Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Thuế cư trú tại Nhật Bản là khoản thuế đóng cho thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn có địa chỉ vào ngày 1 tháng 1. Số tiền được quyết định dựa trên thu nhập của năm trước (tiền lương v.v. từ tháng 1 đến tháng 12). Về nguyên tắc, người làm việc ở công ty sẽ bị trừ vào lương, còn những người khác tự đóng bằng phiếu nộp thuế (giấy dùng để đóng thuế) do thành phố, quận, thị trấn, làng gửi đến.
Toàn bộ các thủ tục cần làm tại văn phòng hành chính ngay sau khi đến Nhật Bản được tổng hợp ở Các thủ tục tại văn phòng hành chính khi đến Nhật Bản: Những điều cơ bản về thông báo chuyển đến, My Number, Bảo hiểm Y tế Quốc dân, Lương hưu Quốc dân và thuế cư trú.
Kết luận trước: Những điều cơ bản về thuế cư trú
- Thuế cư trú được đóng cho thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn có (đã có) địa chỉ vào ngày 1 tháng 1 của năm đó. Người nước ngoài cũng vậy.
- Số tiền được quyết định dựa trên thu nhập từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 12 của năm trước.
- Người làm việc ở công ty sẽ được công ty trừ vào lương và đóng thay (thu đặc biệt (tokubetsu choshu, 特別徴収)). Bạn không cần tự đóng.
- Những người khác tự đóng bằng phiếu nộp thuế được gửi đến vào khoảng tháng 6 (thu thông thường (futsu choshu, 普通徴収)).
- Khi nghỉ việc hoặc khi xuất cảnh khỏi Nhật Bản, hãy quyết định trước cách xử lý phần thuế cư trú chưa đóng.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”)
Thuế cư trú là gì
- Thuế cư trú là thuế (thuế địa phương) đóng cho tỉnh/thành phố cấp tỉnh và thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống. Phần của tỉnh và phần của thành phố, quận, thị trấn, làng được gộp lại và đóng cho thành phố, quận, thị trấn, làng.
- Người có địa chỉ tại Nhật Bản vào ngày 1 tháng 1 của năm đó và nhận tiền lương v.v. từ một mức nhất định trở lên thì dù là người nước ngoài cũng phải đóng.
- Kể cả khi xuất cảnh khỏi Nhật Bản từ ngày 2 tháng 1 trở đi, bạn vẫn phải đóng thuế cư trú của năm đó.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 8, 2 Thuế cư trú (PDF))
Tốn bao nhiêu? Phần tính theo thu nhập và phần định mức
Thuế cư trú gồm “phần tính theo thu nhập (shotokuwari, 所得割)” tính theo thu nhập, và “phần định mức (kintowari, 均等割)” là số tiền cố định không liên quan đến thu nhập. Mức tiêu chuẩn do nhà nước quy định như sau.
| Loại | Mức tiêu chuẩn | Chi tiết |
|---|---|---|
| Phần tính theo thu nhập | 10% thu nhập (sau khi trừ các khoản khấu trừ) | Tỉnh 4%, thành phố/quận/thị trấn/làng 6% |
| Phần định mức | 4.000 yên (1 năm) | Tỉnh 1.000 yên, thành phố/quận/thị trấn/làng 3.000 yên |
| Thuế môi trường rừng (shinrin kankyo zei, 森林環境税; thuế của nhà nước) | 1.000 yên (1 năm) | Từ năm tài chính 2024, đóng cùng với phần định mức |
- Người sống ở thành phố được chỉ định theo pháp lệnh (thành phố lớn, đông dân được nhà nước chỉ định) thì chi tiết phần tính theo thu nhập là tỉnh 2%, thành phố 8% (tổng vẫn là 10%).
- Phần tính theo thu nhập được tính theo thứ tự sau.
- Lấy thu nhập gộp của năm trước trừ đi chi phí cần thiết v.v. để ra “thu nhập”
- Lấy thu nhập trừ đi các “khoản khấu trừ thu nhập” như khấu trừ cơ bản, khấu trừ người phụ thuộc
- Nhân số tiền còn lại với 10%
- Nếu có “khoản khấu trừ thuế” như vay mua nhà hoặc quyên góp thì trừ tiếp từ đó
- Tỉnh và thành phố, quận, thị trấn, làng tự quyết định thuế suất dựa trên tiêu chuẩn này. Hãy kiểm tra số tiền thực tế trên thông báo bạn nhận được.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Thuế cư trú cá nhân”)
Bạn có thể biết thuế cư trú bị trừ vào lương bao nhiêu ở mục “khấu trừ” trên phiếu lương (bảng chi tiết tiền lương). Cách đọc phiếu lương, hãy xem Cách đọc phiếu lương tại Nhật Bản | Các mục chi trả, khấu trừ, chuyên cần và cách thuế thu nhập, thuế cư trú, phí bảo hiểm xã hội bị trừ vào lương.
Có người không phải đóng thuế cư trú không?
Có. Những người sau đây không phải đóng thuế cư trú (phần của thành phố, quận, thị trấn, làng).
- Người đang nhận trợ cấp sinh hoạt của chế độ bảo trợ sinh hoạt
- Người khuyết tật, người chưa thành niên, góa phụ, cha/mẹ đơn thân có tổng thu nhập của năm trước từ 1.350.000 yên trở xuống
- Người có thu nhập thấp, ở mức bằng hoặc dưới số tiền do điều lệ của thành phố, quận, thị trấn, làng quy định (cũng không phải đóng phần định mức)
Tiêu chuẩn thứ 3 khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng, và cũng thay đổi tùy theo số người trong gia đình mà bạn nuôi dưỡng. Để biết mình có thuộc trường hợp này không, hãy hỏi quầy thuế của thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
(Nguồn: Luật Thuế địa phương Điều 295 (Tra cứu luật e-Gov), Bộ Nội vụ và Truyền thông “Thuế cư trú cá nhân”)
Người mới đến Nhật Bản bắt đầu đóng từ khi nào?
Thuế cư trú được quyết định bởi “có địa chỉ vào ngày 1 tháng 1 hay không” và “thu nhập của năm trước”. Vì vậy, trong năm đến Nhật Bản thường không phải đóng thuế cư trú, và bắt đầu đóng từ khoảng tháng 6 năm sau.
Ví dụ: Người đến Nhật Bản và bắt đầu làm việc vào tháng 4 năm 2026
- Vì vào ngày 1 tháng 1 năm 2026 chưa có địa chỉ tại Nhật Bản, nên không phải đóng thuế cư trú của 1 năm bắt đầu từ tháng 6 năm 2026.
- Nếu vào ngày 1 tháng 1 năm 2027 đang sống tại Nhật Bản, thì từ khoảng tháng 6 năm 2027 sẽ đóng thuế cư trú được tính dựa trên tiền lương v.v. từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2026.
Đây là lý do khi mới bắt đầu làm việc tại Nhật Bản, phiếu lương không có thuế cư trú. Từ khoảng tháng 6 năm sau, số tiền bị trừ vào lương có thể thay đổi.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”)
Có 2 cách đóng: thu đặc biệt và thu thông thường
| Cách đóng | Ai | Như thế nào |
|---|---|---|
| Thu đặc biệt (tokubetsu choshu) | Người làm việc ở công ty (nguyên tắc) | Công ty trừ vào lương và đóng cho thành phố, quận, thị trấn, làng |
| Thu thông thường (futsu choshu) | Người không bị trừ vào lương công ty (người tự kinh doanh, người đã nghỉ việc v.v.) | Tự đóng bằng phiếu nộp thuế do thành phố, quận, thị trấn, làng gửi đến |
Thu đặc biệt: bị trừ vào lương
- Thuế cư trú của 1 năm được chia thành 12 lần, trừ vào lương hằng tháng từ tháng 6 đến tháng 5 năm sau.
- Thông báo số tiền (thông báo số thuế thu đặc biệt) cũng được giao cho bản thân người lao động thông qua công ty.
- Công ty thuê người nước ngoài cũng phải thực hiện thu đặc biệt giống như với nhân viên người Nhật.
(Nguồn: Luật Thuế địa phương Điều 321-5 (Tra cứu luật e-Gov), Bộ Nội vụ và Truyền thông “Thuế cư trú cá nhân”, Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”)
Thu thông thường: tự đóng
- Khoảng tháng 6 hằng năm, thành phố, quận, thị trấn, làng sẽ gửi giấy thông báo nộp thuế và phiếu nộp thuế.
- Thời hạn đóng (kỳ hạn nộp) về nguyên tắc gồm 4 lần vào tháng 6, tháng 8, tháng 10 và tháng 1, do điều lệ của thành phố, quận, thị trấn, làng quy định. Người chỉ đóng phần định mức thì đóng 1 lần vào tháng 6.
- Mang phiếu nộp thuế và số tiền ghi trên đó đến tổ chức tài chính v.v. để đóng. Nơi và cách có thể đóng được ghi trên giấy tờ bạn nhận được.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”, Luật Thuế địa phương Điều 320 (Tra cứu luật e-Gov), Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 8, 2 Thuế cư trú (PDF))
Cần chú ý trong những trường hợp sau
Nghỉ việc thì thuế cư trú sẽ ra sao?
Khi người đang bị trừ thuế vào lương nghỉ việc, phần thuế cư trú chưa đóng sẽ được đóng theo một trong hai cách sau.
- Tự đóng (thu thông thường). Sau đó thành phố, quận, thị trấn, làng sẽ gửi phiếu nộp thuế.
- Nhờ công ty trừ một lần phần còn lại vào tháng lương cuối cùng hoặc tiền trợ cấp thôi việc (thu một lần)
Nếu nghỉ việc trong khoảng từ tháng 1 đến tháng 5, dù không nhờ thì phần còn lại cũng sẽ bị trừ một lần vào tháng lương cuối cùng v.v.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”)
Khi xuất cảnh khỏi Nhật Bản (về nước) thì sao?
- Nếu vào ngày 1 tháng 1 đang sống tại Nhật Bản, thì dù xuất cảnh từ ngày 2 tháng 1 trở đi, bạn vẫn phải đóng thuế cư trú của năm đó.
- Nếu không thể đóng thuế cư trú trước ngày xuất cảnh, trước khi xuất cảnh hãy chọn một người đang sống tại Nhật Bản làm người thay mặt bạn làm thủ tục thuế (người quản lý nộp thuế (nozei kanrinin, 納税管理人)) và khai báo với thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
(Nguồn: Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 8, 2 Thuế cư trú (PDF))
Nếu quên đóng thì sao?
- Nếu không đóng trước hạn nộp, sẽ bị cộng thêm tiền phạt chậm nộp tùy theo số ngày chậm.
- Bộ Nội vụ và Truyền thông cho biết nếu thuế cư trú phải đóng mà chưa được đóng, thì có trường hợp các đơn xin như gia hạn thời hạn lưu trú sẽ không được cấp phép.
Về thời điểm nộp hồ sơ gia hạn thời hạn lưu trú, hãy xem Khi nào có thể nộp hồ sơ gia hạn thời hạn lưu trú tại Nhật Bản? Nộp từ 3 tháng trước, lưu ý khi sát hạn và thời gian đặc lệ.
(Nguồn: Luật Thuế địa phương Điều 326 (Tra cứu luật e-Gov), Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”)
Khi không thể đóng thì sao?
Khi không thể đóng, hãy trao đổi với quầy thuế của thành phố, quận, thị trấn, làng càng sớm càng tốt, trước hạn nộp. Trường hợp không thể đóng một lần vì các lý do như thiên tai, trộm cắp, bản thân hoặc người nhà cùng chung sinh hoạt bị bệnh hay bị thương, đóng cửa hoặc tạm nghỉ công việc kinh doanh của mình, bị lỗ lớn trong kinh doanh v.v., thì có chế độ cho phép hoãn việc đóng trong thời gian tối đa 1 năm nếu nộp đơn (hoãn thu thuế). Việc có được áp dụng hay không do thành phố, quận, thị trấn, làng quyết định.
(Nguồn: Luật Thuế địa phương Điều 15 (Tra cứu luật e-Gov))
Nơi tư vấn khi không hiểu
- Về thuế cư trú, hãy hỏi bộ phận phụ trách thuế của văn phòng thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống (như “Shiminzei-ka (phòng thuế thị dân)”, “Zeimu-ka (phòng thuế vụ)”; tên gọi khác nhau tùy nơi). Nếu tìm kiếm “(tên thành phố, quận, thị trấn, làng) 住民税”, bạn sẽ tìm thấy trang của quầy tiếp nhận.
- Bộ Nội vụ và Truyền thông cũng có hướng dẫn về thuế cư trú dành cho người nước ngoài bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Việt và tiếng Bồ Đào Nha (có thể xem từ trang thông tin gốc bên dưới).
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Bộ Nội vụ và Truyền thông “Về thuế cư trú cá nhân dành cho người nước ngoài”
- Bộ Nội vụ và Truyền thông “Thuế cư trú cá nhân” (Thuế địa phương dễ hiểu)
- Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 8 Thuế (PDF)
- Luật Thuế địa phương (Tra cứu luật e-Gov) Điều 15, Điều 295, Điều 320, Điều 321-5, Điều 326
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
