यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादक टोलीले देश र स्थानीय सरकार जस्ता सार्वजनिक निकायहरूको जानकारीको आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा क्यास कार्ड (キャッシュカード। बैंकको ATM बाट पैसा निकाल्न र जम्मा गर्न प्रयोग हुने कार्ड) वा बैंकको पासबुक (通帳) हराउँदा・चोरी हुँदा, तुरुन्तै बैंकलाई खबर गरेर कार्ड र खाताको प्रयोग रोक्न लगाउनुहोस्। त्यसपछि प्रहरीमा उजुरी दिनुहोस्। चोरी भएको कार्डबाट पैसा झिकिएको खण्डमा, सर्तहरू पूरा भए बैंकसँग क्षतिपूर्ति माग्न सकिन्छ। त्यसका लागि पनि जति छिटो खबर गर्यो, त्यति राम्रो हुन्छ।
जापानमा पैसा र किनमेलको समग्र जानकारी जापानमा पैसा र किनमेलका आधारभूत कुरा | बैंक खाता・भुक्तानीका तरिका・उपभोग कर・स्मार्टफोनको सम्झौता・विदेशमा रकम पठाउने・समस्या पर्दा सल्लाह लिने ठाउँ मा समेटिएको छ।
क्यास कार्ड वा पासबुक हराउँदा・चोरी हुँदा गर्ने कुरा (4 चरण)
- बैंकलाई खबर गरेर प्रयोग रोक्न लगाउनुहोस्: क्यास कार्ड वा पासबुक जारी गर्ने बैंकको हराएको・चोरी भएको सूचना दिने नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।
- प्रहरीमा उजुरी दिनुहोस्: खसाल्दा (हराउँदा) “हराएको सामानको उजुरी” (遺失届, इशित्सु-तोदोके। सामान हराएको भनी दिने उजुरी) दिनुहोस्। चोरी हुँदा, चोरी भएको कुरा प्रहरीलाई जानकारी दिनुहोस्।
- पैसा झिकिएको छ कि छैन जाँच्नुहोस्: बैंकलाई खबर गर्नुअघिको समयमा पैसा झिकिएको छ कि छैन भनेर बैंकलाई सोध्नुहोस्। झिकिएको भए, त्यो कुरा बैंकलाई भन्नुहोस्।
- बैंकमा पुनः जारी गर्ने प्रक्रिया गर्नुहोस्: नयाँ कार्ड वा पासबुक बनाउने तरिका, चाहिने कुरा र शुल्क बैंक अनुसार फरक हुन्छन्। बैंकलाई सोध्नुहोस्।
टोकियो महानगर प्रहरी विभाग (警視庁) ले क्यास कार्ड, क्रेडिट कार्ड वा मोबाइल फोन खसाल्दा, दुरुपयोग नहोस् भनेर कार्ड जारी गर्ने संस्था वा मोबाइल कम्पनी आदिलाई खबर गर्न सल्लाह दिएको छ। जापान बैंकर्स एसोसिएसन (全国銀行協会) ले पनि, क्षति भएमा पहिले शान्त भएर प्रहरी र आफ्नो कारोबार भएको बैंकलाई खबर गर्न सल्लाह दिएको छ।
(स्रोत: टोकियो महानगर प्रहरी विभाग “सामान खसाल्नुहुने व्यक्तिहरूका लागि”, जापान बैंकर्स एसोसिएसन “आफैं सावधानी अपनाउँदा पनि क्यास कार्ड नक्कली बनाइएको वा चोरी भएको क्षति भोग्नुपरेमा?”)
1. बैंकलाई खबर गरेर प्रयोग रोक्न लगाउने
क्यास कार्ड हराएको・चोरी भएको सूचना दिने बैंकको नम्बर खोज्ने तरिका
हराएको・चोरी भएको सूचना दिने नम्बर बैंक अनुसार फरक हुन्छ। यसरी खोज्नुहोस्।
- जापान बैंकर्स एसोसिएसनको सूची हेर्नुहोस्: जापान बैंकर्स एसोसिएसनको वेबसाइटमा बैंक अनुसार “बैंक कार्ड आदि हराएमा・चोरी भएमा” सम्पर्क नम्बरको सूची छ (जापान बैंकर्स एसोसिएसन “बैंक कार्ड आदि हराएमा・चोरी भएमा”)।
- बैंकको वेबसाइटमा खोज्नुहोस्: “(बैंकको नाम) キャッシュカード 紛失” लेखेर खोज्नुहोस्।
- युचो बैंक (ゆうちょ銀行)・सिन्किन बैंक (信用金庫)・श्रमिक बैंक (労働金庫)・कृषि सहकारी (JA) आदिको कार्ड भए, ती कार्ड जारी गर्ने वित्तीय संस्थालाई नै खबर गर्नुहोस्।
खबर गर्दा आफ्नो नाम, खाता भएको शाखा, के हरायो (कार्ड・पासबुक・छाप), कहिले・कहाँ हरायो वा चोरी भयो भनेर बताउन तयार भएमा कुरा छिटो अघि बढ्छ। जापानी भाषामा फोन गर्न गाह्रो भए, जापानी भाषा आउने परिवार・साथी वा काम गर्ने ठाउँका व्यक्तिको सहयोग लिने तरिका पनि छ।
क्यास कार्ड वा पासबुकसँगै छाप पनि हराएमा
बैंकमा दर्ता गरेको छाप (印鑑, इन्कान। ह्यान्को) पनि सँगै हराएमा, त्यो कुरा पनि बैंकलाई भन्नुहोस्। छाप परिवर्तन गर्ने प्रक्रियाबारे पनि बैंकलाई सोध्नुहोस्।
2. प्रहरीमा उजुरी दिने
खसाल्दा (हराउँदा): हराएको सामानको उजुरी (遺失届)
- कहाँ दिने: नजिकको प्रहरी चौकी (警察署) वा प्रहरी बिट (交番, कोबान)। टोकियो महानगर प्रहरी विभागले जुनसुकै प्रहरी चौकी・प्रहरी बिटमा उजुरी दिए पनि हुन्छ भनेको छ। तर जापान बाहिर खसालेको सामानको उजुरी लिइँदैन।
- इन्टरनेटबाट दिने: केही प्रिफेक्चरको प्रहरीमा इन्टरनेटबाट हराएको सामानको उजुरी दिन सकिन्छ (राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी (警察庁) को “खसालेको सामानको उजुरी・खोज” पेजबाट प्रिफेक्चर छान्नुहोस्)। इन्टरनेटबाट दिएको उजुरी स्वीकृत हुन समय लाग्न सक्ने भएकाले, हतार भए प्रहरी चौकी वा प्रहरी बिटमा जान राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले सल्लाह दिएको छ।
- बताउने कुरा: खसालेको मिति र समय, ठाउँ, के खसाल्यो (बैंकको नाम, कार्डको रङ・प्रकार आदि), आफ्नो नाम र सम्पर्क ठेगाना।
- पसल・स्टेसन आदिमा खसाल्दा: स्टेसन वा डिपार्टमेन्ट स्टोर जस्ता ठाउँमा खसालेको हुन सक्छ भन्ने लागेमा, त्यो ठाउँको व्यवस्थापकसँग पनि सामान जम्मा भएको छ कि छैन भनेर सोध्न राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले सल्लाह दिएको छ।
प्रहरीमा जम्मा भएको क्यास कार्डको बारेमा, प्रहरीबाट सोधपुछ पाएको कार्ड जारी गर्ने संस्था (बैंक आदि) बाट तपाईंलाई सम्पर्क आउन सक्छ। सम्पर्क आएमा, सामान जम्मा भएको प्रहरी चौकी र खसालेको सामानको दर्ता नम्बर पक्का गर्नुहोस् (टोकियो महानगर प्रहरी विभागको जानकारी)।
(स्रोत: राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी “खसालेको सामानको उजुरी・खोज”, राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको हराएको सामानको उजुरी जानकारी साइट “पसल आदि ठाउँमा सामान खसालेको हुन सक्ने अवस्थामा”)
क्यास कार्ड वा पासबुक चोरी हुँदा दिने उजुरी
पर्ससहित चोरी भयो, घरमा चोर पस्यो जस्ता चोरीका अवस्थामा, नजिकको प्रहरी चौकी वा प्रहरी बिटमा उजुरी दिनुहोस्। चोरी भएको कार्डबाट झिकिएको पैसाको क्षतिपूर्ति बैंकसँग माग्दा, प्रहरीमा उजुरी दिएको कुरा बैंकलाई भन्ने जस्ता, चोरी भएको प्रमाणित हुने तथ्य देखाउनु एउटा सर्त हो (तलको “3”)।
3. चोरी भएको कार्डबाट पैसा झिकिएमा पाइने क्षतिपूर्ति
चोरी भएको कार्डको क्षतिपूर्तिबारे कानुनमा तोकिएका कुरा
जापानमा, नक्कली बनाइएको कार्ड वा चोरी भएको क्यास कार्डबाट ATM मार्फत पैसा झिकिएमा निक्षेपकर्तालाई जोगाउने कानुन छ (नक्कली कार्ड र चोरी भएको कार्ड प्रयोग गरी गरिने अनधिकृत मेसिनमार्फत निक्षेप फिर्ता आदिबाट निक्षेपकर्ताको संरक्षण सम्बन्धी कानुन (偽造カード等及び盗難カード等を用いて行われる不正な機械式預貯金払戻し等からの預貯金者の保護等に関する法律)। यसलाई नक्कली・चोरी कार्ड निक्षेपकर्ता संरक्षण कानुन पनि भनिन्छ)।
यो कानुनअनुसार, क्यास कार्ड चोरी भएको अवस्थामा तलका 3 वटै सर्त पूरा भए, झिकिएको रकम बराबरको क्षतिपूर्ति बैंकसँग माग्न सकिन्छ (धारा 5 उपधारा 1)।
- चोरी भएको थाहा पाएपछि तुरुन्तै बैंकलाई चोरी भएको कुरा जानकारी दिएको
- बैंकले सोधेको बेला, चोरी हुँदाको अवस्था आदि राम्ररी व्याख्या गरेको
- प्रहरीमा चोरीको उजुरी दिएको कुरा बैंकलाई भनेको जस्ता, चोरी भएको प्रमाणित हुने तथ्य देखाएको
क्षतिपूर्ति घट्ने・नपाइने मुख्य अवस्था
| अवस्था | क्षतिपूर्तिको रकम (कानुनको नियम) |
|---|---|
| निक्षेपकर्ताको लापरबाही (असावधानी) छैन | झिकिएको पूरै रकम |
| निक्षेपकर्ताको लापरबाही (असावधानी) थियो भनी बैंकले प्रमाणित गरेमा | झिकिएको रकमको 4 भागमा 3 भाग |
| निक्षेपकर्ताको गम्भीर लापरबाही थियो, वा पति/पत्नी・दोस्रो पुस्तासम्मका नातेदार・सँगै बस्ने नातेदार आदिले पैसा झिकेको भनी बैंकले प्रमाणित गरेमा | क्षतिपूर्ति हुँदैन |
| बैंकलाई व्याख्या गर्दा महत्त्वपूर्ण कुरामा झूट बोलेको भनी बैंकले प्रमाणित गरेमा | क्षतिपूर्ति हुँदैन |
| युद्ध・दंगा जस्ता ठूलो अशान्तिको फाइदा उठाएर चोरी भएको भनी बैंकले प्रमाणित गरेमा | क्षतिपूर्ति हुँदैन |
(दोस्रो・तेस्रो・चौथो पङ्क्ति, बैंकले आफ्नो लापरबाही नभएको कुरा पनि प्रमाणित गरेको अवस्थाका लागि हुन्। साथै, चोरी भएको कार्डबाट पैसा झिकिएको होइन, वा निक्षेपकर्ता आफैंले जानीजानी पैसा झिक्न लगाएको भनी बैंकले प्रमाणित गरेमा पनि क्षतिपूर्ति हुँदैन। धारा 5 उपधारा 2・उपधारा 3)
जापान बैंकर्स एसोसिएसनले, क्यास कार्ड अरूलाई सजिलै दिएमा वा पिन नम्बर (暗証番号। ATM मा प्रयोग गर्ने अङ्क) अरूले सजिलै अनुमान गर्न सक्ने बनाएमा, क्षतिपूर्तिको रकम घट्न वा क्षतिपूर्ति नपाइन सक्ने बताएको छ।
क्षतिपूर्ति माग्दाको 30 दिन र 2 वर्षको समयसीमा
- क्षतिपूर्तिमा पर्ने भनेको, बैंकलाई जानकारी दिएको दिनभन्दा 30 दिन अघिको दिनदेखि पछि झिकिएको पैसा हो (धारा 5 उपधारा 6)। थाहा पाउन ढिलो भएमा, त्योभन्दा अघि झिकिएको पैसा क्षतिपूर्तिमा पर्दैन। थाहा पाउन नसकिने बाध्यात्मक कारण थियो भनी प्रमाणित गरेमा, त्यति अवधि थपिन्छ।
- चोरी भएको दिनबाट 2 वर्ष बितेपछि बैंकलाई जानकारी दिएमा, यो कानुनअनुसारको क्षतिपूर्ति पाइँदैन (धारा 7)।
“हराएको (खसालेको)” कार्डबाट पैसा झिकिएमा पनि कानुनको क्षतिपूर्तिमा पर्छ?
यो कानुनको क्षतिपूर्तिको नियम (धारा 5) कार्ड “चोरी भएको” अवस्थाका लागि हो। खसाल्दा・हराउँदा पैसा झिकिएको अवस्थामा कसरी व्यवहार गरिन्छ भन्ने कुरा बैंकसँग सोधेर पक्का गर्नुहोस्। जुनसुकै अवस्थामा पनि, थाहा पाउनेबित्तिकै बैंकलाई खबर गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।
पासबुक वा इन्टरनेट बैंकिङको अवस्थामा पाइने क्षतिपूर्ति
यो कानुनको “कार्ड आदि” मा क्यास कार्ड मात्र होइन, पासबुक पनि पर्छ (धारा 2)। चोरी भएको पासबुक ATM मा प्रयोग गरिएमा पनि यो कानुन लागू हुन्छ।
चोरी भएको पासबुक प्रयोग गरेर बैंकको काउन्टरबाट पैसा झिकिएमा, वा इन्टरनेट बैंकिङबाट अनधिकृत रूपमा पैसा सारिएमा, यो कानुन लागू हुँदैन। तर जापान बैंकर्स एसोसिएसनले 19 फेब्रुअरी 2008 मा, बैंकको लापरबाही नभएको अवस्थामा पनि, निक्षेपकर्ताको आफ्नो दोषबिना भएको क्षतिको क्षतिपूर्ति गर्ने भनी सहमति गरेको छ। क्षतिपूर्ति माग्दा बैंकलाई छिटो खबर गर्ने, अवस्थाको व्याख्या गर्ने, प्रहरीमा उजुरी दिने जस्ता कुरा आवश्यक पर्छन्। विस्तृत सर्तहरू आफ्नो कारोबार भएको बैंकको निक्षेप नियमावली आदिमा जाँच्नुहोस्।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “नक्कली कार्ड र चोरी भएको कार्ड प्रयोग गरी गरिने अनधिकृत मेसिनमार्फत निक्षेप फिर्ता आदिबाट निक्षेपकर्ताको संरक्षण सम्बन्धी कानुन”, जापान बैंकर्स एसोसिएसन “निक्षेप आदिको अनधिकृत फिर्ताप्रतिको व्यवहारबारे”)
धेरै सोधिने प्रश्न・ध्यान दिनुपर्ने कुरा
“प्रहरी” वा “बैंक” ले कार्ड जिम्मा लिन्छौं भनेमा?
राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीले, प्रहरी वा बैंकर्स एसोसिएसन आदिका कर्मचारीले पिन नम्बर सोध्ने वा क्यास कार्ड खाममा हाल्न लगाउने काम गर्दैनन् भनी बताएको छ। प्रहरी आदि भएको बहाना गर्ने व्यक्तिले “तपाईंको कार्ड अनधिकृत रूपमा प्रयोग भइरहेको छ” भनी फोन गरी, घरमै आएर कार्ड साटेर चोर्ने तरिका छ। क्यास कार्ड र पासबुक कसैलाई नदिनुहोस्, पिन नम्बर कसैलाई नबताउनुहोस्। शङ्का लागेमा एकपटक फोन राखेर, आफैंले खोजेको प्रहरी चौकी वा बैंकको नम्बरमा फेरि फोन गरेर पक्का गर्नुहोस्।
(स्रोत: राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी “क्यास कार्ड ठगी चोरी”)
प्रयोग रोकेको कार्ड पछि भेटिएमा?
प्रयोग रोकेको कार्ड पछि भेटिए पनि, त्यसलाई त्यसै प्रयोग गर्न मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने कुरा बैंक अनुसार फरक हुन्छ। भेटिएमा बैंकलाई खबर गरेर के गर्ने भनेर सोध्नुहोस्।
स्वदेश फर्कँदा वा खाता प्रयोग नगर्ने भएमा
खाता वा क्यास कार्ड अरूलाई दिनु वा बेच्नु अपराध हो (जापान बैंकर्स एसोसिएसन “वित्तीय अपराधप्रतिको व्यवहार”)। स्वदेश फर्कँदा खाताको व्यवस्थाबारे स्वदेश फर्कँदा जापानमा बैंक खाता बन्द गर्ने तरिका|बाँकी पैसा के गर्ने, र खाता अरूलाई दिनु अपराध हो हेर्नुहोस्। बैंक खाता खोल्ने तरिका जापानमा बैंक खाता कसरी खोल्ने | चाहिने कुरा・खाता खोल्न नसकिने कारण・ठेगाना वा बसाइ अवधि समाप्त हुने मिति परिवर्तन हुँदा दिनुपर्ने जानकारी मा समेटिएको छ।
लेख निर्माणमा सन्दर्भ गरिएको प्राथमिक जानकारी
- e-Gov कानुन खोज “नक्कली कार्ड र चोरी भएको कार्ड प्रयोग गरी गरिने अनधिकृत मेसिनमार्फत निक्षेप फिर्ता आदिबाट निक्षेपकर्ताको संरक्षण सम्बन्धी कानुन”
- राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी “खसालेको सामानको उजुरी・खोज”
- राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको हराएको सामानको उजुरी जानकारी साइट “पसल आदि ठाउँ (स्टेसन, होटल, मनोरञ्जन स्थल, विद्यालय आदि) मा सामान खसालेको हुन सक्ने अवस्थामा”
- टोकियो महानगर प्रहरी विभाग “सामान खसाल्नुहुने व्यक्तिहरूका लागि”
- राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सी “क्यास कार्ड ठगी चोरी”
- जापान बैंकर्स एसोसिएसन “आफैं सावधानी अपनाउँदा पनि क्यास कार्ड नक्कली बनाइएको वा चोरी भएको क्षति भोग्नुपरेमा?”
- जापान बैंकर्स एसोसिएसन “निक्षेप आदिको अनधिकृत फिर्ताप्रतिको व्यवहारबारे”
- जापान बैंकर्स एसोसिएसन “बैंक कार्ड आदि हराएमा・चोरी भएमा”
- जापान बैंकर्स एसोसिएसन “वित्तीय अपराधप्रतिको व्यवहार”
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।

