Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Tại các nhà thuốc ở Nhật Bản, bạn có thể được hỏi: “Bạn có muốn dùng thuốc generic (ジェネリック, thuốc hậu phát / 後発医薬品) không?”. Thuốc generic có cùng hoạt chất với thuốc biệt dược gốc (先発医薬品, senpatsu iyakuhin: loại thuốc được sản xuất đầu tiên) và có giá rẻ hơn. Nếu bạn muốn dùng thuốc biệt dược gốc trong khi đã có thuốc generic, thì từ tháng 6 năm 2026, bạn sẽ trả “khoản phí đặc biệt” (特別の料金) bằng 1/2 phần chênh lệch giá.
Kết luận trước: Khi được nhà thuốc hỏi
- Thuốc generic có cùng hoạt chất với thuốc biệt dược gốc và đã được nhà nước thẩm định, phê duyệt
- Giá rẻ hơn thuốc biệt dược gốc nên phần tiền thuốc bạn tự chi trả sẽ nhẹ hơn
- Nếu bạn tự mình chọn thuốc biệt dược gốc đã có thuốc generic, bạn sẽ trả “khoản phí đặc biệt” ngoài phần tự chi trả thông thường (10%〜30%)
- Khi bác sĩ đánh giá là “cần thiết về mặt y tế”, hoặc khi nhà thuốc không còn thuốc generic trong kho, thì không mất khoản phí đặc biệt
- Nếu phân vân, hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ
Về toàn bộ cách đi khám ở bệnh viện và nhà thuốc, hãy xem Cách đi khám bệnh ở Nhật Bản: Chọn bệnh viện hay phòng khám, những thứ cần đưa ở quầy tiếp nhận, phiếu khai bệnh, thanh toán và nhận thuốc ở nhà thuốc.
(Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Khi bạn muốn được kê thuốc biệt dược gốc đối với loại thuốc đã có thuốc generic, bạn sẽ phải trả khoản phí đặc biệt” (tờ rơi dành cho bệnh nhân), Tờ rơi “Thuốc generic” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi)
Thuốc generic là gì?
| Thuốc biệt dược gốc (thuốc mới) | Thuốc generic (thuốc hậu phát) | |
|---|---|---|
| Là loại thuốc gì | Thuốc được nghiên cứu và bán ra đầu tiên | Thuốc được sản xuất sau khi bằng sáng chế của thuốc biệt dược gốc hết hạn |
| Hoạt chất | — | Chứa cùng thành phần với cùng hàm lượng như thuốc biệt dược gốc |
| Thẩm định của nhà nước | — | Nhà nước thẩm định và phê duyệt về hiệu quả, độ an toàn và chất lượng |
| Giá (giá thuốc) | Cao | Rẻ vì chi phí nghiên cứu ít hơn |
Thuốc generic được sản xuất để có tác dụng (công dụng, hiệu quả) giống như thuốc biệt dược gốc. Tuy nhiên, cũng có trường hợp khác nhau, chẳng hạn khi thuốc biệt dược gốc được bổ sung thêm công dụng về sau.
Tá dược (các thành phần ngoài hoạt chất) có thể khác với thuốc biệt dược gốc. Vì vậy, màu sắc, hình dạng, vị có thể khác. Cũng có loại được làm cho dễ uống hơn nhờ công nghệ mới.
Không phải loại thuốc nào cũng có thuốc generic. Ngoài ra, thuốc generic là “thuốc kê đơn” (医療用医薬品), cần có đơn thuốc (処方箋, shohosen: giấy chỉ định thuốc do bác sĩ viết) của bác sĩ ở bệnh viện hoặc phòng khám.
(Nguồn: Tờ rơi “Thuốc generic” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Nhãn dán yêu cầu thuốc generic”, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về việc thúc đẩy sử dụng thuốc generic và thuốc sinh học tương tự (biosimilar)”)
“Khoản phí đặc biệt” khi chọn thuốc biệt dược gốc
Cơ chế
Thuốc biệt dược gốc đã có thuốc generic được gọi là “thuốc lưu hành lâu năm” (長期収載品, choki shusaihin). Nếu bạn tự mình chọn thuốc lưu hành lâu năm, bạn sẽ trả “khoản phí đặc biệt” ngoài phần tự chi trả thông thường.
- Đây là cơ chế bắt đầu từ tháng 10 năm 2024
- Từ tháng 6 năm 2026, khoản phí đặc biệt là số tiền bằng 1/2 phần chênh lệch giá giữa thuốc biệt dược gốc và thuốc generic
- Khoản phí đặc biệt phải chịu thuế tiêu dùng
- Các chi phí ngoài tiền thuốc, như phí khám bệnh và phí pha chế thuốc, không thay đổi
Ví dụ cách tính
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi giải thích bằng ví dụ sau.
| Giá 1 viên | |
|---|---|
| Thuốc biệt dược gốc | 100 yên |
| Thuốc generic | 60 yên |
| Chênh lệch giá | 40 yên |
| Khoản phí đặc biệt (1/2 chênh lệch giá) | 20 yên |
Trong ví dụ này, ngoài phần tự chi trả thông thường 10%〜30%, bạn sẽ trả thêm 20 yên cho 1 viên (và thuế tiêu dùng).
- Khi có nhiều loại thuốc generic, phí được tính theo phần chênh lệch với loại có giá cao nhất trong số đó
- Do cách làm tròn số lẻ v.v., số tiền có thể không đúng bằng 1/2
(Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về chế độ điều trị theo lựa chọn đối với thuốc lưu hành lâu năm”, Tờ rơi dành cho bệnh nhân của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về việc sửa đổi một phần ‘Về việc kê đơn hoặc pha chế thuốc lưu hành lâu năm'” (ngày 27 tháng 3 năm 2026))
Khi không mất khoản phí đặc biệt
| Trường hợp | Khoản phí đặc biệt |
|---|---|
| Bác sĩ đánh giá là cần thiết về mặt y tế và kê thuốc biệt dược gốc | Không mất |
| Nhà thuốc không còn thuốc generic trong kho và chỉ có thể đưa thuốc biệt dược gốc | Không mất |
| Dược sĩ đánh giá bạn nên dùng thuốc biệt dược gốc, vì lý do như dạng thuốc khó uống | Có thể không mất |
| Bạn muốn dùng thuốc biệt dược gốc vì lý do không liên quan đến tác dụng, như “cảm giác khi dùng” hoặc “vị” | Mất phí |
Nếu trước đây bạn từng bị tác dụng phụ khi dùng thuốc generic v.v., hãy hỏi ý kiến bác sĩ, nha sĩ hoặc dược sĩ.
(Nguồn: Tờ rơi dành cho bệnh nhân của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (Q3, Q4), Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về việc sửa đổi một phần ‘Về việc kê đơn hoặc pha chế thuốc lưu hành lâu năm'”)
Nên xem phần nào trên đơn thuốc?
Từ tháng 10 năm 2024, đơn thuốc có 2 ô sau. Khi có thuốc thuộc trường hợp này, bác sĩ sẽ ghi “✓” hoặc “×” cho từng loại thuốc.
| Ô | Ý nghĩa |
|---|---|
| Không được thay đổi (cần thiết về mặt y tế) (変更不可（医療上必要）) | Bác sĩ đánh giá rằng vì lý do y tế, không nên đổi sang thuốc generic. Không mất khoản phí đặc biệt |
| Bệnh nhân yêu cầu (患者希望) | Thuốc được kê theo tên thuốc biệt dược gốc theo yêu cầu của bệnh nhân. Thuộc đối tượng phải trả khoản phí đặc biệt |
Khi cả hai ô đều không có dấu, nhà thuốc có thể đổi sang thuốc generic. Nếu lúc này bạn muốn dùng thuốc biệt dược gốc, bạn sẽ thuộc đối tượng phải trả khoản phí đặc biệt. Ngay cả khi ô “Bệnh nhân yêu cầu (患者希望)” có dấu, nếu bạn nghe giải thích ở nhà thuốc và chọn thuốc generic thì không mất khoản phí đặc biệt.
Cả bác sĩ và dược sĩ đều có trách nhiệm giải thích cho bệnh nhân rằng có thể chọn thuốc generic và có thể mất khoản phí đặc biệt.
Khi muốn dùng thuốc generic
- Khi muốn dùng thuốc generic, hãy nói với bác sĩ hoặc dược sĩ để trao đổi
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi có chuẩn bị “Nhãn dán yêu cầu thuốc generic”. Bạn có thể dán vào sổ tay thuốc (お薬手帳, okusuri techo: sổ ghi lại các loại thuốc đang dùng) v.v. và cho bác sĩ hoặc dược sĩ xem. Việc dán nhãn không bắt buộc
- Nếu khó nói bằng tiếng Nhật, bạn có thể cho xem các bảng trong bài viết này hoặc tờ rơi của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi để trao đổi
(Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Nhãn dán yêu cầu thuốc generic”)
Khi gặp khó khăn và câu hỏi thường gặp
Màu sắc hoặc hình dạng thuốc khác mọi khi. Có bị nhầm không?
Thuốc generic có thể có tá dược khác với thuốc biệt dược gốc, nên màu sắc hoặc hình dạng có thể khác. Nếu lo lắng, hãy hỏi lại dược sĩ trước khi nhận thuốc.
Nếu không muốn đổi sang thuốc generic thì sao?
Bạn có thể chọn thuốc biệt dược gốc. Tuy nhiên, nếu bạn tự mình chọn thuốc biệt dược gốc đã có thuốc generic thì sẽ mất khoản phí đặc biệt. Nếu bạn nghĩ có lý do về mặt y tế, hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ.
Thuốc mua ở hiệu thuốc (drugstore, thuốc không kê đơn) có mất khoản phí đặc biệt không?
Khoản phí đặc biệt là cơ chế áp dụng khi bạn muốn dùng thuốc biệt dược gốc đối với thuốc do bác sĩ hoặc nha sĩ ở bệnh viện, phòng khám kê đơn (thuốc dùng bảo hiểm y tế). Danh sách các loại thuốc thuộc đối tượng có thể xem trên trang “Về chế độ điều trị theo lựa chọn đối với thuốc lưu hành lâu năm” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi.
Khó trao đổi về thuốc bằng tiếng Nhật
Trước tiên, hãy hỏi ý kiến dược sĩ ở nhà thuốc nơi bạn nhận thuốc. Trong tờ rơi của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi, “Quầy tư vấn về thuốc” (くすり相談窓口) của Cơ quan Dược phẩm và Thiết bị Y tế (PMDA) v.v. cũng được giới thiệu là nơi liên hệ về thuốc generic. Về các quầy có thể tư vấn bằng tiếng nước ngoài, hãy xem thêm Khi bị bệnh hoặc bị thương ở Nhật Bản: Những điều cơ bản về bệnh viện, xe cấp cứu, thuốc, bảo hiểm y tế và nơi tư vấn.
(Nguồn: Tờ rơi “Thuốc generic” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (nơi liên hệ), Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về chế độ điều trị theo lựa chọn đối với thuốc lưu hành lâu năm”)
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về chế độ điều trị theo lựa chọn đối với thuốc lưu hành lâu năm”
- Tờ rơi dành cho bệnh nhân của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Cơ chế tự chi trả khi muốn dùng thuốc biệt dược gốc” (từ tháng 6 năm 2026)
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về việc sửa đổi một phần ‘Về việc kê đơn hoặc pha chế thuốc lưu hành lâu năm'” (ngày 27 tháng 3 năm 2026, Hoi-Hatsu 0327 số 9)
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Về việc thúc đẩy sử dụng thuốc generic và thuốc sinh học tương tự (biosimilar)”
- Tờ rơi “Thuốc generic” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (bản tháng 3 năm 2022)
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Nhãn dán yêu cầu thuốc generic”
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
