Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Tại Nhật Bản, khi có mưa lớn hay bão, mức độ nguy hiểm được thông báo bằng con số cấp độ cảnh báo từ 1 đến 5 (keikai reberu). Những người đang ở nơi nguy hiểm thì người cần nhiều thời gian để sơ tán như người cao tuổi sẽ sơ tán ở cấp độ 3, và tất cả mọi người sơ tán chậm nhất là ở cấp độ 4. Từ ngày 29/5/2026, tên các thông tin của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cũng có gắn con số, ví dụ “Cảnh báo nguy hiểm mưa lớn cấp độ 4” (Reberu 4 Ōame Kiken Keihō).
→ Kiến thức cơ bản về thảm họa và tình huống khẩn cấp tại Nhật Bản
Kết luận trước: 3 điều cần nhớ
- Cấp độ 3: Những người cần nhiều thời gian để sơ tán như người cao tuổi, người khuyết tật, người đang mang thai hoặc mới sinh con, người đi cùng trẻ nhỏ sẽ rời khỏi nơi nguy hiểm
- Cấp độ 4: Tất cả mọi người đang ở nơi nguy hiểm đều sơ tán. Lời kêu gọi của nhà nước là “Nhất định phải sơ tán chậm nhất ở cấp độ cảnh báo 4”
- Cấp độ 5: Thảm họa đã xảy ra hoặc sắp xảy ra, tính mạng đang gặp nguy hiểm. Không được chờ đến cấp độ 5
(Nguồn: Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF), Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Về thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới (từ năm Reiwa 8)”)
Bảng các cấp độ cảnh báo
Cấp độ cảnh báo được dùng khi có mưa lớn, sạt lở đất (núi, vách đá bị sạt lở), lũ tràn sông (nước sông tràn ra ngoài) và triều cường (mực nước biển dâng lên do bão, v.v.).
| Cấp độ cảnh báo | Tình trạng | Việc người dân cần làm | Thông tin sơ tán do thành phố, quận, thị trấn, làng đưa ra |
|---|---|---|---|
| 5 | Thảm họa đang xảy ra hoặc sắp xảy ra | Tính mạng gặp nguy hiểm. Ngay lập tức di chuyển đến nơi an toàn hơn nơi đang ở | Bảo đảm an toàn khẩn cấp (Kinkyū Anzen Kakuho) |
| 4 | Khả năng xảy ra thảm họa cao | Tất cả mọi người rời khỏi nơi nguy hiểm | Chỉ thị sơ tán (Hinan Shiji) |
| 3 | Có khả năng xảy ra thảm họa | Người cao tuổi và những người khác rời khỏi nơi nguy hiểm | Sơ tán người cao tuổi và những người khác (Kōreisha-tō Hinan) |
| 2 | Thời tiết đang xấu đi | Kiểm tra cách sơ tán của bản thân | (Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đưa ra chú ý báo) |
| 1 | Thời tiết có thể sẽ xấu đi | Nâng cao ý thức chuẩn bị cho thảm họa | (Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đưa ra thông tin chú ý sớm) |
(Nguồn: Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF))
Cấp độ 3 không phải chỉ là thông tin dành cho người cao tuổi
Văn phòng Nội các giải thích rằng cấp độ 3 “không phải là thông tin chỉ dành cho người cao tuổi”. Những người không cần nhiều thời gian để sơ tán cũng nên tùy theo tình hình mà hủy các kế hoạch thường ngày hoặc chuẩn bị sơ tán. Nếu cảm thấy nguy hiểm, hãy tự mình sơ tán sớm.
Khi có “Chỉ thị sơ tán” cấp độ 4
Chỉ thị sơ tán (Hinan Shiji) được thành phố, quận, thị trấn, làng đưa ra sau khi cân nhắc thời gian cần để sơ tán, thời điểm trời tối, v.v. Lúc này, bạn cần rời khỏi nơi nguy hiểm.
“Bảo đảm an toàn khẩn cấp” cấp độ 5 không phải lúc nào cũng được đưa ra
Bảo đảm an toàn khẩn cấp (Kinkyū Anzen Kakuho) là thông tin mà thành phố, quận, thị trấn, làng đưa ra trong phạm vi có thể khi nắm được việc thảm họa đã xảy ra hoặc sắp xảy ra. Thông tin này không phải lúc nào cũng được đưa ra. Ở giai đoạn này, có khi không còn có thể sơ tán an toàn được nữa.
(Nguồn: Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF))
Tên gọi thông tin của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã thay đổi từ ngày 29/5/2026
Từ ngày 29/5/2026, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đưa ra thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới. Tên gọi như cảnh báo mưa lớn đã được gắn thêm con số cấp độ cảnh báo. Chỉ cần nhìn con số là có thể hiểu ngay mức độ nguy hiểm.
Tên gọi có dạng “con số cấp độ + loại thảm họa + chú ý báo, cảnh báo, v.v.“. Ở cấp độ 4, đã có thêm loại mới là “cảnh báo nguy hiểm” (kiken keihō), nằm giữa cảnh báo và cảnh báo đặc biệt (tokubetsu keihō).
| Cấp độ | Lũ tràn sông (sông lớn) | Mưa lớn | Sạt lở đất | Triều cường |
|---|---|---|---|---|
| 5 | Cảnh báo đặc biệt lũ tràn sông cấp độ 5 (Hanran Tokubetsu Keihō) | Cảnh báo đặc biệt mưa lớn cấp độ 5 (Ōame Tokubetsu Keihō) | Cảnh báo đặc biệt sạt lở đất cấp độ 5 (Doshasaigai Tokubetsu Keihō) | Cảnh báo đặc biệt triều cường cấp độ 5 (Takashio Tokubetsu Keihō) |
| 4 | Cảnh báo nguy hiểm lũ tràn sông cấp độ 4 (Hanran Kiken Keihō) | Cảnh báo nguy hiểm mưa lớn cấp độ 4 (Ōame Kiken Keihō) | Cảnh báo nguy hiểm sạt lở đất cấp độ 4 (Doshasaigai Kiken Keihō) | Cảnh báo nguy hiểm triều cường cấp độ 4 (Takashio Kiken Keihō) |
| 3 | Cảnh báo lũ tràn sông cấp độ 3 (Hanran Keihō) | Cảnh báo mưa lớn cấp độ 3 (Ōame Keihō) | Cảnh báo sạt lở đất cấp độ 3 (Doshasaigai Keihō) | Cảnh báo triều cường cấp độ 3 (Takashio Keihō) |
| 2 | Chú ý báo lũ tràn sông cấp độ 2 (Hanran Chūihō) | Chú ý báo mưa lớn cấp độ 2 (Ōame Chūihō) | Chú ý báo sạt lở đất cấp độ 2 (Doshasaigai Chūihō) | Chú ý báo triều cường cấp độ 2 (Takashio Chūihō) |
| 1 | Thông tin chú ý sớm (Sōki Chūi Jōhō; chung cho cả 4 loại) |
(Nguồn: Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF), Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Câu hỏi thường gặp (FAQ)” (PDF))
Sự khác nhau giữa 4 loại thông tin
- Lũ tràn sông: Được đưa ra cho từng con sông lớn (các sông chính như sông cấp 1).
- Mưa lớn: Thông báo cả việc các sông không phải sông lớn bị tràn và việc nước đọng lại ở vùng đất thấp (ngập nước).
- Sạt lở đất: Thông báo nguy cơ núi, vách đá bị sạt lở. Khi nguy hiểm tăng đột ngột, có khi bỏ qua cấp độ 3 và đưa ra cấp độ 4 ngay sau cấp độ 2.
- Triều cường: Thông báo nguy cơ nước biển tràn vào đất liền do bão, v.v. Khi bão đến gần, có khi gió mạnh làm cho việc sơ tán trở nên khó khăn ngay cả trước khi triều cường bắt đầu. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho rằng tùy trường hợp, cũng có thể tính đến việc bắt đầu hành động sớm từ giai đoạn cấp độ 2.
(Nguồn: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Câu hỏi thường gặp (FAQ)” (PDF))
Mối quan hệ giữa thông tin của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản và thông tin sơ tán của thành phố, quận, thị trấn, làng
Các thông tin như “Cảnh báo nguy hiểm mưa lớn cấp độ 4” do Cơ quan Khí tượng Nhật Bản và các cơ quan khác đưa ra được gọi là thông tin tương đương cấp độ cảnh báo (keikai reberu sōtō jōhō). Ngoài thông tin này, thành phố, quận, thị trấn, làng còn cân nhắc đặc điểm địa hình của khu vực, các thảm họa trong quá khứ, v.v. để quyết định có đưa ra thông tin sơ tán (như chỉ thị sơ tán) hay không. Vì vậy, thông tin của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản và thông tin sơ tán của thành phố, quận, thị trấn, làng không nhất thiết được đưa ra cùng lúc hay cho cùng khu vực.
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản kêu gọi mọi người tự phán đoán có sơ tán hay không khi có thông tin tương ứng với cấp độ 4 hoặc cấp độ 3, kể cả khi thành phố, quận, thị trấn, làng chưa đưa ra chỉ thị sơ tán, v.v.
(Nguồn: Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF), Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Về thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới (từ năm Reiwa 8)”)
Thông tin được đưa ra khi nào, trước bao lâu?
Tờ rơi của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho thấy mốc thời gian tham khảo trước khi xảy ra thảm họa và các thông tin tương ứng như sau.
| Thời gian tham khảo trước khi xảy ra thảm họa | Thông tin | Việc cần làm (ví dụ) |
|---|---|---|
| Vài ngày đến 1 ngày trước | Cấp độ 1 Thông tin chú ý sớm | Nâng cao ý thức chuẩn bị cho thảm họa |
| Nửa ngày đến vài giờ trước | Cấp độ 2 Chú ý báo | Kiểm tra lại nguy hiểm trên bản đồ nguy cơ thiên tai (hazard map), v.v. Kiểm tra cách nhận thông tin sơ tán |
| Vài giờ đến 3 giờ trước | Cấp độ 3 Cảnh báo | Người cần nhiều thời gian để sơ tán rời khỏi nơi nguy hiểm. Những người khác chuẩn bị hoặc tự mình sơ tán |
| 2 giờ đến 0 giờ trước | Cấp độ 4 Cảnh báo nguy hiểm | Tất cả mọi người rời khỏi nơi nguy hiểm |
| Thảm họa đã xảy ra | Cấp độ 5 Cảnh báo đặc biệt | Ngay lập tức di chuyển đến nơi an toàn hơn nơi đang ở |
Khi dự báo có gió mạnh do bão, v.v., hãy hoàn tất việc sơ tán trước khi gió mạnh lên.
(Nguồn: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản tờ rơi “Mưa thế này có ổn không?” (PDF))
Nơi sơ tán và cách sơ tán
“Sơ tán” là ở tại nơi an toàn
Văn phòng Nội các giải thích rằng sơ tán là tránh “nạn”, tức là bảo đảm an toàn cho bản thân. Người đang ở nơi an toàn thì không cần đến nơi lánh nạn.
Những nơi nguy hiểm là, ví dụ, những nơi như sau.
- Gần sông
- Vùng đất thấp
- Gần vách đá hoặc suối trong thung lũng núi (keiryū)
Nơi sơ tán không chỉ là nơi lánh nạn do thành phố, quận, thị trấn, làng chỉ định. Bạn cũng có thể đến nhà người thân hoặc bạn bè sống ở nơi an toàn. Ngoài ra, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết tầng cao của tòa nhà kiên cố gần đó, cách xa sông và vách đá, cũng được. Ở nơi có nguy cơ sạt lở đất như sạt lở vách đá, hãy sơ tán đến nơi an toàn bên ngoài nhà.
Ở nơi có nguy cơ ngập nước (nước tràn khiến nhà bị ngập), cũng có cách không ra khỏi nhà mà di chuyển lên tầng trên hoặc ở lại tầng trên (bảo đảm an toàn trong nhà, okunai anzen kakuho). Tuy nhiên, theo “Sơ đồ phán đoán hành động sơ tán” của Văn phòng Nội các, ở nơi có nguy cơ ngập nước, bạn chỉ được ở lại nhà khi đã xác nhận được tất cả 3 điều sau.
- Nhà nằm ngoài khu vực mà nhà có thể bị phá hủy hoặc cuốn trôi cả căn do lũ (khu vực dự kiến nhà bị sập do lũ tràn, kaoku tōkaitō hanran sōtei kuiki)
- Có thể ở tầng cao hơn độ sâu mà nước sẽ dâng tới
- Có đồ dự trữ (nước, thức ăn, v.v.) để ở trong nhà cho đến khi nước rút
Những điều không biết được qua bản đồ nguy cơ thiên tai, hãy hỏi thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Bạn có thể kiểm tra nhà mình nằm ở nơi có những nguy cơ gì bằng bản đồ nguy cơ thiên tai. Ngay cả nơi không được tô màu trên bản đồ nguy cơ thiên tai cũng chưa chắc đã an toàn. Cách tra cứu được tổng hợp tại Cách tra cứu nơi lánh nạn khẩn cấp, nơi sơ tán và bản đồ nguy cơ thiên tai tại Nhật Bản | Những điều cần kiểm tra theo địa chỉ trước khi có thảm họa.
(Nguồn: Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF), Văn phòng Nội các “Sơ đồ phán đoán hành động sơ tán” (PDF), Văn phòng Nội các “Sửa đổi Hướng dẫn về thông tin sơ tán (tháng 3 năm Reiwa 8)”, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Về thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới (từ năm Reiwa 8)”)
Đi bộ ngoài trời khi mưa to rất nguy hiểm
Văn phòng Nội các kêu gọi rằng sơ tán ra ngoài khi mưa to là nguy hiểm, và cũng nên hạn chế di chuyển bằng ô tô. Chính vì vậy, điều quan trọng là hành động ở giai đoạn cấp độ 3, 4, trước khi mưa trở nên to.
Cách kiểm tra thông tin
KIKIKURU (bản đồ mức độ nguy hiểm)
“KIKIKURU” của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản là trang web cho phép xem mức độ nguy hiểm của thảm họa do mưa lớn, v.v. trên bản đồ được phân chia theo màu sắc. Trang được cập nhật mỗi 10 phút, và bạn có thể kiểm tra mức độ nguy hiểm tại nơi mình đang ở bằng điện thoại thông minh.
| Màu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Đen (thảm họa cận kề) | Khả năng cao là thảm họa nghiêm trọng đã xảy ra |
| Tím (nguy hiểm) | Có thể xảy ra thảm họa nghiêm trọng trong vòng vài giờ. Tương đương cấp độ 4 |
| Đỏ (cảnh giác) | Tương đương cấp độ 3 |
| Vàng (chú ý) | Tương đương cấp độ 2 |
KIKIKURU có 3 loại: sạt lở đất (KIKIKURU sạt lở đất), ngập nước ở vùng đất thấp (KIKIKURU ngập nước) và lũ tràn sông (KIKIKURU lũ lụt). Ngoài ra còn có dịch vụ thông báo đến điện thoại thông minh khi mức độ nguy hiểm tăng lên nếu bạn đăng ký địa chỉ (dịch vụ thông báo của KIKIKURU).
(Nguồn: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản tờ rơi “Mưa thế này có ổn không?” (PDF), Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF), Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “KIKIKURU”)
Các cách kiểm tra khác
- Trang web của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản: Khi chọn khu vực muốn biết, bạn có thể xem cảnh báo, chú ý báo và triển vọng cảnh báo đến ngày mai (thông tin theo trình tự thời gian)
- Tivi: Dòng chữ tin nhanh hiện ở phía trên hoặc bên cạnh màn hình
- Thông tin của thành phố, quận, thị trấn, làng: Hệ thống phát thanh phòng chống thiên tai (phát qua loa trong khu phố), dịch vụ gửi email của thành phố, quận, thị trấn, làng, v.v. Cũng có thành phố, quận, thị trấn, làng thông báo bằng tin nhắn cảnh báo khẩn cấp (kinkyū sokuhō mēru) trên điện thoại di động (cách thức khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng)
Hãy kiểm tra trước cách nhận thông tin sơ tán của thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống bằng cách tìm trên trang web của nơi đó với từ khóa như “(tên thành phố, quận, thị trấn, làng) 防災メール” (bōsai mēru, email phòng chống thiên tai).
(Nguồn: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Câu hỏi thường gặp (FAQ)” (PDF), Cơ quan Khí tượng Nhật Bản tờ rơi “Mưa thế này có ổn không?” (PDF))
Kiểm tra bằng ngoại ngữ
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cung cấp thông tin về thời tiết, mưa lớn, động đất, sóng thần, núi lửa bằng 15 ngôn ngữ kể cả tiếng Nhật, như tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Việt, tiếng Nepal. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cũng có tờ rơi bản tiếng Anh.
Về ứng dụng “Safety tips” thông báo thông tin thảm họa bằng ngoại ngữ, chúng tôi giải thích tại Kiến thức cơ bản về thảm họa và tình huống khẩn cấp tại Nhật Bản | Số 119, 110, động đất, sóng thần, mưa lớn, núi lửa, sơ tán và thông tin đa ngôn ngữ.
(Nguồn: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Cung cấp thông tin khí tượng phòng chống thiên tai bằng nhiều ngôn ngữ”, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản tờ rơi bản tiếng Anh (PDF))
Khi gặp khó khăn / Câu hỏi thường gặp
Khi có chỉ thị sơ tán, có nhất thiết phải đến nơi sơ tán không?
Không. Sơ tán là rời xa nơi nguy hiểm để bảo đảm an toàn. Nếu nhà bạn không ở nơi nguy hiểm thì không cần đến nơi lánh nạn. Hãy kiểm tra trước trên bản đồ nguy cơ thiên tai xem nhà mình có ở nơi nguy hiểm không.
Có thể chờ đến khi có “cấp độ 5” không?
Không được. Cấp độ 5 là tình trạng có thể đã không còn sơ tán an toàn được nữa. Văn phòng Nội các kêu gọi “Nhất định phải sơ tán chậm nhất ở cấp độ cảnh báo 4”.
“Cảnh báo mưa lớn” hay “thông tin cảnh giác sạt lở đất” mà tôi từng nghe trước đây đã không còn nữa sao?
Từ ngày 29/5/2026, tên gọi đã thay đổi. Ví dụ, cảnh báo mưa lớn đã trở thành “Cảnh báo mưa lớn cấp độ 3”. Về sạt lở đất, thông tin tương ứng với “cảnh báo mưa lớn (sạt lở đất)” trước đây nay là “Cảnh báo sạt lở đất cấp độ 3”, còn thông tin tương ứng với “thông tin cảnh giác sạt lở đất” (doshasaigai keikai jōhō) nay là “Cảnh báo nguy hiểm sạt lở đất cấp độ 4”.
Khi không nghe hiểu được thông báo bằng tiếng Nhật thì sao?
Hãy hỏi những người xung quanh “避難ですか？” (Hinan desu ka? / Có phải sơ tán không?), hoặc xem KIKIKURU và thông tin đa ngôn ngữ của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản trên điện thoại thông minh. Nếu có điều không hiểu, hãy hỏi thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Các nguồn thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Văn phòng Nội các “Những điểm chính về thông tin sơ tán” (PDF)
- Văn phòng Nội các “Sơ đồ phán đoán hành động sơ tán” (PDF)
- Văn phòng Nội các “Sửa đổi Hướng dẫn về thông tin sơ tán (tháng 3 năm Reiwa 8)”
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Về thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới (từ năm Reiwa 8)”
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Câu hỏi thường gặp (FAQ)” về thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới (PDF)
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản tờ rơi “Mưa thế này có ổn không?” (PDF)
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản tờ rơi bản tiếng Anh về thông tin khí tượng phòng chống thiên tai mới (PDF)
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “KIKIKURU (bản đồ phân bố mức độ nguy hiểm)”
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản “Cung cấp thông tin khí tượng phòng chống thiên tai bằng nhiều ngôn ngữ”
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
