यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादक टोलीले देश र स्थानीय सरकार जस्ता सार्वजनिक निकायहरूको जानकारीको आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा निवासी कर (住民税) भनेको 1 जनवरी मा तपाईंको ठेगाना भएको नगरपालिका (सहर, वडा, गाउँ) मा तिर्ने कर हो। रकम अघिल्लो वर्षको आय (जनवरीदेखि डिसेम्बरसम्मको तलब आदि) बाट तय हुन्छ। कम्पनीमा काम गर्ने मानिसको कर सिद्धान्ततः तलबबाट काटिन्छ, र अरू मानिसले नगरपालिकाबाट आउने भुक्तानी फारम (納付書, कर तिर्नका लागि प्रयोग हुने कागज) प्रयोग गरी आफैँ तिर्छन्।
जापान आएपछि तुरुन्तै नगरपालिकामा गर्नुपर्ने सबै प्रक्रिया जापान आएपछि नगरपालिकामा गर्नुपर्ने प्रक्रिया | बसाइँसराइ (आगमन) सूचना・माई नम्बर・राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा・राष्ट्रिय पेन्सन・निवासी करका आधारभूत कुरा मा समेटिएका छन्।
पहिले निष्कर्ष: निवासी करका आधारभूत कुरा
- निवासी कर त्यस वर्षको 1 जनवरी मा ठेगाना भएको (भएको थियो) नगरपालिकामा तिरिन्छ। विदेशीको लागि पनि यही नियम हो।
- रकम अघिल्लो वर्षको 1 जनवरीदेखि 31 डिसेम्बरसम्म को आयबाट तय हुन्छ।
- कम्पनीमा काम गर्ने मानिसको कर कम्पनीले तलबबाट काटेर तिरिदिन्छ (तलबबाट कट्टी गरेर तिर्ने तरिका, 特別徴収)। तपाईं आफैँ तिर्नु पर्दैन।
- अरू मानिसले जुनतिर आउने भुक्तानी फारमबाट आफैँ तिर्छन् (आफैँ तिर्ने तरिका, 普通徴収)।
- काम छोड्दा वा जापानबाट बाहिरिँदा, अझै नतिरेको निवासी करको के गर्ने भनेर पहिले नै तय गर्नुहोस्।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”)
निवासी कर भनेको के हो
- निवासी कर भनेको तपाईं बस्ने प्रिफेक्चर (प्रान्त) र नगरपालिकालाई तिर्ने कर (स्थानीय कर) हो। प्रिफेक्चरको भाग र नगरपालिकाको भाग मिलाएर नगरपालिकामा तिरिन्छ।
- त्यस वर्षको 1 जनवरीमा जापानमा ठेगाना भएको र निश्चित रकमभन्दा बढी तलब आदि पाउने मानिसले, विदेशी भए पनि, कर तिर्नुपर्छ।
- 2 जनवरी वा त्यसपछि जापानबाट बाहिरिएको अवस्थामा पनि, त्यस वर्षको निवासी कर तिर्नुपर्छ।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 8, 2 निवासी कर (PDF))
कति लाग्छ? आयअनुसारको अंश र समान दरको अंश
निवासी करमा आयअनुसार लाग्ने “आयअनुसारको अंश” (所得割) र आयसँग सम्बन्ध नभई निश्चित रकम लाग्ने “समान दरको अंश” (均等割) हुन्छन्। जापान सरकारले तोकेको मानक रकम तल दिइएको छ।
| प्रकार | मानक रकम | बाँडफाँट |
|---|---|---|
| आयअनुसारको अंश | आय (कट्टी घटाएपछि) को 10% | प्रिफेक्चर 4%・नगरपालिका 6% |
| समान दरको अंश | 4,000 येन (1 वर्षमा) | प्रिफेक्चर 1,000 येन・नगरपालिका 3,000 येन |
| वन वातावरण कर (森林環境税, राष्ट्रिय कर) | 1,000 येन (1 वर्षमा) | 2024 आर्थिक वर्षदेखि समान दरको अंशसँगै तिरिन्छ |
- सरकारी अध्यादेशद्वारा तोकिएका सहर (政令指定都市। सरकारले तोकेको, धेरै जनसंख्या भएका ठूला सहर) मा बस्ने मानिसको आयअनुसारको अंशको बाँडफाँट प्रिफेक्चर 2%・सहर 8% हुन्छ (जम्मा उही 10%)।
- आयअनुसारको अंश तलको क्रममा हिसाब गरिन्छ।
- अघिल्लो वर्षको आम्दानीबाट आवश्यक खर्च आदि घटाएर “आय” निकाल्ने
- आयबाट आधारभूत कट्टी・आश्रित कट्टी जस्ता “आय कट्टी” घटाउने
- बाँकी रकममा 10% ले गुणा गर्ने
- घर ऋण वा चन्दा जस्ता “कर कट्टी” छ भने, त्यसबाट घटाउने
- प्रिफेक्चर र नगरपालिकाले यही मापदण्डको आधारमा आफ्नै कर दर तय गर्छन्। वास्तविक रकम आफूलाई आएको सूचनापत्रमा हेरेर पक्का गर्नुहोस्।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “व्यक्तिगत निवासी कर”)
तलबबाट कति निवासी कर काटिएको छ भन्ने कुरा तलबको विवरणपत्र (पे स्लिप) को “कट्टी” खण्डमा थाहा हुन्छ। हेर्ने तरिकाका लागि जापानमा तलबको विवरणपत्र (पे स्लिप) कसरी हेर्ने | भुक्तानी, कट्टी र हाजिरीका खण्ड, र आयकर・आवासीय कर・सामाजिक बीमा शुल्क काटिने तरिका हेर्नुहोस्।
निवासी कर नलाग्ने मानिस पनि छन्?
छन्। तलका मानिसलाई निवासी कर (नगरपालिकाको भाग) लाग्दैन।
- सार्वजनिक सहायता (生活保護) अन्तर्गत जीविका सहायता पाइरहेका मानिस
- अपाङ्गता भएका, नाबालिग, विधवा वा एकल अभिभावक मध्ये, अघिल्लो वर्षको कुल आय 1,350,000 येन वा सोभन्दा कम भएका मानिस
- आय कम भएका, नगरपालिकाको नियमले तोकेको रकम वा सोभन्दा कम आय भएका मानिस (समान दरको अंश पनि लाग्दैन)
तेस्रो मापदण्ड नगरपालिका अनुसार फरक हुन्छ, र तपाईंले पालनपोषण गरिरहेको परिवारको संख्या आदि अनुसार पनि बदलिन्छ। तपाईं यसमा पर्नुहुन्छ कि हुन्न भनेर आफू बस्ने नगरपालिकाको कर शाखामा सोध्नुहोस्।
(स्रोत: स्थानीय कर ऐन धारा 295 (e-Gov कानुन खोज), आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “व्यक्तिगत निवासी कर”)
भर्खर जापान आएका मानिसले कहिलेदेखि तिर्ने?
निवासी कर “1 जनवरीमा ठेगाना छ कि छैन” र “अघिल्लो वर्षको आय” बाट तय हुन्छ। त्यसैले जापान आएको वर्ष निवासी कर लाग्दैन, र धेरैजसो अर्को वर्षको जुनतिरदेखि तिर्न सुरु हुन्छ।
उदाहरण: 2026 अप्रिलमा जापान आएर काम सुरु गरेका मानिस
- 2026 जनवरी 1 मा जापानमा ठेगाना नभएकाले, 2026 जुनदेखि सुरु हुने 1 वर्षको निवासी कर लाग्दैन।
- 2027 जनवरी 1 मा जापानमा बसिरहनुभएको छ भने, 2026 अप्रिलदेखि डिसेम्बरसम्मको तलब आदिबाट हिसाब गरिएको निवासी कर 2027 जुनतिरदेखि तिर्नुहुन्छ।
जापानमा काम सुरु गरेको सुरुका दिनमा तलबको विवरणपत्रमा निवासी कर नदेखिनुको कारण यही हो। अर्को वर्षको जुनतिरदेखि तलबबाट काटिने रकम बदलिन सक्छ।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”)
तिर्ने तरिका 2 वटा: तलबबाट कट्टी र आफैँ तिर्ने
| तिर्ने तरिका | को | कसरी |
|---|---|---|
| तलबबाट कट्टी गरेर तिर्ने तरिका (特別徴収) | कम्पनीमा काम गर्ने मानिस (सिद्धान्ततः) | कम्पनीले तलबबाट काटेर नगरपालिकामा तिर्छ |
| आफैँ तिर्ने तरिका (普通徴収) | कम्पनीको तलबबाट कर नकाटिने मानिस (स्वरोजगार, काम छोडेका मानिस आदि) | नगरपालिकाबाट आउने भुक्तानी फारमबाट आफैँ तिर्ने |
तलबबाट कट्टी: तलबबाट काटिन्छ
- 1 वर्षको निवासी करलाई 12 पटक मा बाँडेर, जुनदेखि अर्को वर्षको मेसम्म हरेक महिनाको तलबबाट काटिन्छ।
- रकमको सूचना (तलबबाट कट्टी गरिने कर रकमको सूचना) कम्पनीमार्फत कर्मचारी स्वयंलाई पनि दिइन्छ।
- विदेशीलाई काममा राख्ने कम्पनीले पनि जापानी कर्मचारीलाई जस्तै तलबबाट कट्टी गर्नुपर्ने हुन्छ।
(स्रोत: स्थानीय कर ऐन धारा 321-5 (e-Gov कानुन खोज), आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “व्यक्तिगत निवासी कर”, आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”)
आफैँ तिर्ने: आफैँ भुक्तानी गर्ने
- हरेक वर्ष जुनतिर, नगरपालिकाबाट कर भुक्तानी सूचनापत्र र भुक्तानी फारम आउँछ।
- तिर्ने समय (भुक्तानी अवधि) सिद्धान्ततः जुन・अगस्ट・अक्टोबर・जनवरी गरी 4 पटक हुन्छ, र नगरपालिकाको नियमले तय गर्छ। समान दरको अंश मात्र लाग्ने मानिसले जुनमा 1 पटक मात्र तिर्छन्।
- भुक्तानी फारम र त्यसमा लेखिएको रकमको पैसा लिएर बैंक जस्ता वित्तीय संस्था आदिमा तिर्नुहोस्। तिर्न सकिने ठाउँ र तरिका आफूलाई आएको कागजमा लेखिएको हुन्छ।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”, स्थानीय कर ऐन धारा 320 (e-Gov कानुन खोज), अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 8, 2 निवासी कर (PDF))
यस्तो अवस्थामा ध्यान दिनुहोस्
काम छोडेपछि निवासी करको के हुन्छ?
तलबबाट कर काटिँदै आएको मानिसले काम छोड्दा, अझै नतिरेको निवासी कर तलका मध्ये कुनै एक तरिकाले तिर्छन्।
- आफैँ तिर्ने (आफैँ तिर्ने तरिका)। पछि नगरपालिकाबाट भुक्तानी फारम आउँछ।
- कम्पनीलाई अनुरोध गरेर, अन्तिम तलब वा अवकाश भत्ताबाट बाँकी रकम एकैपटक काटिदिन लगाउने (एकमुष्ट कट्टी)
जनवरीदेखि मेसम्म काम छोड्ने अवस्थामा, अनुरोध नगरे पनि अन्तिम तलब आदिबाट बाँकी रकम एकैपटक काटिन्छ।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”)
जापानबाट बाहिरिँदा (स्वदेश फर्कँदा) के गर्ने?
- 1 जनवरीमा जापानमा बसिरहनुभएको थियो भने, 2 जनवरी वा त्यसपछि देश छोडे पनि त्यस वर्षको निवासी कर तिर्नुपर्छ।
- देश छोड्ने दिनसम्म निवासी कर तिर्न नसक्ने अवस्थामा, देश छोड्नुअघि जापानमा बस्ने मानिसमध्येबाट तपाईंको सट्टामा करसम्बन्धी प्रक्रिया गरिदिने व्यक्ति (कर व्यवस्थापक प्रतिनिधि, 納税管理人) तय गरेर आफू बस्ने नगरपालिकामा सूचना दिनुहोस्।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 8, 2 निवासी कर (PDF))
तिर्न बिर्सियो भने के हुन्छ?
- भुक्तानीको अन्तिम मितिसम्म नतिरेमा, ढिलाइ भएका दिनको संख्याअनुसार विलम्ब शुल्क (延滞金) थपिन्छ।
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालयले, तिर्नुपर्ने निवासी कर नतिरिएको अवस्थामा बसाइ अवधि नवीकरण आदिको आवेदन स्वीकृत नहुन सक्छ भनेर जानकारी दिएको छ।
बसाइ अवधि नवीकरणको आवेदन कहिले दिने भन्ने कुरा जापानमा बसाइ अवधि नवीकरणको आवेदन कहिलेदेखि दिन सकिन्छ? 3 महिनाअघिदेखिको आवेदन, म्याद सकिन लाग्दा र विशेष अवधिमा ध्यान दिनुपर्ने कुरा मा हेर्नुहोस्।
(स्रोत: स्थानीय कर ऐन धारा 326 (e-Gov कानुन खोज), आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”)
तिर्न नसक्दा के गर्ने?
तिर्न नसक्ने अवस्थामा, भुक्तानीको अन्तिम मितिअघि नै सकेसम्म चाँडो नगरपालिकाको कर शाखामा सल्लाह लिनुहोस्। विपद्・चोरी, आफू वा सँगै जीविका चलाउने परिवारको बिरामी・चोटपटक, आफूले चलाइरहेको व्यवसाय बन्द गरेको・रोकेको, व्यवसायमा ठूलो घाटा भएको जस्ता कारणले एकैपटक तिर्न नसक्ने अवस्थामा, आवेदन दिएमा 1 वर्षभित्र को अवधिसम्म भुक्तानी पर्खिदिने व्यवस्था (असुली स्थगन) छ। प्रयोग गर्न मिल्छ कि मिल्दैन भनेर नगरपालिकाले निर्णय गर्छ।
(स्रोत: स्थानीय कर ऐन धारा 15 (e-Gov कानुन खोज))
थाहा नभएमा सोध्ने ठाउँ
- निवासी करबारे, आफू बस्ने नगरपालिकाको कार्यालयको कर हेर्ने शाखा (“市民税課”, “税務課” आदि। नाम नगरपालिका अनुसार फरक हुन्छ) मा सोध्नुहोस्। “(नगरपालिकाको नाम) 住民税” भनेर खोज्दा सम्बन्धित शाखाको पेज भेटिन्छ।
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालयले विदेशीका लागि निवासी करको जानकारी अंग्रेजी・चिनियाँ・भियतनामी・पोर्चुगिज भाषामा पनि प्रकाशित गरेको छ (तलको प्राथमिक जानकारीको पेजबाट हेर्न सकिन्छ)।
लेख तयार पार्दा सन्दर्भ गरिएका प्राथमिक जानकारी
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी नागरिकको व्यक्तिगत निवासी करबारे”
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “व्यक्तिगत निवासी कर” (सजिलो स्थानीय कर)
- अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 8 कर (PDF)
- स्थानीय कर ऐन (e-Gov कानुन खोज) धारा 15・धारा 295・धारा 320・धारा 321-5・धारा 326
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।
