Ang artikulong ito ay isinulat ng editorial team ng NIPPON VISA & LIFE batay sa impormasyon mula sa mga pampublikong ahensya tulad ng pambansang pamahalaan at mga lokal na pamahalaan. Maaaring magkakaiba ang mga patakaran at bayad depende sa lungsod, ward, bayan o nayon (shikuchoson) kung saan kayo nakatira.
Pagdating sa Japan at kapag may tirahan na kayo, una sa lahat, gawin ang notification ng paglipat papasok (tennyu todoke) (pag-uulat na nagsimula na kayong tumira roon) sa munisipyo kung saan kayo nakatira sa loob ng 14 na araw. Pagkatapos nito, susunod ang mga proseso para sa My Number, health insurance, pensyon, at buwis. Sa artikulong ito, pinagsunod-sunod namin ang mga prosesong ginagawa sa munisipyo.
Una, ang Kabuuang Daloy
- Magpasya ng titirhan
- Sa loob ng 14 na araw mula nang magsimulang tumira, isumite ang notification ng paglipat papasok sa munisipyo (dalhin ang residence card)
- Gagawin ang inyong resident record (juminhyo; talaan ng mga taong nakatira sa lugar), at irerehistro rin ang address sa inyong residence card
- Sa bandang huli, darating mula sa munisipyo ang abiso ng inyong My Number (12-digit na numero)
- Ang mga hindi papasok sa health insurance ng kompanya ay papasok sa National Health Insurance sa munisipyo
- Ang mga 20 taong gulang pataas at wala pang 60 taong gulang na hindi papasok sa Employees’ Pension Insurance ng kompanya ay papasok sa National Pension sa munisipyo
- Mula sa susunod na taon, magbabayad ng resident tax ayon sa kita noong nakaraang taon
Para sa mga nagtatrabaho sa kompanya o iba pang lugar at papasok sa Employees’ Pension Insurance, ang kompanya ang gagawa ng proseso ng pagpasok sa National Pension. Magkakaiba ang mga kailangang proseso depende sa paraan ng pagtatrabaho at sa pamilya. Kapag ginagawa ninyo ang notification ng paglipat papasok, subukang itanong sa counter: “May iba pa bang kailangang proseso?”
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 2, Chapter 6, Chapter 7, at Chapter 8)
Mga Proseso Ayon sa Sitwasyon (Mapa ng Kabuuan)
| Sitwasyon | Proseso | Saan pupunta |
|---|---|---|
| Dumating sa Japan at may tirahan na | Notification ng paglipat papasok (notification ng lugar ng tirahan) | Munisipyo kung saan kayo nakatira |
| Dumating ang abiso ng My Number | Pag-apply ng My Number Card | Smartphone, computer, koreo, at iba pa |
| Hindi papasok sa health insurance ng kompanya | Pumasok sa National Health Insurance | Munisipyo kung saan kayo nakatira |
| 20 taong gulang pataas at wala pang 60, at hindi papasok sa Employees’ Pension Insurance | Pumasok sa National Pension | Munisipyo kung saan kayo nakatira |
| Dumating ang dokumento ng resident tax | Magbayad ng resident tax | Sa paraang nakasulat sa dokumento |
| Lilipat ng tirahan | Notification ng paglipat palabas, notification ng paglipat papasok, notification ng paglipat sa loob ng parehong munisipyo | Munisipyo ng kasalukuyan at bagong tirahan |
| Aalis ng Japan at uuwi sa sariling bansa | Notification ng paglipat palabas, mga proseso sa resident tax at pensyon | Munisipyo kung saan kayo nakatira, at iba pa |
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working”)
1. Notification ng Paglipat Papasok at Resident Record (sa Loob ng 14 na Araw)
- Ang mga may residence card (mid- to long-term resident) at iba pa ay gagawa ng notification ng paglipat papasok sa munisipyo kung saan sila nakatira sa loob ng 14 na araw mula sa araw na nagpasya sila ng titirhan.
- Ang dadalhin ay ang residence card. Kung darating pa lamang ang inyong residence card sa ibang araw, dalhin ang pasaporte.
- Kung titira kayo kasama ang pamilya, kailangan din ang mga opisyal na dokumentong nagpapatunay ng relasyon sa pamilya, tulad ng marriage certificate o birth certificate.
- Kapag ginawa ninyo ang notification ng paglipat papasok, tapos na rin nang sabay ang notification ng address na irerehistro sa residence card (lugar ng tirahan).
- Gagawin ang inyong resident record, at makakakuha na kayo ng kopya ng resident record (dokumentong nagpapatunay na nakatira kayo roon; may bayad).
Kung lumipas ang inyong period of stay nang hindi ginagawa ang mga proseso tulad ng renewal ng period of stay at nawala ang inyong status of residence, mawawala rin ang inyong resident record. Mag-ingat sa expiration date ng inyong period of stay.
Ang mga dadalhin, ang daloy sa counter, at ang mangyayari kapag nahuli kayo ay detalyadong ipinaliliwanag sa Moving-in Notification at Resident Record｜Pagdating sa Japan at Pagkakaroon ng Address, Pumunta sa Munisipyo sa Loob ng 14 na Araw (Mga Dadalhin, Proseso, at Kapag Lilipat). Ang paraan ng pagbasa ng residence card at ang proseso kapag nawala ito ay nasa Ano ang residence card sa Japan? Paano basahin ang bagong disenyo at ang specified residence card, at ang mga proseso sa pag-renew, pagpapalit ng address, at pagkawala.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 2)
2. My Number at My Number Card
- Kapag nagawa na ang inyong resident record, darating mula sa munisipyo ang abiso ng inyong My Number. Ang My Number ay 12-digit na numerong ginagamit sa mga proseso tungkol sa social security, buwis, pagtugon sa sakuna, at iba pa.
- Kailangan ang My Number kapag tatanggap ng pensyon o allowance sa pagpapalaki ng anak, tatanggap ng serbisyong medikal, magpapadala o tatanggap ng pera mula sa ibang bansa, magbubukas ng bank account, at iba pa.
- Ang My Number Card (card na may litrato ng mukha) ay maaaring applyan gamit ang application form na kasama ng abiso. Libre ang unang pag-apply.
- Para sa mga dayuhan, ang expiration date ng My Number Card ay kapareho ng expiration date ng period of stay. Kahit ma-renew ang period of stay, hindi awtomatikong hahaba ang expiration date ng card. Gawin ang proseso ng pagpapalawig sa munisipyo.
Para sa paraan ng pag-apply ng card, pagpapalawig ng expiration date, at mga numerong tatawagan kapag nawala ito, tingnan ang My Number at My Number Card sa Japan｜Mga Dapat Malaman ng mga Dayuhang Residente (Kailan Ginagamit, Pag-apply, Pagpapalawig ng Expiration Date, at Kapag Nawala).
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 2)
3. National Health Insurance (Para sa Hindi Papasok sa Health Insurance ng Kompanya)
- Ang mga taong may resident registration, hindi kasali sa health insurance ng trabaho, at wala pang 75 taong gulang ay papasok sa National Health Insurance.
- Ang mga may period of stay na 3 buwan o mas maikli, ang mga may status of residence na “Temporary Visitor,” at iba pa ay maaaring hindi papasok sa National Health Insurance.
- Ang proseso ng pagpasok at pag-alis ay ginagawa sa munisipyo kung saan kayo nakatira.
- Kapag lilipat kayo sa ibang munisipyo, o kapag pumasok kayo sa health insurance ng trabaho, kailangang gawin ang proseso ng pag-alis sa National Health Insurance.
Ang sistema ng medical insurance, ang perang babayaran sa ospital (sariling bahagi ng bayad), at ang mga sistema kapag lumaki ang gastos sa pagpapagamot ay pinagsama-sama sa Kapag Nagkasakit o Nasugatan sa Japan｜Mga Pangunahing Kaalaman sa Ospital, Ambulansya, Gamot, Medical Insurance, at mga Konsultasyon.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 6)
4. National Pension (20 Taong Gulang Pataas at Wala Pang 60)
Sa prinsipyo, lahat ng nakatira sa Japan na 20 taong gulang pataas at wala pang 60 taong gulang ay papasok sa pampublikong sistema ng pensyon.
| Sino ang papasok | Uri | Sino ang gagawa ng proseso |
|---|---|---|
| Nagtatrabaho sa kompanya o iba pang lugar at kasali sa Employees’ Pension Insurance | Category II insured person ng National Pension | Ang kompanya |
| Asawang sinusuportahan ng Category II insured person | Category III insured person ng National Pension | Sa pamamagitan ng kompanya ng asawa |
| Hindi kabilang sa dalawang nasa itaas (self-employed, estudyante, at iba pa) | Category I insured person ng National Pension | Ang tao mismo, sa munisipyo |
- Ang Category I insured person ay magbabayad ng sariling premium. Maaaring magbayad gamit ang payment slip (babayaran sa counter ng bangko, convenience store, at iba pa), automatic debit mula sa account, o credit card.
- Kung mahirap magbayad ng premium dahil bumaba ang kita, nawalan ng trabaho, at iba pa, may sistema ng exemption o pagpapaliban (deferment) ng premium. Kumonsulta sa munisipyo o sa pension office.
- Kung hindi kayo magbabayad ng premium, maaaring lumiit ang pensyong matatanggap ninyo sa hinaharap, o maaaring hindi kayo makatanggap ng Disability Basic Pension kapag nagkaroon kayo ng kapansanan.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 7)
5. Resident Tax (Mula sa Susunod na Taon)
- Ang resident tax ay buwis na binabayaran sa prefecture at munisipyo kung saan kayo may address noong Enero 1.
- May dalawang bahagi ito: ang “income-based portion” (shotokuwari) na kinukuwenta batay sa sahod at iba pang kita noong nakaraang taon (mula Enero 1 hanggang Disyembre 31), at ang “per capita portion” (kintowari) na nakatakdang halaga anuman ang kita.
- May dalawang paraan ng pagbabayad.
| Paraan ng pagbabayad | Paano |
|---|---|
| Special collection (tokubetsu choshu) | Ibinabawas ng kompanya ang resident tax sa sahod at ibinabayad sa munisipyo. Sa prinsipyo, ito ang paraan para sa mga nagtatrabaho sa kompanya o pabrika |
| Ordinary collection (futsu choshu) | Kayo mismo ang magbabayad sa paraang nakasulat sa dokumentong darating mula sa munisipyo |
- Kapag umalis kayo sa kompanya, kayo mismo ang magbabayad ng resident tax na hindi pa nababayaran. Maaari rin ninyong hilingin sa kompanya na ibawas ito sa huling sahod o sa retirement allowance.
- Kahit umalis kayo ng Japan noong Enero 2 o pagkatapos nito, kailangan pa rin ninyong bayaran ang resident tax ng taong iyon.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 8)
6. Mga Proseso Para Lamang sa Nangangailangan
- Seal registration (inkan toroku): Proseso ng pagrerehistro ng selyo (hanko o inkan) sa munisipyo. Maaari itong kailanganin sa mahahalagang sitwasyon tulad ng kontrata sa pagbili o pagbebenta ng real estate. Dalhin ang application form ng seal registration, ang selyo, at ID (tulad ng residence card), at gawin ito sa munisipyo kung saan kayo nakatira.
- Kasal: Kapag magpapakasal sa Japan, gagawa ng notification ng kasal sa munisipyo. Kailangan ng mga dayuhan ang mga dokumento tulad ng certificate of legal capacity to contract marriage na kinukuha sa embahada o konsulado ng sariling bansa. Para sa detalye, tingnan ang website o iba pang impormasyon ng munisipyong pagsusumitan ng notification.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 2)
7. Kapag Lilipat ng Tirahan o Aalis ng Japan
| Sitwasyon | Gagawin |
|---|---|
| Lilipat sa ibang munisipyo | Bago lumipat, gawin ang notification ng paglipat palabas sa kasalukuyang munisipyo → Sa loob ng 14 na araw pagkatapos lumipat, gawin ang notification ng paglipat papasok sa bagong munisipyo |
| Lilipat sa loob ng parehong munisipyo | Sa loob ng 14 na araw pagkatapos lumipat, gawin ang notification ng paglipat sa loob ng parehong munisipyo |
| Aalis ng Japan at lilipat sa ibang bansa | Bago lumipat, gawin ang notification ng paglipat palabas sa munisipyo kung saan kayo nakatira |
- Ang mga proseso para sa kuryente, gas, tubig, at koreo kapag lilipat ng tirahan ay pinagsama-sama sa Checklist ng mga Proseso Kapag Lilipat ng Tirahan sa Japan｜Moving-out at Moving-in Notification, Residence Card, Kuryente, Gas, Tubig, at Pagpapasa ng Koreo.
- Kung hindi ninyo mababayaran ang resident tax bago umalis ng Japan, pumili ng taong nakatira sa Japan na gagawa ng mga proseso sa buwis para sa inyo (tax agent, nozei kanrinin), at iulat ito sa munisipyo.
- Ang mga may dayuhang nasyonalidad na may 6 na buwan o higit pang panahon ng pagiging kasali sa Employees’ Pension Insurance, o ng pagbabayad ng premium ng National Pension, at iba pa, ay maaaring mag-claim ng Lump-sum Withdrawal Payment pagkatapos umalis ng Japan kung matutugunan ang mga kondisyon. I-claim ito sa loob ng 2 taon mula sa araw na nawalan kayo ng address sa Japan. Kapag natanggap ninyo ito, mawawala ang inyong panahon ng pagiging kasali sa pensyon sa Japan hanggang noon. Para sa detalye, tingnan ang page ng Japan Pension Service.
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 2, Chapter 7, at Chapter 8, Japan Pension Service, “Lump-sum Withdrawal Payment System”)
Kapag May Problema at Mga Karaniwang Tanong
Nasaan ang Counter ng Munisipyo?
Magkakaiba ang pangalan ng counter (Citizens Division, Residents Division, at iba pa) at ang oras ng pagtanggap depende sa munisipyo. Bago pumunta, maghanap sa website ng munisipyo gamit ang mga salitang tulad ng “転入届 外国人”, “国民健康保険 加入”, at “国民年金 加入”.
Paano Kung Hindi Ako Nakakaintindi ng Japanese?
May mga munisipyong may interpreter o gabay sa iba’t ibang wika. Maaari rin kayong makakonsulta sa international association (kokusai koryu kyokai) sa inyong lugar. Tungkol sa sistema ng resident record, sumasagot ang call center ng Ministry of Internal Affairs and Communications (multilingual interpretation service). Nag-i-interpret din ito sa counter kapag hiniling ng kawani ng munisipyo. Ang numero ng telepono at oras ng pagtanggap ay nakasulat sa Moving-in Notification at Resident Record｜Pagdating sa Japan at Pagkakaroon ng Address, Pumunta sa Munisipyo sa Loob ng 14 na Araw (Mga Dadalhin, Proseso, at Kapag Lilipat).
(Sanggunian: Ministry of Internal Affairs and Communications, “Basic Resident Registration System para sa mga Dayuhang Residente”, Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working”)
Paano Kung Gusto Kong Kumonsulta Tungkol sa mga Proseso ng Paninirahan?
Ang mga proseso tungkol sa residence card at status of residence ay hindi sa munisipyo, kundi sa Immigration Services Agency. Maaari kayong tumawag para kumonsulta sa Immigration Information Center (外国人在留総合インフォメーションセンター).
- Numero ng telepono: 0570-013904 (IP phone o mula sa ibang bansa: 03-5796-7112)
(Sanggunian: Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” Chapter 1)
Mga Pangunahing Impormasyong Ginamit sa Paggawa ng Artikulo
- Immigration Services Agency, “Guidebook on Living and Working” (Chapter 1 Mga Proseso sa Pagpasok at Paninirahan, Chapter 2 Mga Proseso sa Munisipyo, Chapter 6 Medikal, Chapter 7 Pensyon at Kapakanan, Chapter 8 Buwis)
- Japan Pension Service, “Lump-sum Withdrawal Payment System”
- Ministry of Internal Affairs and Communications, “Basic Resident Registration System para sa mga Dayuhang Residente”
Ang artikulong ito ay salin mula sa orihinal na bersyong Hapones.
