Ý nghĩa của Help Mark, Maternity Mark và các biểu tượng cho biết người cần giúp đỡ tại Nhật Bản|Những việc bạn có thể làm khi nhìn thấy và cách nhận biểu tượng khi bạn muốn sử dụng

Ý nghĩa của Help Mark, Maternity Mark và các biểu tượng cho biết người cần giúp đỡ tại Nhật Bản|Những việc bạn có thể làm khi nhìn thấy và cách nhận biểu tượng khi bạn muốn sử dụng
  • URLをコピーしました!

Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE biên soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy định và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.

Trên tàu điện, xe buýt, ở nhà ga và cửa hàng tại Nhật Bản, đôi khi bạn sẽ thấy Help Mark (ヘルプマーク) hoặc Maternity Mark (マタニティマーク) được gắn trên túi xách của ai đó. Đây là những biểu tượng để cho người xung quanh biết rằng người đó cần được giúp đỡ hoặc quan tâm, dù nhìn từ bên ngoài khó nhận ra. Khi nhìn thấy, hãy nhường ghế và hỏi han nếu người đó có vẻ đang gặp khó khăn.

→ Phép lịch sự và quy tắc cần biết khi sống ở Nhật Bản: Trong nhà, trên tàu điện và xe buýt, suối nước nóng, hàng xóm, rượu bia và thuốc lá, ngày nghỉ

Table of Contents

Kết luận trước: 3 điều cần nhớ khi nhìn thấy các biểu tượng này

  1. Trong số những người gắn các biểu tượng này, có người dù trông khỏe mạnh nhưng khó đứng lâu hoặc khó phản ứng ngay với sự việc bất ngờ.
  2. Nếu thấy người gắn biểu tượng trên tàu điện hoặc xe buýt, hãy nhường ghế cho họ.
  3. Nếu người đó có vẻ gặp khó khăn ở nhà ga hoặc cửa hàng, hãy hỏi “Tôi có thể giúp gì cho bạn không?” (何かお手伝いしましょうか?).

Các biểu tượng chính cho biết người cần được giúp đỡ hoặc quan tâm

Dưới đây là các biểu tượng thường thấy trên phố và các biểu tượng được đeo trên người. Maternity Mark dựa trên hướng dẫn của Cơ quan Trẻ em và Gia đình, các biểu tượng còn lại dựa trên trang “Một số ví dụ về biểu tượng liên quan đến người khuyết tật” của Văn phòng Nội các. Mỗi biểu tượng do nhà nước, chính quyền địa phương hoặc tổ chức riêng tạo ra, và nơi liên hệ cũng khác nhau tùy biểu tượng.

Biểu tượngÝ nghĩa
Help Mark (ヘルプマーク)Người cần được hỗ trợ hoặc quan tâm, dù nhìn bên ngoài không nhận ra
Maternity Mark (マタニティマーク)Người đang mang thai (phụ nữ mang thai)
Biểu tượng Heart Plus (ハート・プラス マーク)Người có khuyết tật nội tạng như tim, thận
Biểu tượng tai (耳マーク)Người không nghe được hoặc nghe kém. Nếu có ở quầy tiếp nhận, nghĩa là nơi đó có thể hỗ trợ có quan tâm đến người nghe kém
Biểu tượng ngôn ngữ ký hiệu (手話マーク)Người muốn được giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu. Nếu có ở quầy tiếp nhận, nghĩa là nơi đó có thể hỗ trợ bằng ngôn ngữ ký hiệu
Biểu tượng bút đàm (筆談マーク)Người muốn được giao tiếp bằng bút đàm (viết chữ lên giấy hoặc vật khác để trao đổi). Nếu có ở quầy tiếp nhận, nghĩa là nơi đó có thể hỗ trợ bằng bút đàm
Biểu tượng “tín hiệu SOS bằng gậy trắng” (「白杖SOSシグナル」のマーク)Lời kêu gọi hãy hỏi han khi thấy người khiếm thị giơ gậy trắng lên để nhờ giúp đỡ
Biểu tượng hojoken (ほじょ犬マーク)Biểu tượng giúp mọi người biết đến luật về chó hỗ trợ người khuyết tật thân thể (chó dẫn đường, chó trợ giúp, chó hỗ trợ người khiếm thính)

Ngoài ra còn có các biểu tượng gắn trên tòa nhà và xe ô tô (xem phần “Các biểu tượng thấy trên tòa nhà và xe ô tô” bên dưới).

Help Mark: Biểu tượng cho người cần giúp đỡ mà nhìn bên ngoài không nhận ra

Những người gắn Help Mark

Help Mark là biểu tượng do chính quyền Tokyo tạo ra, hiện đã được đăng ký vào JIS (Tiêu chuẩn Công nghiệp Nhật Bản) và trở thành biểu tượng chung trên toàn quốc. Theo hướng dẫn của chính quyền Tokyo, đối tượng là những người như sau.

  • Người dùng chân giả (chân lắp thay cho chân bị mất do chấn thương hoặc bệnh tật) hoặc khớp nhân tạo
  • Người có khuyết tật nội tạng (khuyết tật các bộ phận bên trong cơ thể như tim, thận) hoặc mắc bệnh nan y, khó chữa (nanbyo)
  • Người đang ở giai đoạn đầu của thai kỳ

Những người này dù trông khỏe mạnh nhưng có thể dễ mệt, hoặc khó giữ nguyên một tư thế, chẳng hạn như bám tay vịn trên tàu trong thời gian dài. Ngoài ra, vì nhìn bên ngoài không nhận ra, khi ngồi ở ghế ưu tiên họ có thể bị nhìn với ánh mắt nghi ngờ và cảm thấy khổ tâm.

Khi nhìn thấy người gắn Help Mark

Chính quyền Tokyo mong mọi người làm những việc sau.

  • Trên tàu điện, xe buýt: nhường ghế
  • Ở nhà ga, cửa hàng…: quan tâm như hỏi han: Có người không thể phản ứng tốt với sự việc bất ngờ như tai nạn, có người khó đứng dậy, đi lại hoặc lên xuống cầu thang.
  • Khi có thảm họa: giúp họ sơ tán an toàn: Có người khó nắm bắt tình hình xung quanh, có người khó tự sơ tán nhanh.

Khi bạn muốn tự sử dụng Help Mark (cách nhận)

Bạn có thể nhận Help Mark miễn phí tại tỉnh/thành phố (todofuken) nơi bạn sống. Theo hướng dẫn của chính quyền Tokyo, tất cả các tỉnh ngoài Tokyo cũng đã áp dụng Help Mark (tính đến ngày 1/10/2024).

  • Người sống ở Tokyo: Có thể nhận tại các ga tàu điện ngầm Toei (phòng nhân viên nhà ga hoặc cửa soát vé; trừ một số ga), các văn phòng xe buýt Toei, các bệnh viện của Tokyo… Chỉ cần người cần dùng, hoặc người đại diện như gia đình, người hỗ trợ, nói ra yêu cầu bằng lời là có thể nhận 1 cái/người. Người khó đến nhận trực tiếp có thể nhận qua bưu điện (tự trả phí gửi).
  • Người sống ngoài Tokyo: Hãy tra cứu nơi nhận trên trang web của tỉnh nơi bạn sống. Bạn có thể tìm bằng cách tìm kiếm “(tên tỉnh) ヘルプマーク”.
  • Một số thành phố, quận, thị trấn, làng ở Tokyo cũng tự làm và phát Help Mark riêng.

Chính quyền Tokyo kêu gọi mọi người không mua bán Help Mark trên các trang web chợ đồ cũ.

Maternity Mark: Biểu tượng cho người đang mang thai

Ý nghĩa của Maternity Mark

Giai đoạn đầu của thai kỳ là thời kỳ quan trọng đối với cả em bé và cơ thể người mẹ, nhưng nhìn bên ngoài không thể biết người đó đang mang thai. Vì vậy, phụ nữ mang thai gặp những khó khăn như “không có chỗ ngồi trên tàu điện” hay “bị ảnh hưởng bởi khói thuốc lá”.

Maternity Mark là biểu tượng mà phụ nữ mang thai đeo khi đi tàu điện, xe buýt…, giúp người xung quanh dễ quan tâm hơn. Theo hướng dẫn của Cơ quan Trẻ em và Gia đình, mục đích còn là giúp dễ cho người khác biết đó là phụ nữ mang thai khi có trường hợp khẩn cấp. Ngoài ra, nơi làm việc, cửa hàng, công ty giao thông… cũng có thể dùng biểu tượng này trên áp phích để cho biết họ đang nỗ lực “trở thành nơi thân thiện với phụ nữ mang thai”.

Khi nhìn thấy người gắn Maternity Mark

Cơ quan Trẻ em và Gia đình mong mọi người làm những việc sau.

  • Nếu thấy phụ nữ mang thai có vẻ không khỏe, hãy hỏi han
  • Trên tàu điện, xe buýt…, hãy nhường ghế
  • Ở gần phụ nữ mang thai, không hút thuốc

Khi bạn muốn tự sử dụng Maternity Mark (cách nhận)

Tùy thành phố, quận, thị trấn, làng, có nơi phát Maternity Mark cùng lúc khi trao Sổ tay sức khỏe mẹ và bé (母子健康手帳, boshi kenko techo; sổ tay ghi chép sức khỏe trong thai kỳ, khi sinh và của trẻ, được thành phố, quận, thị trấn, làng cấp khi bạn khai báo mang thai).

  • Ví dụ: Ở thành phố Yokohama, Trung tâm Phúc lợi Y tế của mỗi quận phát Maternity Mark khi trao Sổ tay sức khỏe mẹ và bé. Cũng có trường hợp công ty đường sắt phát tại nhà ga.
  • Nơi nhận và cách phát khác nhau tùy thành phố, quận, thị trấn, làng. Hãy tìm kiếm “マタニティマーク” trên trang web của nơi bạn sống, hoặc hỏi tại quầy nhận Sổ tay sức khỏe mẹ và bé.

Các biểu tượng liên quan đến người nghe kém và người khó nói chuyện bằng tiếng Nhật

Biểu tượng tai

Đây là biểu tượng cho biết người không nghe được hoặc nghe kém. Vì nghe kém không nhận ra được qua vẻ bề ngoài, họ có thể bị hiểu lầm và gặp rắc rối. Khi được cho xem biểu tượng tai, hãy truyền đạt bằng những cách như sau.

  • Để họ nhìn thấy miệng mình, nói chậm và rõ ràng
  • Truyền đạt bằng bút đàm
  • Khi muốn gọi, hãy đến gần và ra hiệu
  • Truyền đạt bằng ngôn ngữ ký hiệu hoặc cử chỉ

Biểu tượng ngôn ngữ ký hiệu và biểu tượng bút đàm

Biểu tượng ngôn ngữ ký hiệu và biểu tượng bút đàm là những biểu tượng mà người không nghe được, người nghe kém… cho xem khi muốn được giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu hoặc bút đàm. Nếu được dán ở quầy tiếp nhận của cơ quan hành chính, cửa hàng, nhà ga…, nghĩa là “Chúng tôi hỗ trợ bằng ngôn ngữ ký hiệu (bút đàm)”.

Theo hướng dẫn của Văn phòng Nội các, ví dụ về người sử dụng biểu tượng bút đàm, ngoài người không nghe được và người nghe kém, còn có cả người nước ngoài. Khi khó nói chuyện bằng tiếng Nhật, nếu quầy tiếp nhận có biểu tượng bút đàm, hãy thử viết chữ lên giấy hoặc điện thoại thông minh để truyền đạt.

Biểu tượng liên quan đến người khiếm thị: Tín hiệu SOS bằng gậy trắng

Việc giơ gậy trắng (白杖, hakujo; cây gậy màu trắng mà người không nhìn thấy hoặc nhìn kém sử dụng) lên cao khoảng 50cm trên đầu là tín hiệu SOS có nghĩa “Xin hãy giúp tôi”. Biểu tượng của phong trào “tín hiệu SOS bằng gậy trắng (白杖SOSシグナル)” kêu gọi mọi người chủ động hỏi han khi thấy tín hiệu này.

  • Nếu thấy người giơ gậy trắng, hãy hỏi han, hỏi xem họ đang gặp khó khăn gì và giúp đỡ.
  • Khi họ có vẻ sắp gặp nguy hiểm trên sân ga hoặc trên đường, hãy hỏi han dù họ không giơ gậy trắng.

Trên đèn tín hiệu giao thông, bưu phẩm chữ nổi…, đôi khi cũng có Biểu tượng quốc tế dành cho người mù (biểu tượng gắn trên tòa nhà, thiết bị, máy móc có quan tâm đến người khiếm thị).

Về cách cư xử khi gặp người dẫn theo chó hỗ trợ như chó dẫn đường, xin xem bài viết sau. → Quy tắc khi gặp chó dẫn đường, chó trợ giúp, chó hỗ trợ người khiếm thính (chó hỗ trợ) tại Nhật Bản|Lý do chó được vào cửa hàng, tàu điện cùng người sử dụng và cách cư xử như không chạm vào, không nói chuyện với chó

Các biểu tượng cho người có khuyết tật nội tạng

  • Biểu tượng Heart Plus (ハート・プラス マーク): Biểu tượng cho biết người có khuyết tật nội tạng như tim, chức năng hô hấp, thận, bàng quang hoặc trực tràng, ruột non, gan, chức năng miễn dịch. Vì khó nhận ra từ bên ngoài, họ có thể bị hiểu lầm. Có người muốn ngồi ghế ưu tiên trên tàu điện, hoặc muốn đỗ xe ở chỗ đỗ dành cho người khuyết tật.
  • Biểu tượng Ostomate (オストメイトのマーク): Ostomate là người có hậu môn nhân tạo hoặc bàng quang nhân tạo do ung thư hoặc lý do khác. Nhà vệ sinh có biểu tượng này là nhà vệ sinh có thiết bị dành cho ostomate.

Các biểu tượng thấy trên tòa nhà và xe ô tô

  • Biểu tượng quốc tế dành cho người khuyết tật (障害者のための国際シンボルマーク): Biểu tượng chung trên toàn thế giới cho biết tòa nhà, cơ sở mà người khuyết tật có thể sử dụng. Đây là biểu tượng không chỉ dành cho người đi xe lăn mà cho tất cả người khuyết tật. Dán biểu tượng này lên xe cá nhân chỉ để cho người xung quanh biết “có người khuyết tật trên xe”, không có hiệu lực pháp lý như được miễn lệnh cấm đỗ xe.
  • Biển báo người khuyết tật thân thể và biển báo người khiếm thính (身体障害者標識・聴覚障害者標識): Biểu tượng gắn trên xe do người có bằng lái xe kèm điều kiện vì khuyết tật thân thể hoặc khiếm thính lái (biển báo người khiếm thính là bắt buộc, biển báo người khuyết tật thân thể là nghĩa vụ cố gắng). Trừ trường hợp bất khả kháng để tránh nguy hiểm, nếu ép sát hoặc chen ngang xe có gắn biểu tượng này, bạn sẽ bị xử phạt theo Luật Giao thông Đường bộ.

Khi gặp khó khăn・Những thắc mắc thường gặp

Người không gắn biểu tượng thì không cần giúp đỡ?

Không hẳn như vậy. Lời kêu gọi về tín hiệu SOS bằng gậy trắng cũng đề nghị mọi người hỏi han người khiếm thị có vẻ sắp gặp nguy hiểm trên sân ga hoặc trên đường, dù họ không ra tín hiệu. Khi thấy người có vẻ đang gặp khó khăn, dù không có biểu tượng, hãy thử hỏi “Tôi có thể giúp gì cho bạn không?” (何かお手伝いしましょうか?).

Không tự tin vào tiếng Nhật thì có được hỏi han không?

Không sao cả. Chỉ cần những từ ngắn. Ví dụ, nói “Daijobu desu ka?” (大丈夫ですか?, “Bạn có sao không?”), còn khi nhường ghế thì nói “Dozo” (どうぞ, “Mời bạn”) và dùng tay chỉ vào chỗ ngồi trống.

Bài viết liên quan

→ Cách đi tàu điện ở Nhật Bản và thẻ IC giao thông: Cách mua vé, đi qua cửa soát vé, nạp tiền và khi bị mất thẻ

Nguồn thông tin gốc được tham khảo khi viết bài

  • Văn phòng Nội các “Một số ví dụ về biểu tượng liên quan đến người khuyết tật” (内閣府「障害者に関係するマークの一例」) https://www8.cao.go.jp/shougai/mark/mark.html
  • Cục Phúc lợi Tokyo “Help Mark” (東京都福祉局「ヘルプマーク」) https://www.fukushi.metro.tokyo.lg.jp/shougai/shougai_shisaku/helpmark
  • Cơ quan Trẻ em và Gia đình “Sukoyaka Oyako 21” trang chính thức về Maternity Mark (こども家庭庁「健やか親子21」マタニティマーク 公式サイト) https://sukoyaka21.cfa.go.jp/maternitymark/
  • Thành phố Yokohama “Maternity Mark” (横浜市「マタニティマーク」) https://www.city.yokohama.lg.jp/kosodate-kyoiku/oyakokenko/ninshin/maternity-mark.html

Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.

  • URLをコピーしました!
  • URLをコピーしました!

Biên soạn

NIPPON VISA & LIFE編集部です。日本で暮らす外国人のみなさんに向けて、ごみ出し・交通・病院・役所の手続などの暮らしの情報と、入管・在留に関する公的機関の発表を、11言語でお届けしています。記事は、国や自治体などの公的機関の情報をもとに作成しています。

The NIPPON VISA & LIFE editorial team provides practical information for foreign residents in Japan — garbage sorting, transportation, hospitals and city hall procedures — as well as announcements from public agencies on immigration and residence, in 11 languages. Our articles are based on information from national and local government agencies.

Table of Contents