Labour Consultation Corner”)
Paano kung hindi maintindihan ang kahulugan ng mga salita (Japanese) sa trabaho?
Masasaliksik ninyo ang kahulugan ng mga salita tungkol sa paggawa at social insurance sa “Multilingual Glossary na Kapaki-pakinabang sa Employment Management” ng Ministry of Health, Labour and Welfare.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
Mga mapagkokonsultahan kapag may problema
| Tanggapan | Puwedeng ikonsulta |
|---|---|
| Consultation Dial for Foreign Workers at Labor Conditions Consultation Hotline | Mga bagay tungkol sa kondisyon sa trabaho, tulad ng sahod at pagtanggal sa trabaho (telepono sa wikang banyaga) |
| Labor Standards Inspection Office | Kondisyon sa trabaho, pinsala habang nagtatrabaho o nagbibiyahe papunta at pauwi mula sa trabaho, sahod na hindi naibigay dahil nabangkarote ang kompanya |
| General Labour Consultation Corner | Lahat ng problema sa trabaho, tulad ng pagtanggal sa trabaho, bullying, at panggigipit |
| Hello Work | Paghahanap ng trabaho, mga proseso ng employment insurance |
Ang mga numero ng telepono, wika, at oras ng mga tanggapang puwedeng tawagan sa wikang banyaga ay masusuri sa pahinang “Mga Ahensya ng Konsultasyon para sa mga Dayuhang Manggagawa” ng Ministry of Health, Labour and Welfare. Ang listahan ng mga numero ng telepono ayon sa wika ay nakalagay rin sa “Mga mapagkokonsultahan sa wikang banyaga” ng Mga Patakaran sa Paid Leave sa Japan (Annual Paid Leave)｜Ilang Araw ang Makukuha? Puwede Rin ba ang Part-time at Arubaito?.
(Sanggunian: Ministry of Health, Labour and Welfare, “Mga Ahensya ng Konsultasyon para sa mga Dayuhang Manggagawa”, Ministry of Health, Labour and Welfare, “Gabay sa General Labour Consultation Corner”, Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 3)
Mga pangunahing sanggunian na ginamit sa paggawa ng artikulo
- Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” 8th Edition (Chapter 3 Employment and Labor)
- Immigration Services Agency, “Application for Permission to Engage in Activity Other Than That Permitted”
- Immigration Services Agency, “Notification tungkol sa Affiliated Organization (Contracting Organization)”
- Ministry of Health, Labour and Welfare, “Checklist sa Paggamit ng Hello Work para sa mga Dayuhan”
- Ministry of Health, Labour and Welfare, “Mga Ahensya ng Konsultasyon para sa mga Dayuhang Manggagawa” (Check Your Working Conditions)
- Ministry of Health, Labour and Welfare, “Gabay sa General Labour Consultation Corner”
Ang artikulong ito ay salin mula sa orihinal na bersyong Hapones.
