Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Nhật Bản là đất nước có nhiều thảm họa như động đất, mưa lớn. Khi bị bệnh đột ngột hoặc có hỏa hoạn, hãy gọi số 119. Khi gặp tai nạn hoặc tội phạm, hãy gọi số 110. Để chuẩn bị cho thảm họa, hãy kiểm tra nơi lánh nạn ở khu vực mình sống và chuẩn bị sẵn để có thể nhận thông tin bằng tiếng nước ngoài. Bài viết này tổng hợp những điều cơ bản về tình huống khẩn cấp và thảm họa theo từng tình huống.
Những điều cần nhớ trước tiên
- Khi bị bệnh đột ngột, bị thương hoặc có hỏa hoạn, hãy gọi số 119. Khi gặp tai nạn giao thông hoặc tội phạm, hãy gọi số 110
- Khi cảm thấy rung lắc do động đất lúc đang ở trong nhà hoặc trong tòa nhà, trước tiên hãy bảo vệ đầu và chờ cho đến khi hết rung lắc
- Khi cảm thấy rung lắc mạnh ở gần biển, hãy lập tức chạy đến nơi cao
- Khi thành phố, quận, thị trấn, làng đưa ra thông tin sơ tán do mưa lớn, v.v., hãy rời khỏi nơi nguy hiểm và chạy đến nơi an toàn
- Từ thường ngày, hãy dùng bản đồ nguy cơ thiên tai (hazard map: bản đồ chỉ ra những nơi có nguy cơ xảy ra thảm họa) để kiểm tra trước nơi lánh nạn và con đường an toàn
- Hãy cài sẵn ứng dụng “Safety tips” vào điện thoại thông minh để nhận thông tin thảm họa bằng tiếng nước ngoài
Tổng quan theo từng tình huống
| Khi nào | Việc cần làm | Bài viết chi tiết |
|---|---|---|
| Cần xe cấp cứu vì bị bệnh đột ngột hoặc bị thương | Gọi số 119 và nói “Cấp cứu ạ” (救急です) | Cách gọi xe cấp cứu ở Nhật Bản: Cách gọi số 119, những điều cần nói và nơi tư vấn khi phân vân (#7119) |
| Xảy ra hỏa hoạn | Gọi số 119 và nói “Có cháy ạ” (火事です) | Bài viết này |
| Gặp tai nạn giao thông hoặc bị hại do tội phạm | Gọi số 110 | Bài viết này |
| Bị rung lắc do động đất | Bảo vệ đầu → tắt lửa → sơ tán nếu nguy hiểm | Phải làm gì khi có động đất ở Nhật Bản: Khi đang rung lắc, sau khi hết rung lắc và chuẩn bị thường ngày |
| Có nguy cơ sóng thần | Lập tức rời xa bờ biển và cửa sông, đến nơi cao | Bài viết này |
| Có thông tin sơ tán do mưa lớn hoặc bão | Sơ tán theo cấp độ cảnh báo | Bài viết này |
| Muốn biết nơi lánh nạn | Tra cứu trên bản đồ nguy cơ thiên tai | Cách tra cứu nơi lánh nạn khẩn cấp, nơi sơ tán và bản đồ nguy cơ thiên tai tại Nhật Bản: Những điều cần kiểm tra theo địa chỉ trước khi có thảm họa |
1. Số điện thoại khi khẩn cấp: 119 và 110
Số 119 (bệnh đột ngột, bị thương, hỏa hoạn)
Khi gọi số 119, tổng đài viên sẽ hỏi: “Có cháy hay cần cấp cứu?”
| Tình huống | Những điều cần nói |
|---|---|
| Bệnh đột ngột, bị thương | ① “Cấp cứu ạ” ② Địa điểm muốn xe đến hoặc mốc dễ nhận biết ③ Triệu chứng và tuổi của người bị bệnh ④ Tên và cách liên lạc của bạn |
| Hỏa hoạn | ① “Có cháy ạ” ② Địa điểm xảy ra cháy ③ Tên và cách liên lạc của bạn |
Bạn có thể xem cách gọi xe cấp cứu bằng nhiều ngôn ngữ trên trang web của Cục Phòng cháy chữa cháy và Quản lý thảm họa.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 10: Khẩn cấp và thảm họa, Cục Phòng cháy chữa cháy và Quản lý thảm họa “Hướng dẫn sử dụng xe cấp cứu dành cho người nước ngoài đến Nhật Bản”)
Số 110 (tai nạn giao thông, tội phạm)
Khi cần cảnh sát đến ngay, như khi gặp tai nạn giao thông hoặc bị hại do tội phạm, hãy gọi số 110. Tổng đài viên chủ yếu sẽ hỏi những điều sau. Hãy bình tĩnh và trả lời chính xác nhất có thể.
- Khi nào, ở đâu, đã xảy ra chuyện gì
- Tên, cách liên lạc của bạn, v.v.
- Giới tính, số người, tuổi, quần áo, v.v. của người liên quan trong vụ tai nạn hoặc thủ phạm
- Có người bị thương hay không
Khi không thể tự gọi điện, hãy nhờ người ở gần đó giúp đỡ.
Cũng có thể gọi từ điện thoại công cộng
Từ điện thoại công cộng, bạn có thể gọi số 110 (cảnh sát), 118 (Cảnh sát biển Nhật Bản), 119 (cứu hỏa, cấp cứu). Không cần tiền hay thẻ điện thoại.
- Điện thoại công cộng có nút gọi khẩn cấp màu đỏ: nhấc ống nghe, nhấn nút rồi bấm số
- Điện thoại công cộng không có nút: nhấc ống nghe và bấm số luôn
2. Động đất
Xung quanh Nhật Bản có nhiều mảng kiến tạo (những tấm đá lớn bao phủ bề mặt Trái Đất), và đây là một trong những khu vực có nhiều động đất trên thế giới.
Khi đang rung lắc, cách hành động sẽ khác nhau tùy theo nơi bạn đang ở. Khi ở trong nhà hoặc trong tòa nhà, hãy chui xuống dưới gầm bàn chắc chắn hoặc chỗ tương tự và chờ cho đến khi hết rung lắc. Khi hết rung lắc, hãy tắt lửa ở bếp, lò sưởi, v.v., và nếu nguy hiểm thì chạy đến nơi lánh nạn do thành phố, quận, thị trấn, làng quy định.
Khi dự báo sẽ có rung lắc mạnh, Cục Khí tượng Nhật Bản sẽ phát “Cảnh báo sớm động đất”. Khi cảnh báo được phát qua tivi, radio, điện thoại di động, hệ thống loa phát thanh phòng chống thiên tai (loa phát thanh được lắp đặt trong khu phố), v.v., đừng hoảng hốt, trước tiên hãy giữ an toàn cho bản thân.
Cách hành động khi rung lắc lúc đang ở ngoài đường hoặc trong xe ô tô, sự khác nhau giữa cấp độ địa chấn và độ lớn (magnitude), và những chuẩn bị thường ngày được tổng hợp tại Phải làm gì khi có động đất ở Nhật Bản: Khi đang rung lắc, sau khi hết rung lắc và chuẩn bị thường ngày.
3. Sóng thần
Khi xảy ra động đất lớn dưới biển, sóng thần (những con sóng lớn ập vào từ biển) có thể đến. Có lời truyền miệng rằng “trước khi sóng thần đến, nước biển nhất định sẽ rút”, nhưng không phải lúc nào cũng như vậy. Nếu đợi nhìn thấy sóng thần đến rồi mới bắt đầu chạy thì sẽ không kịp.
- Khi cảm thấy rung lắc mạnh ở gần biển hoặc cửa sông (nơi sông chảy ra biển), hoặc khi rung lắc yếu nhưng chậm và kéo dài, hãy lập tức rời khỏi bờ biển hoặc cửa sông và chạy đến nơi cao như vùng đất cao hoặc tòa nhà lánh nạn
- Dù không cảm thấy rung lắc, khi Cục Khí tượng Nhật Bản phát cảnh báo sóng thần hoặc khi thành phố, quận, thị trấn, làng ra chỉ thị sơ tán, hãy lập tức chạy đến nơi cao
- Sóng thần đến nhiều lần liên tiếp, vì vậy không được đến gần bờ biển hoặc cửa sông cho đến khi cảnh báo và khuyến cáo được dỡ bỏ
Tại các bãi tắm biển, v.v., có hoạt động sử dụng lá cờ ô vuông đỏ trắng gọi là “cờ sóng thần” để thông báo rằng đã có cảnh báo sóng thần lớn, cảnh báo sóng thần hoặc khuyến cáo sóng thần. Ngay cả khi khó nghe được âm thanh, bạn vẫn có thể nhận biết bằng mắt.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 10: Khẩn cấp và thảm họa, Cục Khí tượng Nhật Bản “Cờ sóng thần”)
4. Mưa lớn và bão
Ở Nhật Bản, mưa lớn thường xảy ra do bão hoặc frông thời tiết (ranh giới giữa không khí ấm và không khí lạnh). Khi mưa lớn khiến nước sông tràn ra (lũ lụt) hoặc núi, vách đá bị sụp đổ (sạt lở đất), có thể gây ra thiệt hại lớn.
Khi có mưa lớn, hãy hành động như sau.
- Xem thông tin do Cục Khí tượng Nhật Bản, v.v. đưa ra, nếu thấy nguy hiểm thì tự mình suy nghĩ và sơ tán
- Khi thành phố, quận, thị trấn, làng đưa ra thông tin sơ tán, hãy rời khỏi nơi nguy hiểm và sơ tán đến nơi an toàn
Cấp độ cảnh báo
Khi có khả năng xảy ra thiên tai do nước (ngoài sóng thần) hoặc sạt lở đất, thành phố, quận, thị trấn, làng và Cục Khí tượng Nhật Bản sẽ đưa ra thông tin kèm theo “cấp độ cảnh báo” để mọi người hiểu ngay cần phải hành động thế nào.
| Cấp độ cảnh báo | Việc cần làm |
|---|---|
| 1 | Nâng cao ý thức chuẩn bị cho thảm họa (tra cứu thông tin về mưa và sông trên tivi hoặc internet) |
| 2 | Kiểm tra xem nơi mình đang ở có nguy hiểm không, nếu nguy hiểm thì sẽ chạy đến đâu và bằng cách nào |
| 3 (Sơ tán người cao tuổi, v.v. / 高齢者等避難) | Những người cần nhiều thời gian để chạy, như người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em, rời khỏi nơi nguy hiểm |
| 4 (Chỉ thị sơ tán / 避難指示) | Tất cả những người đang ở nơi nguy hiểm đều phải chạy đi |
| 5 (Bảo đảm an toàn khẩn cấp / 緊急安全確保) | Thảm họa đã xảy ra hoặc sắp xảy ra. Hãy làm mọi điều có thể để bảo vệ tính mạng |
Khi có chỉ thị sơ tán cấp độ cảnh báo 4, tất cả những người đang ở nơi nguy hiểm đều phải chạy đi. Nơi chạy đến có thể là nơi lánh nạn, hoặc cũng có thể là nhà của người thân, người quen ở nơi an toàn, khách sạn hay nhà trọ kiểu Nhật.
Khi dự báo có mưa lớn mà vài chục năm mới có một lần, và thảm họa nghiêm trọng có thể đã xảy ra, Cục Khí tượng Nhật Bản có thể phát “Cảnh báo đặc biệt mưa lớn”. Ngoài ra, Cục còn đăng “Kikikuru (bản đồ phân bố mức độ nguy hiểm)” trên trang web, cho thấy trên bản đồ những nơi sắp xảy ra ngập nước, lũ lụt, sạt lở đất. Hãy dùng điện thoại thông minh để kiểm tra mức độ nguy hiểm tại khu vực mình đang ở và sơ tán sớm.
5. Núi lửa phun trào
Nhật Bản có 111 núi lửa đang hoạt động. Khi phun trào, có thể trở thành thảm họa đe dọa tính mạng.
- Từ thường ngày, hãy dùng bản đồ nguy cơ thiên tai, v.v. để kiểm tra trước những nơi có nguy cơ trở nên nguy hiểm khi núi lửa phun trào
- Khi leo núi, hãy kiểm tra cảnh báo phun trào và cấp độ cảnh báo phun trào, nộp đơn đăng ký leo núi (tozan todoke), và chuẩn bị thiết bị liên lạc như điện thoại thông minh và mũ bảo hiểm
- Khi núi lửa phun trào trong lúc đang leo núi hoặc khi biết được thông tin về phun trào, hãy lập tức rời xa miệng núi lửa, chạy đến nhà nghỉ trên núi, hầm trú ẩn, chỗ khuất sau tảng đá, v.v., và bảo vệ đầu bằng mũ bảo hiểm hoặc vật tương tự
- Khi thành phố, quận, thị trấn, làng ra chỉ thị sơ tán, hãy sơ tán đến nơi an toàn
Cấp độ cảnh báo phun trào được đưa ra cho 49 núi lửa.
| Cấp độ cảnh báo phun trào | Ý nghĩa |
|---|---|
| 5 | Sơ tán (người sống ở nơi nguy hiểm phải sơ tán) |
| 4 | Sơ tán người cao tuổi, v.v. (người sống ở nơi nguy hiểm chuẩn bị sơ tán; người cần nhiều thời gian để chạy, v.v. thì sơ tán) |
| 3 | Hạn chế vào núi (không được leo núi; người cao tuổi, v.v. chuẩn bị sơ tán, v.v.) |
| 2 | Hạn chế khu vực quanh miệng núi lửa (không đến gần miệng núi lửa) |
| 1 | Chú ý đây là núi lửa đang hoạt động (không vào nơi cấm vào) |
6. Cách sơ tán
Nơi lánh nạn là địa điểm hoặc cơ sở để tạm thời chạy đến nhằm bảo vệ bản thân khỏi thảm họa. Nơi lánh nạn khác nhau tùy theo khu vực bạn sống và loại thảm họa, vì vậy hãy kiểm tra trước. Bạn có thể kiểm tra nơi lánh nạn trên bản đồ nguy cơ thiên tai, trang web của thành phố, quận, thị trấn, làng, v.v. Về cách tra cứu, hãy đọc Cách tra cứu nơi lánh nạn khẩn cấp, nơi sơ tán và bản đồ nguy cơ thiên tai tại Nhật Bản | Những điều cần kiểm tra theo địa chỉ trước khi có thảm họa.
Khi chạy đi lánh nạn, hãy chú ý những điều sau.
- Trước khi chạy đi, nhất định phải tắt lửa
- Mang ít đồ nhất có thể, đeo trên lưng hoặc cách tương tự để cả hai tay được tự do
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 10: Khẩn cấp và thảm họa, Cục Thông tin Không gian Địa lý Nhật Bản “Dữ liệu nơi lánh nạn khẩn cấp được chỉ định và nơi sơ tán được chỉ định”)
7. Liên lạc với gia đình và bạn bè
Sau một trận động đất lớn, v.v., điện thoại có thể khó kết nối. Những lúc như vậy sẽ có “Dịch vụ nhắn tin thảm họa” để báo cho nhau biết mình có an toàn hay không.
| Dịch vụ | Cách sử dụng |
|---|---|
| Dịch vụ quay số nhắn tin thảm họa (171) | Gọi đến “171” từ điện thoại cố định hoặc điện thoại di động, làm theo hướng dẫn bằng giọng nói để ghi âm hoặc nghe lại lời nhắn |
| Bảng nhắn tin thảm họa (web171) | Nhập số điện thoại trên máy tính hoặc điện thoại thông minh để đăng ký hoặc xác nhận thông tin có an toàn hay không (tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Nhật) |
| Bảng nhắn tin thảm họa của các công ty điện thoại di động | Mỗi công ty điện thoại di động cũng cung cấp dịch vụ bảng nhắn tin |
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 10: Khẩn cấp và thảm họa, Bộ Nội vụ và Truyền thông “Dịch vụ nhắn tin thảm họa”)
8. Nhận thông tin thảm họa bằng tiếng nước ngoài
Ứng dụng “Safety tips”
Có một ứng dụng miễn phí tên là “Safety tips” dành cho du khách nước ngoài, thông báo những thông tin hữu ích khi có thảm họa. Nếu cài đặt vào điện thoại thông minh, bạn sẽ nhận được thông báo về những thông tin như sau.
- Cảnh báo sớm động đất
- Cảnh báo sóng thần
- Cảnh báo đặc biệt về thời tiết, v.v.
- Bản tin phun trào núi lửa
- Thông tin về bão
- Thông tin về say nắng (sốc nhiệt)
Bạn cũng có thể sử dụng các hình minh họa (lưu đồ) giúp hiểu nên hành động thế nào khi có thảm họa, và thẻ giao tiếp để nói chuyện với những người Nhật xung quanh.
Thông tin đa ngôn ngữ của Cục Khí tượng Nhật Bản
Cục Khí tượng Nhật Bản đăng thông tin về mưa lớn, động đất, v.v. bằng nhiều ngôn ngữ trên trang web.
(Nguồn: Cục Khí tượng Nhật Bản “Thông tin đa ngôn ngữ”)
9. Những chuẩn bị cần làm từ thường ngày
- Bàn trước với gia đình về nơi sẽ chạy đến khi có thảm họa
- Tham gia diễn tập phòng chống thiên tai của khu vực
- Chuẩn bị thức ăn, nước uống cho ít nhất 3 ngày (nếu được thì khoảng 1 tuần) và đồ dùng để sơ cứu vết thương
- Cố định đồ đạc trong nhà để không bị đổ. Cũng chú ý đến chỗ đặt để dù có đổ cũng không gây nguy hiểm
- Dùng bản đồ nguy cơ thiên tai để kiểm tra trước những nguy hiểm quanh nhà, nơi làm việc, trường học và con đường an toàn đến nơi lánh nạn
- Khi chuyển nhà, hãy kiểm tra lại nơi lánh nạn của địa chỉ mới
Khi gặp khó khăn và những câu hỏi thường gặp
Không nói giỏi tiếng Nhật thì có được gọi số 119 không?
Hãy cứ gọi. Cục Phòng cháy chữa cháy và Quản lý thảm họa đang thúc đẩy hệ thống có phiên dịch viên tham gia để 3 bên cùng nói chuyện khi có cuộc gọi 119 bằng tiếng nước ngoài. Cũng có hướng dẫn cách gọi xe cấp cứu bằng nhiều ngôn ngữ. Để biết chi tiết, hãy đọc Cách gọi xe cấp cứu ở Nhật Bản: Cách gọi số 119, những điều cần nói và nơi tư vấn khi phân vân (#7119).
Nếu nghĩ rằng đi đến nơi lánh nạn lại nguy hiểm hơn thì sao?
Cũng có lúc, chẳng hạn khi lũ lụt đã xảy ra, việc đi đến nơi lánh nạn lại càng nguy hiểm hơn. Khi đó, hãy chạy đến tòa nhà chắc chắn gần đó, hoặc nếu điều đó cũng khó thì hãy di chuyển lên nơi an toàn hơn dù chỉ một chút như từ tầng 2 trở lên trong nhà, và hành động để bảo vệ tính mạng. Nếu từ thường ngày đã kiểm tra nơi lánh nạn và con đường an toàn trên bản đồ nguy cơ thiên tai, bạn sẽ không bị hoảng hốt.
Nên giúp đỡ hàng xóm như thế nào?
Khi có thảm họa, việc hàng xóm giúp đỡ lẫn nhau rất quan trọng. Đặc biệt, hãy hỏi han và hợp tác với người cao tuổi sống một mình, người khuyết tật, v.v.
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” (ấn bản thứ 8) (Chương 10: Khẩn cấp và thảm họa)
- Cục Phòng cháy chữa cháy và Quản lý thảm họa “Hướng dẫn sử dụng xe cấp cứu dành cho người nước ngoài đến Nhật Bản”
- Cục Phòng cháy chữa cháy và Quản lý thảm họa “Cuộc gọi 119 bằng tiếng nước ngoài (phiên dịch đồng thời ba bên)”
- Cục Thông tin Không gian Địa lý Nhật Bản “Dữ liệu nơi lánh nạn khẩn cấp được chỉ định và nơi sơ tán được chỉ định”
- Cục Khí tượng Nhật Bản “Cờ sóng thần”
- Cục Khí tượng Nhật Bản “Thông tin đa ngôn ngữ”
- Bộ Nội vụ và Truyền thông “Dịch vụ nhắn tin thảm họa”
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
