Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Tại Nhật Bản có thể xảy ra các thảm họa như động đất, bão, mưa lớn. Nhà nước khuyến khích chuẩn bị sẵn ở nhà thức ăn và nước uống cho ít nhất 3 ngày, và cho 1 tuần nếu muốn phòng bị cho thảm họa lớn. Lượng nước tham khảo là mỗi người mỗi ngày 3 lít. Đồng thời, hãy chuẩn bị “túi đồ khẩn cấp mang theo khi sơ tán” (hijoyo mochidashi bukuro) để có thể mang đi ngay khi phải sơ tán.
→ Kiến thức cơ bản về thảm họa và tình huống khẩn cấp tại Nhật Bản
Kết luận trước: 5 việc chuẩn bị có thể làm ngay từ hôm nay
- Chuẩn bị nước cho số người trong gia đình: mỗi người mỗi ngày 3 lít × 3 ngày (nếu được thì 1 tuần)
- Chuẩn bị thức ăn cho 3 ngày (nếu được thì 1 tuần). Chỉ cần mua nhiều hơn một chút những thứ bạn vẫn ăn hằng ngày
- Chuẩn bị đồ cho nhà vệ sinh (bồn vệ sinh di động, giấy vệ sinh) và những thứ như bếp ga mini (cassette konro)
- Cho những thứ cần mang theo khi sơ tán vào ba lô, và để ở nơi có thể lấy ra ngay
- Thống nhất với gia đình về nơi tập trung và cách liên lạc (như tổng đài nhắn tin khi có thảm họa 171)
(Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản “Chuẩn bị cho thảm họa tại gia đình”, Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuẩn bị trước cho thảm họa”)
Tại sao cần chuẩn bị?
Sau một thảm họa lớn, điện, nước, ga có thể bị cắt, và có thể không mua được hàng ở cửa hàng. Bộ Nông Lâm Thủy sản giới thiệu dự tính rằng, với trận động đất lớn ở vùng thủ đô mà nhà nước đang dự liệu (động đất trực tiếp dưới thủ đô), để khôi phục lại thì điện mất khoảng 6 ngày, nước mất khoảng 30 ngày và ga mất khoảng 55 ngày.
Bộ Nông Lâm Thủy sản cũng giải thích rằng hàng cứu trợ công sẽ bắt đầu đến từ ngày thứ 4 trở đi. Sự trợ giúp của cơ quan hành chính và các nơi khác không phải lúc nào cũng đến ngay, vì vậy điều quan trọng là chuẩn bị để có thể sống vài ngày tại nhà mình.
Những thứ cần chuẩn bị sẵn ở nhà (dự trữ)
Lượng nước và thức ăn tham khảo
| Thứ cần chuẩn bị | Mức tham khảo |
|---|---|
| Nước uống | Khoảng mỗi người mỗi ngày 3 lít. Đủ cho 3 ngày (1 tuần nếu phòng bị cho thảm họa lớn) |
| Thức ăn | Đủ cho 3 ngày (1 tuần nếu phòng bị cho thảm họa lớn) |
| Nước dùng trong sinh hoạt | Ngoài nước uống, hãy chuẩn bị thêm nước dùng cho nhà vệ sinh… (cho nước máy vào can nhựa, giữ nước trong bồn tắm…) |
Ví dụ, nếu 2 người sống cùng nhau và chuẩn bị cho 3 ngày thì nước uống cần là 3 lít × 2 người × 3 ngày = 18 lít. Nếu là chai nhựa 2 lít thì cần 9 chai.
Bộ Nông Lâm Thủy sản coi 3 lít này là mức tham khảo cho “nước để uống và nấu ăn”. Nước còn được dùng để rửa vết thương, đánh răng, lau người…, vì vậy hãy chuẩn bị dư ra.
(Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản “Chuẩn bị cho thảm họa tại gia đình”, Bộ Nông Lâm Thủy sản “Hướng dẫn dự trữ thực phẩm phòng khi có thảm họa – dành cho người sống một mình”)
Nên chuẩn bị thức ăn gì?
Không cần phải là đồ ăn khẩn cấp đặc biệt. Bộ Nông Lâm Thủy sản khuyến khích mua nhiều hơn một chút những thứ bạn vẫn ăn hằng ngày. Thức ăn mua ở cửa hàng tiện lợi hay hiệu thuốc cũng được. Ví dụ như sau.
| Loại | Ví dụ |
|---|---|
| Món chính (cơm, mì…) | Cơm đóng hộp, mì ly, mì khô (udon, soba, mì Ý…), ngũ cốc, thanh năng lượng |
| Món ăn kèm | Thực phẩm đóng gói retort (chỉ cần hâm nóng), đồ hộp, xúc xích cá, phô mai |
| Khác | Nước ép rau, súp ăn liền, bánh kẹo, gia vị |
Bộ Nông Lâm Thủy sản cũng khuyến khích chuẩn bị bếp ga mini (cassette konro, bếp ga mang đi được) và bình ga mini (cassette bombe, lon ga). Mức tham khảo cho bình ga là khoảng 1 bình mỗi người mỗi ngày. Được ăn đồ nóng sẽ giúp yên tâm hơn, và vào mùa đông còn giúp làm ấm cơ thể.
Với gia đình có em bé, người cao tuổi, người có bệnh mãn tính, người bị dị ứng thực phẩm, có thể tham khảo “Hướng dẫn dự trữ thực phẩm phòng khi có thảm họa dành cho người cần được quan tâm đặc biệt” của Bộ Nông Lâm Thủy sản.
(Nguồn: Bộ Nông Lâm Thủy sản “Hướng dẫn dự trữ thực phẩm phòng khi có thảm họa – dành cho người sống một mình”, Bộ Nông Lâm Thủy sản “Cổng thông tin dự trữ tại gia đình”, Bộ Nông Lâm Thủy sản “Hướng dẫn dự trữ thực phẩm phòng khi có thảm họa”)
Rolling stock (cách dự trữ bằng thức ăn hằng ngày)
Rolling stock (dự trữ luân phiên) là cách mua nhiều hơn một chút thức ăn hằng ngày, ăn những thứ cũ trước và mua bù lại phần đã ăn. Làm như vậy, trong nhà lúc nào cũng có một lượng nhất định, và cũng giảm được việc phải vứt đồ ăn vì quá hạn sử dụng.
Điểm cần lưu ý khi chọn (Bộ Nông Lâm Thủy sản):
- Chọn trong số những thực phẩm bạn hay ăn hoặc thích, có thể bảo quản ở nhiệt độ thường (không cần cho vào tủ lạnh)
- Chọn ở cửa hàng bạn vẫn hay đến, không cần quá chú ý đến độ dài của hạn sử dụng
- Mua nhiều hơn một chút so với lượng bạn vẫn ăn
Chuẩn bị cho nhà vệ sinh
Khi thảm họa làm mất nước hoặc không dùng được hệ thống thoát nước, có thể không xả được nhà vệ sinh trong nhà. Trang thông tin chính phủ trực tuyến khuyến khích chuẩn bị những thứ sau.
- Bồn vệ sinh di động (loại đi vệ sinh vào túi): 5 đến 6 lần mỗi ngày × số người × 7 ngày
- Giấy vệ sinh: 5 đến 6 lần mỗi ngày × số người × 7 ngày (gia đình 4 người khoảng 8 cuộn, loại 30m)
- Khăn ướt, dung dịch sát khuẩn, bình xịt khử mùi, đèn dạng lồng đèn để chiếu sáng xung quanh
(Nguồn: Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuẩn bị trước cho thảm họa”)
Những thứ khác có ích nếu có sẵn ở nhà
- Phòng khi mất điện: đèn pin, nến (loại khó đổ), radio cầm tay, pin dự phòng, sạc dự phòng cho điện thoại thông minh
- Phòng khi bị thương: đồ sơ cứu như băng dán cá nhân, băng cuộn, gạc, dung dịch sát khuẩn
- Trong bếp: túi nilon, màng bọc thực phẩm (bọc lên đĩa sẽ tiết kiệm được nước rửa), kéo nhà bếp, giấy bạc
- Phòng khi lạnh hoặc nóng: chăn, quần áo để thay
(Nguồn: Sở Cứu hỏa Tokyo “Những thứ nên chuẩn bị làm đồ dùng khẩn cấp”, Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản “Chuẩn bị cho thảm họa tại gia đình”, Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuẩn bị trước cho thảm họa”)
Túi đồ khẩn cấp (những thứ mang theo khi sơ tán)
Túi đồ khẩn cấp là túi gom những thứ tối thiểu cần thiết khi sơ tán. Hãy cho vào ba lô để hai tay được rảnh, và để ở nơi có thể lấy ra ngay như gần cửa ra vào hoặc phòng ngủ.
Ví dụ những thứ cho vào túi
| Loại | Ví dụ |
|---|---|
| Thức ăn, nước | Đồ ăn khẩn cấp (3 ngày), nước uống |
| Ánh sáng, thông tin | Đèn pin, radio cầm tay, pin dự phòng, sạc dự phòng cho điện thoại thông minh |
| Vết thương, sức khỏe | Đồ sơ cứu, thuốc bạn vẫn uống hằng ngày, khẩu trang, nhiệt kế, dung dịch sát khuẩn |
| Đồ dùng sinh hoạt | Quần áo để thay, khăn tắm, khăn ướt, khăn giấy, áo mưa, đồ giữ ấm, găng tay, băng vệ sinh |
| Tiền, giấy tờ | Tiền mặt, sổ tài khoản ngân hàng, bản sao giấy tờ tùy thân, sổ tay thuốc (okusuri techo), giấy ghi thông tin liên lạc của gia đình |
| Trẻ em, người cao tuổi | Sữa bột, tã, địu em bé / răng giả, máy trợ thính, kính mắt… |
Những thứ cần mang theo khác nhau tùy từng người. Cục Phòng cháy chữa cháy hướng dẫn rằng người có bệnh mãn tính đang uống thuốc nên chuẩn bị những thứ như bản sao đơn thuốc phòng khi không thể đến bệnh viện. Sổ tay thuốc (okusuri techo, sổ ghi lại các loại thuốc đang uống) cũng rất có ích.
(Nguồn: Cục Phòng cháy chữa cháy, Bộ Nội vụ và Truyền thông “Phòng chống thiên tai và quản lý khủng hoảng e-College: Chuẩn bị đồ mang theo khi khẩn cấp”, Sở Cứu hỏa Tokyo “Những thứ nên chuẩn bị làm đồ dùng khẩn cấp”, Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuẩn bị trước cho thảm họa”)
Không để túi quá nặng
Trang thông tin chính phủ trực tuyến đưa ra mức tham khảo về trọng lượng có thể mang theo: nam giới trưởng thành khoảng 15kg, nữ giới trưởng thành khoảng 10kg, trẻ em và người cao tuổi khoảng 6kg. Nếu quá nặng sẽ không thể sơ tán nhanh. Cũng có cách để riêng những thứ có thể quay lại lấy sau, như nước.
Luôn mang theo giấy tờ tùy thân
Trang thông tin chính phủ trực tuyến hướng dẫn nên luôn mang theo giấy tờ tùy thân như bằng lái xe hoặc thẻ mã số cá nhân My Number. Thảm họa cũng có thể xảy ra khi bạn đang ở ngoài, vì vậy Trang thông tin chính phủ trực tuyến hướng dẫn rằng nên cho cả điện thoại thông minh, sạc dự phòng, đèn nhỏ, giấy ghi thông tin liên lạc của gia đình… vào túi xách.
(Nguồn: Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuẩn bị trước cho thảm họa”, Cục Phòng cháy chữa cháy, Bộ Nội vụ và Truyền thông “Phòng chống thiên tai và quản lý khủng hoảng e-College: Chuẩn bị đồ mang theo khi khẩn cấp”)
Thống nhất trước cách liên lạc với gia đình
Khi có thảm họa, điện thoại sẽ khó gọi được. Hãy thống nhất trước những điều sau với gia đình và bạn bè.
- Nơi tập trung: Quyết định có tính đến loại thảm họa và thời điểm trong ngày. Không chỉ gần nhà mà hãy kiểm tra cả nơi lánh nạn gần công ty hoặc trường học
- Cách liên lạc: Quyết định nhiều cách, không chỉ một cách
Tổng đài nhắn tin khi có thảm họa “171”
Đây là hệ thống cho phép ghi âm và nghe lại lời nhắn bằng giọng nói khi có thảm họa lớn. Gọi đến số “171” và làm theo hướng dẫn bằng giọng nói để ghi âm hoặc nghe lời nhắn. NTT East khuyến khích gia đình và bạn bè thống nhất trước số điện thoại sẽ dùng để ghi lời nhắn.
Ngoài ra còn có “Bảng tin nhắn khi có thảm họa” (saigaiyo dengonban), nơi có thể để lại lời nhắn bằng chữ trên Internet.
Ngay cả lúc bình thường, bạn cũng có thể luyện tập (dùng thử) vào những ngày sau.
- Ngày 1 và ngày 15 hằng tháng
- Từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 1
- Từ ngày 15 đến ngày 21 tháng 1 (Tuần lễ phòng chống thiên tai và tình nguyện)
- Từ ngày 30 tháng 8 đến ngày 5 tháng 9 (Tuần lễ phòng chống thiên tai)
(Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản “Chuẩn bị cho thảm họa tại gia đình”, NTT East “Cách sử dụng tổng đài nhắn tin khi có thảm họa (171)”, Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuẩn bị trước cho thảm họa”)
Những việc nên làm cả trong nhà
- Cố định đồ đạc vào tường để không bị đổ
- Hạn chế tối đa đồ đạc trong phòng ngủ. Nếu đặt thì chọn đồ thấp
- Đặt đồ đạc sao cho dù có đổ cũng không chắn lối ra vào
- Để đèn pin, dép đi trong nhà, còi ở chỗ có thể với tới từ nơi ngủ
(Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản “Chuẩn bị cho thảm họa tại gia đình”)
Hãy kiểm tra nơi sơ tán trên bản đồ nguy cơ thiên tai theo địa chỉ của mình. Cách tra cứu được tổng hợp tại Cách tra cứu nơi lánh nạn khẩn cấp, nơi sơ tán và bản đồ nguy cơ thiên tai tại Nhật Bản | Những điều cần kiểm tra theo địa chỉ trước khi có thảm họa.
Khi gặp khó khăn: Các câu hỏi thường gặp
Phòng chật, không để được nhiều thì sao?
Hãy bắt đầu từ lượng cho 3 ngày. Bộ Nông Lâm Thủy sản cũng khuyến khích trước tiên thử chuẩn bị cho 3 ngày, rồi đặt mục tiêu là 1 tuần. Nếu dùng cách rolling stock, tức là mua nhiều hơn một chút thức ăn hằng ngày, thì không cần nhiều chỗ để đặc biệt.
Có phải mua đồ ăn khẩn cấp đắt tiền không?
Không. Bộ Nông Lâm Thủy sản giải thích rằng chỉ cần mua nhiều hơn một chút những thứ bạn vẫn ăn hằng ngày là được.
Ở nhà thuê có được cố định đồ đạc vào tường không?
Với phòng đi thuê, trước khi khoan lỗ trên tường, hãy kiểm tra hợp đồng hoặc hỏi ý kiến chủ nhà hay công ty quản lý. Trang thông tin chính phủ trực tuyến giải thích rằng có nhiều cách cố định khác nhau tùy theo kiểu nhà (như tấm kê dưới đồ đạc, thảm dính…).
Không hiểu tiếng Nhật thì có nhận được thông tin về thảm họa không?
Có những cách nhận thông tin về thảm họa bằng nhiều ngôn ngữ, như ứng dụng “Safety tips”. Xem chi tiết tại Kiến thức cơ bản về thảm họa và tình huống khẩn cấp tại Nhật Bản | Số 119, 110, động đất, sóng thần, mưa lớn, núi lửa, sơ tán và thông tin đa ngôn ngữ.
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản “Chuẩn bị cho thảm họa tại gia đình”
- Trang thông tin chính phủ trực tuyến “Chuyên đề phòng chống thiên tai: ACTION01 Chuẩn bị trước cho thảm họa”
- Bộ Nông Lâm Thủy sản “Hướng dẫn dự trữ thực phẩm phòng khi có thảm họa – dành cho người sống một mình” (PDF)
- Bộ Nông Lâm Thủy sản “Cổng thông tin dự trữ tại gia đình”
- Bộ Nông Lâm Thủy sản “Hướng dẫn dự trữ thực phẩm phòng khi có thảm họa”
- Cục Phòng cháy chữa cháy, Bộ Nội vụ và Truyền thông “Phòng chống thiên tai và quản lý khủng hoảng e-College: Chuẩn bị đồ mang theo khi khẩn cấp”
- Sở Cứu hỏa Tokyo “Những thứ nên chuẩn bị làm đồ dùng khẩn cấp”
- NTT East “Cách sử dụng tổng đài nhắn tin khi có thảm họa (171)”
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
