Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Khi bị mất hoặc bị trộm thẻ rút tiền (キャッシュカード, cash card: thẻ dùng để gửi và rút tiền ở máy ATM của ngân hàng) hay sổ ngân hàng tại Nhật Bản, hãy liên lạc ngay với ngân hàng để yêu cầu khóa thẻ hoặc tài khoản. Tiếp theo, hãy trình báo với cảnh sát. Nếu bị rút tiền bằng thẻ bị trộm, bạn có thể yêu cầu ngân hàng bồi thường khi đáp ứng đủ điều kiện. Vì lý do đó, liên lạc càng sớm càng quan trọng.
Toàn bộ thông tin về tiền bạc và mua sắm tại Nhật Bản được tổng hợp tại Những điều cơ bản về tiền bạc và mua sắm tại Nhật Bản: Tài khoản ngân hàng, cách thanh toán, thuế tiêu dùng, hợp đồng điện thoại thông minh, chuyển tiền ra nước ngoài và nơi tư vấn khi gặp khó khăn.
Những việc cần làm khi bị mất hoặc bị trộm thẻ rút tiền, sổ ngân hàng (4 bước)
- Liên lạc với ngân hàng để yêu cầu khóa: Gọi điện đến số liên lạc khi mất/bị trộm của ngân hàng đã phát hành thẻ rút tiền hoặc sổ ngân hàng.
- Trình báo với cảnh sát: Nếu đánh rơi (làm mất), hãy nộp “đơn báo mất đồ” (遺失届, ishitsu todoke: đơn trình báo việc mình đã làm mất đồ). Nếu bị trộm, hãy trình báo việc đó với cảnh sát.
- Kiểm tra xem tiền có bị rút không: Hỏi ngân hàng xem trong khoảng thời gian trước khi bạn liên lạc, tiền có bị rút không. Nếu đã bị rút, hãy báo cho ngân hàng biết.
- Làm thủ tục cấp lại tại ngân hàng: Cách làm thẻ hoặc sổ mới, những thứ cần mang và chi phí khác nhau tùy ngân hàng. Hãy hỏi ngân hàng của bạn.
Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo hướng dẫn rằng khi đánh rơi thẻ rút tiền, thẻ tín dụng hoặc điện thoại di động, hãy liên lạc với nơi phát hành thẻ, công ty điện thoại di động v.v. để không bị lợi dụng. Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản cũng hướng dẫn rằng khi bị thiệt hại, trước tiên hãy bình tĩnh và liên lạc với cảnh sát và ngân hàng mình đang giao dịch.
(Nguồn: Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo “Dành cho người bị mất đồ”, Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Nếu bị làm giả, bị trộm thẻ rút tiền dù đã tự phòng vệ thì sao?”)
1. Liên lạc với ngân hàng để yêu cầu khóa thẻ hoặc tài khoản
Cách tìm số liên lạc của ngân hàng khi mất hoặc bị trộm thẻ
Số liên lạc khi mất hoặc bị trộm khác nhau tùy ngân hàng. Hãy tìm theo các cách sau.
- Xem danh sách của Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản: Trang web của Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản có danh sách số liên lạc “mất, bị trộm thẻ ngân hàng v.v.” của từng ngân hàng (Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Mất, bị trộm thẻ ngân hàng v.v.”).
- Tìm trên trang web của ngân hàng: Tìm kiếm với từ khóa “(tên ngân hàng) キャッシュカード 紛失” (mất thẻ rút tiền).
- Thẻ của Ngân hàng Bưu điện Nhật Bản (Japan Post Bank), quỹ tín dụng (信用金庫), ngân hàng lao động (労働金庫), hợp tác xã nông nghiệp (JA) v.v.: hãy liên lạc với tổ chức tài chính đã phát hành thẻ đó.
Khi liên lạc, nếu bạn chuẩn bị sẵn để nói được tên mình, chi nhánh nơi có tài khoản, đã mất gì (thẻ, sổ, con dấu), mất hoặc bị trộm khi nào và ở đâu thì việc trao đổi sẽ nhanh hơn. Nếu khó gọi điện bằng tiếng Nhật, bạn cũng có thể nhờ người nhà, bạn bè hoặc người ở nơi làm việc biết tiếng Nhật giúp đỡ.
Khi bị mất cả con dấu
Nếu bạn bị mất cả con dấu (印鑑, inkan: con dấu cá nhân, còn gọi là hanko) đã đăng ký với ngân hàng, hãy báo cho ngân hàng biết cả việc đó. Thủ tục thay đổi con dấu cũng hãy hỏi ngân hàng.
2. Trình báo với cảnh sát
Khi đánh rơi (làm mất): Đơn báo mất đồ
- Nộp ở đâu: Ở đồn cảnh sát hoặc bốt cảnh sát (交番, koban) gần nhất. Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo (Tokyo) hướng dẫn rằng có thể nộp đơn ở bất kỳ đồn cảnh sát hay bốt cảnh sát nào. Tuy nhiên, không tiếp nhận đồ bị mất ở ngoài Nhật Bản.
- Nộp qua Internet: Tùy cảnh sát tỉnh, thành phố, bạn có thể nộp đơn báo mất đồ qua Internet (chọn tỉnh, thành phố từ trang “Trình báo, tìm kiếm đồ bị mất” của Cục Cảnh sát Quốc gia). Cục Cảnh sát Quốc gia hướng dẫn rằng đơn nộp qua Internet có thể mất thời gian mới được tiếp nhận, nên khi gấp hãy đến đồn cảnh sát hoặc bốt cảnh sát.
- Những điều cần nói: Ngày giờ và địa điểm đánh rơi, đã đánh rơi gì (tên ngân hàng, màu và loại thẻ v.v.), tên và thông tin liên lạc của bạn.
- Khi đánh rơi ở cửa hàng, nhà ga v.v.: Cục Cảnh sát Quốc gia hướng dẫn rằng khi nghĩ mình đánh rơi ở các cơ sở như nhà ga hay cửa hàng bách hóa, hãy hỏi cả người quản lý cơ sở đó xem có ai nộp lại không.
Đối với thẻ rút tiền được nộp cho cảnh sát, nơi phát hành thẻ (ngân hàng v.v.) nhận được liên hệ từ cảnh sát có thể sẽ liên lạc với bạn. Khi được liên lạc, hãy xác nhận đồn cảnh sát đang giữ đồ và số tiếp nhận đồ bị mất (theo hướng dẫn của Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo).
(Nguồn: Cục Cảnh sát Quốc gia “Trình báo, tìm kiếm đồ bị mất”, Trang thông tin báo mất đồ của Cục Cảnh sát Quốc gia “Trường hợp đánh rơi đồ ở cơ sở như cửa hàng”)
Trình báo khi bị trộm thẻ rút tiền hoặc sổ ngân hàng
Khi bị trộm, chẳng hạn bị trộm cả ví hoặc nhà bị đột nhập, hãy trình báo ở đồn cảnh sát hoặc bốt cảnh sát gần nhất. Khi yêu cầu ngân hàng bồi thường số tiền bị rút bằng thẻ bị trộm, một trong các điều kiện là phải đưa ra sự việc cho thấy đã bị trộm, chẳng hạn như báo cho ngân hàng rằng đã trình báo với cảnh sát (xem mục “3” bên dưới).
3. Bồi thường khi bị rút tiền bằng thẻ bị trộm
Những điều luật quy định về bồi thường thẻ bị trộm
Nhật Bản có luật bảo vệ người gửi tiền khi tiền bị rút từ máy ATM bằng thẻ bị làm giả hoặc thẻ rút tiền bị trộm (Luật về bảo vệ người gửi tiền khỏi việc rút tiền gửi trái phép bằng máy sử dụng thẻ giả và thẻ bị trộm (偽造カード等及び盗難カード等を用いて行われる不正な機械式預貯金払戻し等からの預貯金者の保護等に関する法律), còn gọi là Luật bảo vệ người gửi tiền khỏi thẻ giả, thẻ bị trộm).
Theo luật này, khi thẻ rút tiền bị trộm, nếu đáp ứng đủ cả 3 điều kiện sau, bạn có thể yêu cầu ngân hàng bồi thường số tiền đã bị rút (Điều 5 Khoản 1).
- Sau khi phát hiện bị trộm, đã nhanh chóng báo cho ngân hàng biết việc bị trộm
- Khi ngân hàng hỏi, đã giải thích đầy đủ về tình huống khi bị trộm v.v.
- Đã đưa ra sự việc cho thấy bị trộm, chẳng hạn như báo với ngân hàng rằng đã trình báo việc bị trộm với cảnh sát
Các trường hợp chính bị giảm hoặc không được bồi thường
| Trường hợp | Số tiền bồi thường (theo quy định của luật) |
|---|---|
| Người gửi tiền không có lỗi (sơ suất) | Toàn bộ số tiền bị rút |
| Ngân hàng chứng minh được người gửi tiền có lỗi (sơ suất) | 3/4 số tiền bị rút |
| Ngân hàng chứng minh được người gửi tiền có lỗi nghiêm trọng, hoặc người rút tiền là vợ/chồng, người thân trong phạm vi hai đời, người thân sống cùng nhà v.v. | Không được bồi thường |
| Ngân hàng chứng minh được người gửi tiền đã nói dối về những điều quan trọng khi giải thích với ngân hàng | Không được bồi thường |
| Ngân hàng chứng minh được thẻ bị trộm lợi dụng tình trạng hỗn loạn lớn như chiến tranh, bạo động v.v. | Không được bồi thường |
(Hàng thứ 2, thứ 3 và thứ 4 là trường hợp ngân hàng cũng chứng minh được bản thân ngân hàng không có lỗi. Ngoài ra, khi ngân hàng chứng minh được việc rút tiền không phải bằng thẻ bị trộm, hoặc chính người gửi tiền cố ý để người khác rút tiền thì cũng không được bồi thường. Điều 5 Khoản 2, Khoản 3)
Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản hướng dẫn rằng nếu bạn dễ dàng đưa thẻ rút tiền cho người khác, hoặc đặt mã PIN (暗証番号, anshō bangō: dãy số dùng ở máy ATM) dễ đoán đối với người khác, số tiền bồi thường có thể bị giảm hoặc bạn có thể không được bồi thường.
Thời hạn 30 ngày và 2 năm khi yêu cầu bồi thường
- Đối tượng bồi thường là số tiền bị rút từ ngày trước 30 ngày tính từ ngày bạn báo cho ngân hàng trở về sau (Điều 5 Khoản 6). Nếu phát hiện muộn, số tiền bị rút trước thời điểm đó sẽ không được bồi thường. Nếu chứng minh được có lý do bất khả kháng khiến bạn không thể phát hiện, thời hạn sẽ được kéo dài tương ứng với khoảng thời gian đó.
- Nếu báo cho ngân hàng sau khi đã quá 2 năm kể từ ngày bị trộm, bạn sẽ không được bồi thường theo luật này (Điều 7).
Bị rút tiền bằng thẻ “bị mất (đánh rơi)” có được bồi thường theo luật không?
Quy định bồi thường của luật này (Điều 5) áp dụng khi thẻ “bị trộm”. Cách xử lý trường hợp bị rút tiền khi đánh rơi hoặc làm mất thẻ, hãy hỏi ngân hàng. Dù trường hợp nào, điều quan trọng là liên lạc ngay với ngân hàng khi phát hiện.
Trường hợp sổ ngân hàng và ngân hàng trực tuyến (internet banking)
“Thẻ v.v.” trong luật này không chỉ gồm thẻ rút tiền mà còn gồm cả sổ ngân hàng (Điều 2). Khi sổ ngân hàng bị trộm bị dùng ở máy ATM, trường hợp này cũng thuộc đối tượng của luật.
Khi bị rút tiền ở quầy giao dịch của ngân hàng bằng sổ ngân hàng bị trộm, hoặc bị chuyển tiền trái phép qua ngân hàng trực tuyến, luật này không áp dụng. Tuy nhiên, ngày 19/2/2008, Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản đã thống nhất rằng ngay cả khi ngân hàng không có lỗi, các ngân hàng vẫn bồi thường thiệt hại xảy ra không do trách nhiệm của chính người gửi tiền. Khi yêu cầu bồi thường, bạn sẽ được yêu cầu liên lạc nhanh chóng với ngân hàng, giải thích sự việc, trình báo với cảnh sát v.v. Điều kiện chi tiết, hãy xác nhận trong quy định về tiền gửi v.v. của ngân hàng bạn đang giao dịch.
(Nguồn: Hệ thống tra cứu pháp luật e-Gov “Luật về bảo vệ người gửi tiền khỏi việc rút tiền gửi trái phép bằng máy sử dụng thẻ giả và thẻ bị trộm”, Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Về việc xử lý các trường hợp rút tiền gửi trái phép”)
Câu hỏi thường gặp và những điều cần chú ý
Nếu có người xưng là “cảnh sát” hoặc “ngân hàng” nói sẽ giữ hộ thẻ thì sao?
Cục Cảnh sát Quốc gia hướng dẫn rằng cảnh sát hay nhân viên của hiệp hội ngân hàng v.v. sẽ không bao giờ hỏi mã PIN hay bảo bạn bỏ thẻ rút tiền vào phong bì. Có thủ đoạn trong đó người xưng là cảnh sát v.v. gọi điện nói “thẻ của bạn đang bị sử dụng trái phép”, sau đó đến nhà, tráo thẻ và lấy trộm. Đừng đưa thẻ rút tiền hay sổ ngân hàng cho người khác, và đừng cho ai biết mã PIN. Nếu thấy có gì bất thường, hãy cúp máy một lần, rồi tự gọi lại số của đồn cảnh sát hoặc ngân hàng mà bạn đã tự tra cứu để xác nhận.
(Nguồn: Cục Cảnh sát Quốc gia “Lừa đảo trộm thẻ rút tiền”)
Nếu sau đó tìm thấy thẻ đã khóa thì sao?
Ngay cả khi sau đó tìm thấy thẻ đã khóa, việc có dùng tiếp được hay không khác nhau tùy ngân hàng. Khi tìm thấy, hãy liên lạc với ngân hàng và hỏi cần làm gì.
Khi về nước hoặc khi không dùng tài khoản nữa
Đưa hoặc bán tài khoản hay thẻ rút tiền cho người khác là phạm tội (Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Đối phó với tội phạm tài chính”). Cách xử lý tài khoản khi về nước, hãy xem Đóng tài khoản ngân hàng khi về nước từ Nhật Bản | Cách xử lý số tiền còn lại và việc đưa tài khoản cho người khác là phạm tội. Cách mở tài khoản ngân hàng được tổng hợp tại Cách mở tài khoản ngân hàng ở Nhật Bản: Những thứ cần mang, lý do không mở được tài khoản và cách báo cho ngân hàng khi địa chỉ hoặc hạn lưu trú thay đổi.
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Hệ thống tra cứu pháp luật e-Gov “Luật về bảo vệ người gửi tiền khỏi việc rút tiền gửi trái phép bằng máy sử dụng thẻ giả và thẻ bị trộm”
- Cục Cảnh sát Quốc gia “Trình báo, tìm kiếm đồ bị mất”
- Trang thông tin báo mất đồ của Cục Cảnh sát Quốc gia “Trường hợp đánh rơi đồ ở cơ sở như cửa hàng (nhà ga, khách sạn, cơ sở giải trí, trường học v.v.)”
- Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo “Dành cho người bị mất đồ”
- Cục Cảnh sát Quốc gia “Lừa đảo trộm thẻ rút tiền”
- Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Nếu bị làm giả, bị trộm thẻ rút tiền dù đã tự phòng vệ thì sao?”
- Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Về việc xử lý các trường hợp rút tiền gửi trái phép”
- Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Mất, bị trộm thẻ ngân hàng v.v.”
- Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản “Đối phó với tội phạm tài chính”
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.

