Khi không thể đóng thuế cư trú, phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân tại Nhật Bản | Điều gì xảy ra nếu bỏ mặc không đóng, cách trao đổi với chính quyền địa phương, hoãn nộp, giảm miễn và giảm phí khi mất việc

Khi không thể đóng thuế cư trú, phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân tại Nhật Bản | Điều gì xảy ra nếu bỏ mặc không đóng, cách trao đổi với chính quyền địa phương, hoãn nộp, giảm miễn và giảm phí khi mất việc
  • URLをコピーしました!

Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.

Khi không thể đóng thuế cư trú (住民税, jūminzei) hoặc phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân đúng hạn tại Nhật Bản, đừng bỏ mặc không đóng, mà hãy sớm trao đổi tại quầy của thành phố, quận, thị trấn, làng đã gửi giấy nộp tiền cho bạn. Tùy hoàn cảnh, bạn có thể được “hoãn” (猶予, yūyo: cho chờ đến sau mới phải đóng) hoặc được “giảm miễn” (減免, genmen: giảm bớt hoặc miễn số tiền). Luật quy định việc hoãn thuế cư trú được thực hiện dựa trên đơn xin của chính người nộp thuế (thủ tục giảm miễn do điều lệ của từng địa phương quy định).

Toàn bộ các thủ tục tại văn phòng hành chính địa phương được tổng hợp tại Các thủ tục tại văn phòng hành chính khi đến Nhật Bản: Những điều cơ bản về thông báo chuyển đến, My Number, Bảo hiểm Y tế Quốc dân, Lương hưu Quốc dân và thuế cư trú.

Table of Contents

Kết luận trước: Những việc cần làm khi không thể đóng thuế cư trú, phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân (4 bước)

  1. Tập hợp giấy nộp tiền và thông báo: Chuẩn bị “giấy thông báo nộp thuế” (納税通知書) của thuế cư trú, “giấy thông báo nộp phí” (納入通知書) của phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân và “giấy đốc thúc” (督促状, tokusokujō: giấy báo rằng bạn chưa đóng tiền đúng hạn) nếu đã nhận được.
  2. Liên lạc với quầy của địa phương đã gửi thông báo: Thuế cư trú thì liên lạc với phòng phụ trách thuế, phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân thì liên lạc với phòng phụ trách Bảo hiểm Y tế Quốc dân. Nơi liên hệ được ghi trên giấy thông báo.
  3. Cho biết lý do không thể đóng và tình hình thu nhập, cuộc sống hiện tại: Hãy nói về hoàn cảnh của bạn, ví dụ như bị mất việc, bị bệnh hoặc bị thương, gặp thiên tai.
  4. Hỏi về các chế độ có thể sử dụng và nộp đơn: Tại quầy, hãy xác nhận các chế độ bạn có thể dùng như hoãn nộp, giảm miễn, đóng chia nhiều lần và các giấy tờ cần thiết, rồi nộp đơn.

Thành phố Yokohama hướng dẫn rằng khi khó nộp thuế thành phố (như thuế cư trú) vì hoàn cảnh riêng, hãy trao đổi với bộ phận thu thuế của phòng thuế vụ tại văn phòng quận. Đối với phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân, thành phố cũng hướng dẫn rằng khi khó đóng vì thiên tai, mất việc hoặc hoàn cảnh khác, hãy trao đổi với phòng bảo hiểm và lương hưu tại văn phòng quận. Về nguyên tắc, các chế độ hoãn nộp và giảm miễn thuế thành phố đều cần chính người nộp thuế làm đơn xin.

(Nguồn: Thành phố Yokohama “Khi gặp khó khăn trong việc nộp thuế”, Thành phố Yokohama “Người không có thu nhập cũng phải đóng phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân phải không?”)

Điều gì xảy ra nếu bỏ mặc không đóng thuế cư trú và phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân

Nếu không đóng thuế cư trú đúng hạn, luật quy định như sau.

Giai đoạnĐiều luật quy định
Nhận giấy đốc thúcNếu không đóng đúng hạn, địa phương sẽ gửi giấy đốc thúc trong vòng 20 ngày kể từ ngày hết hạn (có địa phương quy định thời hạn khác bằng điều lệ).
Bị tính tiền phạt chậm nộpTiền phạt chậm nộp (延滞金, entaikin: khoản tiền phải trả thêm vì đóng muộn) được cộng thêm theo số ngày tính từ ngày sau hạn nộp đến ngày bạn đóng.
Bị kê biên tài sảnNếu sau 10 ngày tính từ ngày gửi giấy đốc thúc mà vẫn chưa đóng, địa phương phải kê biên tài sản của người nợ thuế.

(Nguồn: Luật Thuế địa phương, Điều 326, Điều 329, Điều 331 (e-Gov Tra cứu luật))

Tỷ lệ tiền phạt chậm nộp được quyết định hằng năm theo quy định đặc biệt, tách riêng với quy định chính của luật. Số tiền cụ thể, hãy hỏi địa phương của bạn.

Nếu bỏ mặc không đóng phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân trong thời gian dài, bạn có thể bị chuyển sang cách trả trước toàn bộ chi phí y tế tại quầy bệnh viện, sau đó mới được hoàn lại phần bảo hiểm chi trả (chi phí điều trị đặc biệt, 特別療養費). Tuy nhiên, trẻ em đến ngày 31 tháng 3 đầu tiên sau khi tròn 18 tuổi không thuộc đối tượng này. Ngoài ra, nếu được công nhận có hoàn cảnh đặc biệt như thiên tai thì sẽ không bị chuyển như vậy.

(Nguồn: Luật Bảo hiểm Y tế Quốc dân, Điều 54-3 (e-Gov Tra cứu luật))

Dù đã nhận giấy đốc thúc, bạn vẫn có thể trao đổi. Hãy liên lạc sớm trước khi bị kê biên.

Các chế độ có thể dùng khi không thể đóng thuế cư trú

Đối với thuế cư trú (thuế cư trú cấp thành phố, quận, thị trấn, làng và thuế cư trú cấp tỉnh), luật có các chế độ sau. Tất cả đều chỉ được áp dụng khi địa phương công nhận bạn đáp ứng điều kiện, không phải cứ nộp đơn là chắc chắn được.

Hoãn thu thuế cư trú (徴収猶予, chōshū yūyo): Được chờ đến sau mới phải đóng

Khi được công nhận là không thể đóng thuế một lần vì những hoàn cảnh như sau, bạn có thể được hoãn việc đóng trong thời gian tối đa 1 năm bằng cách nộp đơn.

  • Tài sản bị thiệt hại do thiên tai hoặc trộm cắp
  • Bản thân hoặc người nhà cùng chung kinh tế bị bệnh hoặc bị thương
  • Ngừng hoặc tạm nghỉ kinh doanh
  • Kinh doanh bị thua lỗ lớn
  • Có hoàn cảnh tương tự những trường hợp trên

Tiền thuế được hoãn có thể phải đóng chia nhiều lần trong thời gian hoãn.

(Nguồn: Luật Thuế địa phương, Điều 15 (e-Gov Tra cứu luật))

Hoãn bán tài sản để thu thuế cư trú (換価の猶予, kanka no yūyo): Được chờ việc bán tài sản đã bị kê biên

Khi việc đóng thuế một lần có thể khiến bạn khó duy trì cuộc sống hoặc việc kinh doanh, và được công nhận là có ý định đóng, bạn có thể được hoãn việc bán tài sản đã bị kê biên để lấy tiền (換価, kanka) trong thời gian tối đa 1 năm bằng cách nộp đơn.

Ví dụ: Ở thành phố Yokohama, bạn nộp đơn cho phòng thuế vụ của văn phòng quận trong vòng 6 tháng kể từ hạn nộp thuế. Không được chấp nhận trong các trường hợp như còn nợ thuế thành phố khác. Nếu được chấp nhận, một phần tiền phạt chậm nộp sẽ được miễn.

(Nguồn: Luật Thuế địa phương, Điều 15-6 (e-Gov Tra cứu luật), Thành phố Yokohama “Chế độ hoãn bán tài sản”)

Giảm miễn thuế cư trú (減免, genmen): Được giảm bớt hoặc miễn số tiền

Đối với người có hoàn cảnh đặc biệt như gặp thiên tai, hoặc người vì nghèo khó mà đang nhận trợ giúp công hay tư (扶助, fujo: sự giúp đỡ cho cuộc sống) trong sinh hoạt, địa phương có thể giảm bớt hoặc miễn thuế cư trú theo quy định trong điều lệ của địa phương. Những trường hợp được giảm miễn khác nhau tùy theo điều lệ của từng địa phương.

Ví dụ: Thành phố Yokohama hướng dẫn rằng các trường hợp như bị thiệt hại do thiên tai, hoặc mất việc không phải do ý muốn của bản thân, có thể được giảm miễn khi nộp đơn.

(Nguồn: Luật Thuế địa phương, Điều 323 (e-Gov Tra cứu luật), Thành phố Yokohama “Nên làm gì khi khó đóng thuế thành phố?”)

Cơ chế thuế cư trú (khi nào, bao nhiêu, đóng như thế nào, cách đóng thay đổi khi nghỉ việc) được giải thích tại Cơ chế thuế cư trú tại Nhật Bản | Khi nào, bao nhiêu và đóng như thế nào? Trường hợp bị trừ vào lương và tự đóng, khi nghỉ việc và khi về nước.

Các chế độ có thể dùng khi không thể đóng phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân

Tùy địa phương, phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân có hai cách gọi là “phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân” (国民健康保険料) và “thuế Bảo hiểm Y tế Quốc dân” (国民健康保険税). Dù là cách gọi nào, khi không thể đóng, hãy trao đổi tại quầy phụ trách Bảo hiểm Y tế Quốc dân.

Giảm phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân cho hộ gia đình có thu nhập thấp (70%, 50%, 20%)

Với hộ gia đình có thu nhập thấp hơn mức chuẩn do luật quy định, phần phí được tính theo số người tham gia v.v. (phần chia đều theo đầu người và theo hộ, 均等割・平等割) sẽ được giảm 70%, 50% hoặc 20%. Vì điều kiện là phải biết được thu nhập của năm trước, nên dù không có thu nhập, việc khai báo thu nhập với địa phương vẫn rất quan trọng.

(Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về phí bảo hiểm và thuế bảo hiểm của Bảo hiểm Y tế Quốc dân”, Thành phố Yokohama “Người không có thu nhập cũng phải đóng phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân phải không?”)

Giảm phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân cho người bị sa thải, không được gia hạn hợp đồng hoặc nghỉ việc vì lý do chính đáng

Đối với người mất việc do công ty phá sản, bị sa thải v.v. (“người đủ điều kiện nhận trợ cấp đặc định” (特定受給資格者) của bảo hiểm việc làm) và người nghỉ việc vì lý do chính đáng như không được gia hạn hợp đồng, bị bệnh v.v. (“người nghỉ việc vì lý do đặc định” (特定理由離職者) của bảo hiểm việc làm), phí bảo hiểm được tính bằng cách coi thu nhập từ tiền lương của năm trước là 30/100 (30%), từ khi mất việc đến hết năm tài chính tiếp theo.

Ví dụ: Ở thành phố Yokohama, cần phải khai báo để được giảm phí này. Bạn mang bản gốc giấy chứng nhận đủ điều kiện nhận bảo hiểm việc làm (雇用保険受給資格者証: giấy tờ nhận được tại Hello Work) v.v. và giấy tờ tùy thân đến phòng bảo hiểm và lương hưu của văn phòng quận để khai báo. Phiếu nghỉ việc (離職票) hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc không được chấp nhận. Ngoài ra còn có các điều kiện như ngày nghỉ việc phải trước ngày sinh nhật 65 tuổi ít nhất 2 ngày.

(Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về phí bảo hiểm và thuế bảo hiểm của Bảo hiểm Y tế Quốc dân”, Thành phố Yokohama “Thông báo từ Bảo hiểm Y tế Quốc dân” (PDF))

Giảm miễn, hoãn thu phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân: Người có lý do đặc biệt

Theo quy định trong điều lệ, địa phương có thể giảm bớt, miễn hoặc hoãn việc thu phí bảo hiểm đối với người có lý do đặc biệt. Lý do nào được chấp nhận thì khác nhau tùy địa phương.

Ví dụ: Thành phố Yokohama hướng dẫn rằng khi khó đóng vì thiên tai, mất việc hoặc hoàn cảnh khác, hãy trao đổi với phòng bảo hiểm và lương hưu của văn phòng quận.

(Nguồn: Luật Bảo hiểm Y tế Quốc dân, Điều 77 (e-Gov Tra cứu luật), Thành phố Yokohama “Người không có thu nhập cũng phải đóng phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân phải không?”)

Cách tham gia, rút khỏi Bảo hiểm Y tế Quốc dân và những điều cơ bản về phí bảo hiểm có tại Cách tham gia và rút khỏi Bảo hiểm Y tế Quốc dân tại Nhật Bản | Người phải tham gia, khai báo trong 14 ngày, giấy tờ cần mang, phí bảo hiểm và giảm phí.

Những thứ cần mang và điều cần nói khi đến trao đổi về thuế, phí chưa đóng

Giấy tờ cần thiết khác nhau tùy địa phương, nhưng nếu có những thứ sau thì việc trao đổi sẽ nhanh hơn.

  • Giấy thông báo nộp thuế, giấy thông báo nộp phí, giấy đốc thúc đã nhận được
  • Giấy tờ tùy thân như thẻ lưu trú hoặc thẻ mã số cá nhân My Number
  • Giấy tờ cho biết thu nhập (bảng lương, phiếu khấu trừ thuế tại nguồn v.v.)
  • Người bị mất việc: phiếu nghỉ việc hoặc giấy chứng nhận đủ điều kiện nhận bảo hiểm việc làm (giấy tờ nhận được tại Hello Work)
  • Giấy tờ cho biết lý do không thể đóng như bệnh tật, thương tích, thiên tai (nếu có)

Tại quầy, bạn có thể được hỏi “có thể đóng bao nhiêu và đến khi nào”. Nếu ghi ra trước thu nhập hằng tháng và các khoản chi cần thiết như tiền thuê nhà thì sẽ dễ trả lời hơn. Nếu khó giải thích bằng tiếng Nhật, bạn có thể hỏi xem địa phương có quầy tư vấn cho người nước ngoài không, hoặc nhờ người nhà, bạn bè biết tiếng Nhật đi cùng.

Những thắc mắc thường gặp

Đã nhận giấy đốc thúc rồi thì còn trao đổi được không?

Được. Giấy đốc thúc là giấy báo rằng bạn chưa đóng tiền đúng hạn. Khi nhận được, hãy liên lạc ngay với nơi liên hệ ghi trên giấy. Nếu bỏ mặc, có thể sẽ tiến tới việc kê biên theo quy định của luật.

Không thể đóng thuế cư trú, phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân một lần, muốn đóng chia nhiều lần thì làm thế nào?

Hãy trao đổi tại quầy của địa phương. Nếu được chấp nhận hoãn nộp, bạn có thể đóng chia nhiều lần trong thời gian hoãn. Cách đóng cụ thể khác nhau tùy địa phương và hoàn cảnh.

Nếu cũng không thể đóng phí Lương hưu Quốc dân thì sao?

Phí Lương hưu Quốc dân là chế độ riêng, khác với thuế cư trú và phí Bảo hiểm Y tế Quốc dân, và có thể xin miễn hoặc hoãn đóng. Hãy xem Khi không thể đóng phí Lương hưu Quốc dân tại Nhật Bản | Cách xin miễn và hoãn đóng phí (tiêu chuẩn thu nhập, nơi nộp, đồ cần mang, đóng bù).

Nếu không chỉ thuế mà cả tiền thuê nhà, chi phí sinh hoạt cũng không trả được thì sao?

Nhà nước đặt các “cơ quan hỗ trợ tư vấn tự lập” (自立相談支援機関) trên toàn quốc để nhận tư vấn của người gặp khó khăn trong cuộc sống. Tùy tình hình, cơ quan này sẽ hướng dẫn các hỗ trợ như hỗ trợ tìm việc, Trợ cấp bảo đảm nhà ở (住居確保給付金) chi tiền tương đương tiền thuê nhà, hỗ trợ cân đối lại tài chính gia đình v.v. Nếu không biết quầy gần nhất ở đâu, hãy hỏi địa phương nơi bạn sống. Về tiền thuê nhà, xem thêm tại Khi không trả được tiền thuê nhà tại Nhật Bản | Cách trả tiền thuê nhà cơ bản, Trợ cấp bảo đảm nhà ở và nơi tư vấn.

(Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Chế độ hỗ trợ tự lập cho người gặp khó khăn trong cuộc sống”)

Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài

Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.

  • URLをコピーしました!
  • URLをコピーしました!

Biên soạn

NIPPON VISA & LIFE編集部です。日本で暮らす外国人のみなさんに向けて、ごみ出し・交通・病院・役所の手続などの暮らしの情報と、入管・在留に関する公的機関の発表を、11言語でお届けしています。記事は、国や自治体などの公的機関の情報をもとに作成しています。

The NIPPON VISA & LIFE editorial team provides practical information for foreign residents in Japan — garbage sorting, transportation, hospitals and city hall procedures — as well as announcements from public agencies on immigration and residence, in 11 languages. Our articles are based on information from national and local government agencies.

Table of Contents