यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादकीय टोलीले राष्ट्रिय सरकार र स्थानीय निकाय जस्ता सार्वजनिक संस्थाहरूको जानकारीका आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका (शि-कु-चो-सोन) अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा जाडोमा स्टोभ जस्ता हिटर (तताउने उपकरण) बाट हुने आगलागी र दुर्घटना बढ्छन्। मट्टितेल वा ग्यास बालेर, बलेपछिको ग्यास कोठाभित्रै फाल्ने हिटर (खुला प्रकारका) प्रयोग गर्दा, 1 घण्टामा 1 वा 2 पटक झ्याल आदि खोलेर हावा आवतजावत (भेन्टिलेसन) गराउनुहोस्। जुनसुकै हिटर भए पनि, वरिपरि सजिलै आगो लाग्ने सामान नराख्नु, र सुत्दा र बाहिर जाँदा बन्द गर्नु आधारभूत कुरा हो।
पहिले निष्कर्ष: हिटर सुरक्षित रूपमा प्रयोग गर्ने 6 मुख्य कुरा
- वरिपरि सजिलै आगो लाग्ने सामान नराख्नुहोस्: पर्दा, सिरक-डसना, धुएका लुगा, कागज, स्प्रे क्यान आदि
- सुत्दा・बाहिर जाँदा बन्द गर्नुहोस्: बिजुली स्टोभको स्विच बन्द गरेर प्लग निकाल्नुहोस्
- मट्टितेल・ग्यास बाल्ने खुला प्रकारका हिटर प्रयोग गर्दा हावा आवतजावत गराउनुहोस्: 1 घण्टामा 1 वा 2 पटक झ्याल आदि खोल्नुहोस्
- मट्टितेल आगो निभाएपछि मात्र भर्नुहोस्: मट्टितेल स्टोभ・मट्टितेल फ्यान हिटरको ट्याङ्कीमा मट्टितेल भर्दा
- तातो पानीको बोतल (युतान्पो)・बिजुली अन्का सुत्नुअघि ओछ्यान तताउन प्रयोग गर्नुहोस्: सुत्ने बेला ओछ्यानबाट निकाल्नुहोस्
- घरको आगलागी अलार्म जाँच्नुहोस्: बटन थिचेर वा डोरी तानेर आवाज आउँछ कि जाँच्नुहोस्
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”, टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग “STOP! घरको आगलागी”)
जाडोमा हिटरबाट हुने दुर्घटना बढ्ने कारण
टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग (東京消防庁) का अनुसार, टोकियो भित्र घरको आगलागीमा मृत्यु हुनेहरू डिसेम्बरदेखि अर्को वर्षको मार्चसम्मका 4 महिनामा केन्द्रित छन्। जाडोमा हिटर प्रयोग गर्ने अवसर बढ्छ र हावा सुक्खा हुने भएकाले आगलागी हुन सजिलो हुन्छ।
राष्ट्रिय सरकारको सामग्रीमा पनि, घरको आगलागीमा मृत्यु हुनेहरूको आगलागीको स्रोतमा “स्टोभ” “चुरोट” सँगै धेरै देखिने कारण हो।
(स्रोत: टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग “STOP! घरको आगलागी”, सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “घरको आगलागीबाट ज्यान जोगाउने 10 मुख्य कुरा”)
हिटरका प्रकार र प्रत्येकमा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
| हिटर | मुख्य खतरा | ध्यान दिनुपर्ने कुरा |
|---|---|---|
| मट्टितेल स्टोभ・मट्टितेल फ्यान हिटर (मट्टितेल बाल्ने) | आगलागी, कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तता | हावा आवतजावत गराउनुहोस्। मट्टितेल आगो निभाएपछि मात्र भर्नुहोस्। सुत्दा बन्द गर्नुहोस् |
| ग्यास स्टोभ・ग्यास फ्यान हिटर | कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तता | हावा आवतजावत गराउनुहोस्। ग्यासको भल्भसँग जोड्न विशेष ग्यास कर्ड प्रयोग गर्नुहोस् |
| बिजुली स्टोभ | आगलागी | वरिपरि सामान नराख्नुहोस्। सुत्दा・बाहिर जाँदा स्विच बन्द गरेर प्लग निकाल्नुहोस् |
| तातो पानीको बोतल (युतान्पो)・बिजुली अन्का・कोतात्सु・बिजुली कार्पेट | कम तापक्रमको पोलाइ | शरीरको एउटै भाग लामो समयसम्म नतताउनुहोस् |
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”)
मट्टितेल स्टोभ・ग्यास स्टोभ प्रयोग गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
मट्टितेल・ग्यास स्टोभ प्रयोग गर्दा 1 घण्टामा 1 वा 2 पटक हावा आवतजावत गराउने
मट्टितेल वा ग्यास बाल्ने हिटरमध्ये, बलेपछिको ग्यास कोठाभित्रै फाल्ने हिटर (खुला प्रकारका। घरमा प्रयोग हुने मट्टितेल स्टोभ・मट्टितेल फ्यान हिटर・ग्यास फ्यान हिटर आदि) कोठाको हावा प्रयोग गरेर बल्छन्। सरकारी जनसम्पर्क अनलाइनले 1 घण्टामा 1 वा 2 पटक झ्याल आदि खोलेर हावा आवतजावत गराउन आग्रह गरेको छ।
हावा आवतजावत नपुगेमा, अक्सिजन नपुगेर “अपूर्ण दहन” (राम्ररी नबल्ने अवस्था) हुन्छ र कार्बन मोनोअक्साइड निस्कन्छ।
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”, NITE (राष्ट्रिय प्राविधिक तथा मूल्याङ्कन संस्थान) “मट्टितेल स्टोभ: हावा आवतजावत नपुगेर हुने अपूर्ण दहन”)
मट्टितेल भर्दा अनिवार्य रूपमा आगो निभाएपछि मात्र भर्ने
मट्टितेल स्टोभ・मट्टितेल फ्यान हिटरको ट्याङ्कीमा मट्टितेल भर्दा, अनिवार्य रूपमा आगो निभाएपछि मात्र भर्नुहोस्। आगो बलिरहेकै बेला ट्याङ्की निकालेर मट्टितेल भरेको, र बिर्को राम्ररी बन्द नभएकाले मट्टितेल चुहिएर आगो लागेको दुर्घटना भएको छ। ट्याङ्की फिर्ता राख्नुअघि बिर्को पूरै बन्द भएको छ कि छैन जाँच्नुहोस्।
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”)
मट्टितेल स्टोभ सुत्ने बेला प्रयोग नगर्ने・हावा भित्र्याउने प्वाल र रिफ्लेक्टरको धुलो सफा गर्ने
NITE ले मट्टितेल स्टोभ सुत्ने बेला प्रयोग नगर्न र सुत्नुअघि पक्का आगो निभाउन आग्रह गरेको छ। हावा भित्र्याउने प्वालमा धुलो जमेकै अवस्थामा प्रयोग गरेमा, हावा नपुगेर अपूर्ण दहन हुन सक्छ। स्टोभ राख्ने आधार र रिफ्लेक्टर (तापलाई फर्काउने पाता) को धुलो भ्याकुम क्लिनरले तान्नुहोस् वा नरम कपडाले बेलाबेलामा पुछ्नुहोस्।
पाल (टेन्ट) भित्र वा गाडीभित्र मट्टितेल स्टोभ जस्ता मट्टितेलका उपकरण, वा ग्यास चुलो जस्ता ग्यासका उपकरण प्रयोग नगर्नुहोस्।
(स्रोत: NITE “उपकरण सुरक्षा जानकारी पत्रिका: कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तताका दुर्घटना”)
तातो हावा आउने ठाउँको अगाडि स्प्रे क्यान नराख्ने
फ्यान हिटरको अगाडि राखेको स्प्रे क्यान तापले फुटेर, निस्केको ग्यासमा आगो लागेको दुर्घटना भएको छ। हिटरको नजिक स्प्रे क्यान वा क्यासेट ग्यास सिलिन्डर नराख्नुहोस्।
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”)
कार्बन मोनोअक्साइडको खतरा र कार्बन मोनोअक्साइड निस्किरहेको हुन सक्ने ग्यास उपकरणका असामान्य लक्षण
कार्बन मोनोअक्साइड रङ र गन्ध नभएको ग्यास हो। कोठाभित्र यसको मात्रा बढे पनि थाहा पाउन गाह्रो हुन्छ, र ज्यानै जाने खतरा हुन सक्छ। कार्बन मोनोअक्साइडको मात्रा बढेमा, वाकवाकी लाग्ने वा रिंगटा लाग्ने जस्ता लक्षण देखिन्छन्।
सरकारी जनसम्पर्क अनलाइनले ग्यास वाटर हिटर (तुरुन्तै पानी तताउने ग्यास उपकरण) जस्ता ग्यास उपकरणमा तलका जस्ता असामान्य लक्षण देखिएमा, प्रयोग बन्द गरेर निर्माता कम्पनीबाट जाँच गराउन आग्रह गरेको छ।
- प्रयोग गरिरहेको बेला पटक-पटक आगो निभ्छ
- आगोको रङ रातो जस्तो छ र आकार धमिलो छ (सामान्य आगो सफा निलो रङको हुन्छ)
- उपकरणको माथिल्लो भाग कालो मोसो वा धुलोले भरिएको छ
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”, NITE “उपकरण सुरक्षा जानकारी पत्रिका: कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तताका दुर्घटना”)
कसैलाई अस्वस्थ भएमा, वा अचानक बिरामी・चोटपटकका कारण एम्बुलेन्स चाहिएमा, 119 मा फोन गर्नुहोस्। 119 मा फोन गर्ने तरिका जापानमा प्रहरी बोलाउन 110 मा फोन गर्ने तरिका र 119 बाट छुट्याएर प्रयोग गर्ने तरिका | फोनमा भन्नुपर्ने कुरा・विदेशी भाषामा खबर गर्ने तरिका・आपतकालीन नभएको परामर्शका लागि #9110 मा हेर्नुहोस्।
बिजुली स्टोभ प्रयोग गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभागका अनुसार, टोकियो भित्र मृत्यु भएका घरको आगलागी (2021 देखि 2025 सम्म) का कारणमध्ये, स्टोभहरूमा सबैभन्दा धेरै बिजुली स्टोभ हो। बिजुली स्टोभमा आगो प्रयोग नहुने भएकाले खतरनाक हो भन्ने सोच कम हुन्छ, र सजिलै आगो लाग्ने सामानसँगको दूरी नजिक हुने गर्छ।
- वरिपरि सजिलै आगो लाग्ने सामान नराख्नुहोस्। सिरक-डसना वा पर्दा नछोइयोस्
- यसको माथि वा नजिक धुएका लुगा नसुकाउनुहोस्
- सुत्दा वा बिजुली स्टोभबाट टाढा जाँदा, पावर स्विच बन्द गरेर प्लग निकाल्नुहोस्
- बिजुलीको तार (पावर कर्ड) फर्निचरमुनि नदबाउनुहोस्। जबरजस्ती नबटार्नुहोस्
तलका जस्ता अवस्थामा तुरुन्तै प्रयोग बन्द गरेर, निर्माता कम्पनी वा बेच्ने पसलसँग परामर्श गर्नुहोस्।
- बिजुलीको तार वा प्लगमा खोटो वा फुलेको भाग छ
- डढेको गन्ध आउँछ
- तार छुँदा वा बटार्दा बिजुली कहिले आउँछ, कहिले जान्छ
(स्रोत: टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग “STOP! घरको आगलागी”, अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी अग्नि अनुसन्धान केन्द्र “आगो प्रयोग गर्ने उपकरण आदिको प्रयोगबारे”, सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”)
बिजुलीका हिटरसँग एक्सटेन्सन कर्ड (टेबल ट्याप) प्रयोग गर्ने तरिका
बिजुलीका हिटरले धेरै बिजुली खपत गर्छन्। एक्सटेन्सन कर्डमा “जम्मा कति W सम्म प्रयोग गर्न सकिन्छ” लेखिएको हुन्छ। यो सीमा नाघ्ने “अक्टोपस वायरिङ” (एउटै सकेटमा धेरै प्लग जोड्ने) नगर्नुहोस्। तार बाँधेर (गुजुल्टो पारेर) प्रयोग गर्दा पनि आगलागी हुन सक्छ।
सकेट र प्लगबीचको खाली ठाउँमा धुलो जमेमा, आर्द्रताका कारण आगो निस्कन सक्छ (ट्र्याकिङ घटना)। प्रयोग नगरेको प्लग निकाल्नुहोस्, र बेलाबेलामा सफा गर्नुहोस्।
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”, टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग “STOP! घरको आगलागी”)
तातो पानीको बोतल (युतान्पो)・बिजुली अन्का・कोतात्सुबाट हुने कम तापक्रमको पोलाइ
“कम तापक्रमको पोलाइ” भनेको धेरै तातो नभएको तापक्रम (44℃ देखि 50℃ जति) भएको वस्तुमा छालाको एउटै भाग लामो समयसम्म छोइरहँदा हुने पोलाइ हो। सरकारी जनसम्पर्क अनलाइनले, 44℃ मा 3 घण्टादेखि 4 घण्टाभन्दा बढी, 46℃ मा 30 मिनेटदेखि 1 घण्टा, र 50℃ मा 2 मिनेटदेखि 3 मिनेटमा कम तापक्रमको पोलाइ हुने भनिन्छ भनेर व्याख्या गरेको छ।
- तातो पानीको बोतल (युतान्पो) वा बिजुली अन्का सुत्नुअघि ओछ्यान तताउन प्रयोग गर्नुहोस्, र सुत्ने बेला ओछ्यानबाट निकाल्नुहोस्। बिजुली अन्काको स्विच बन्द गर्नुहोस्
- शरीरको एउटै भाग लामो समयसम्म नतताउनुहोस्
- एकपटक प्रयोग गरेर फाल्ने हिट प्याक (कइरो), कोतात्सु, बिजुली कार्पेटबाट पनि कम तापक्रमको पोलाइ हुन्छ
- बच्चा (शिशु) लाई छोटो समयमै पनि कम तापक्रमको पोलाइ हुन सक्छ
- धातुको तातो पानीको बोतल चुलोमा सिधै तताउँदा, अनिवार्य रूपमा बिर्को (क्याप) निकाल्नुहोस्। माइक्रोवेभमा तताउने प्रकारको भए, निर्देशन पुस्तिकामा लेखिएको समय र पावर (वाट) पालना गर्नुहोस्
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”)
आगलागी चाँडै थाहा पाउनका लागि गर्ने तयारी
घरको आगलागी अलार्म जाँच्ने
जापानमा सबै घरमा घरको आगलागी अलार्म (आगलागीको धुवाँ वा ताप थाहा पाएर आवाजले जानकारी दिने यन्त्र) जडान गर्नु कानुनले अनिवार्य गरेको छ। जडान गर्ने ठाउँ जस्ता विस्तृत नियम नगरपालिकाको नियमावलीमा तोकिएका हुन्छन्।
जाँच गर्दा, यन्त्रको बटन थिच्नुहोस् वा यसमा जोडिएको डोरी तान्नुहोस्। सामान्य अवस्थामा भए, आवाज (बोली) वा अलार्मको आवाज बज्छ। अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी (消防庁) ले 10 वर्षलाई आधार मानेर फेर्न आग्रह गरेको छ।
(स्रोत: अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी अग्नि अनुसन्धान केन्द्र “आगो प्रयोग गर्ने उपकरण आदिको प्रयोगबारे”, टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग “STOP! घरको आगलागी”, सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “घरको आगलागीबाट ज्यान जोगाउने 10 मुख्य कुरा”)
अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सीको “घरको आगलागीबाट ज्यान जोगाउने 10 मुख्य कुरा” बाट
अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सीले आगलागी रोक्ने बानीका रूपमा तलका जस्ता कुरा गर्न आग्रह गरेको छ।
- स्टोभको वरिपरि सजिलै आगो लाग्ने सामान नराख्नुहोस्
- सकेटको धुलो सफा गर्नुहोस्, र प्रयोग नगरेको प्लग निकाल्नुहोस्
- स्टोभ वा चुलो जस्ता उपकरणमा सुरक्षा प्रणाली (सेफ्टी डिभाइस) भएको उपकरण प्रयोग गर्नुहोस्
- अग्निनियन्त्रक यन्त्र (फायर एक्स्टिङ्ग्विसर) जस्ता सामान राखेर, प्रयोग गर्ने तरिका जानिराख्नुहोस्
(स्रोत: सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “घरको आगलागीबाट ज्यान जोगाउने 10 मुख्य कुरा”)
समस्या परेमा・धेरै सोधिने प्रश्न
बिजुली स्टोभ भए हावा आवतजावत नगराए पनि हुन्छ?
बिजुली स्टोभले इन्धन बाल्दैन, त्यसैले हावा आवतजावत गराउनु पर्दैन। तर, आगलागीको कारणका रूपमा धेरै देखिने हिटर हो। वरिपरि सामान नराख्नुहोस्, र सुत्दा र बाहिर जाँदा स्विच बन्द गरेर प्लग निकाल्नुहोस्।
(स्रोत: अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी अग्नि अनुसन्धान केन्द्र “आगो प्रयोग गर्ने उपकरण आदिको प्रयोगबारे”)
बिजुली गएको बेला घरभित्र जेनेरेटर प्रयोग गर्न मिल्छ?
बोकेर हिँड्न मिल्ने जेनेरेटर घरभित्र प्रयोग गर्दा, कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तताले मानिसको मृत्यु भएको दुर्घटना भएको छ। NITE ले घरभित्र, भण्डार कोठा・गाडीभित्र・पाल (टेन्ट) भित्र जस्ता धुवाँ (निकास ग्यास) थुनिने ठाउँमा प्रयोग नगर्न आग्रह गरेको छ। बिजुली जाँदा गर्नुपर्ने कुरा जापानमा बिजुली वा पानी बन्द भएमा गर्नुपर्ने कुरा | ब्रेकर जाँच्ने तरिका, बिजुली कटौतीको जानकारी हेर्ने तरिका, बिजुली फर्किँदा लाग्ने आगलागी, फ्रिजको खाना, शौचालय र पानी वितरण केन्द्र मा हेर्नुहोस्।
(स्रोत: NITE “उपकरण सुरक्षा जानकारी पत्रिका: कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तताका दुर्घटना”)
प्रयोग नहुने भएको स्टोभ वा मट्टितेल कसरी फाल्ने?
हिटर फाल्ने तरिका र बाँकी रहेको मट्टितेल व्यवस्थापन गर्ने तरिका नगरपालिका अनुसार फरक हुन्छ। तपाईं बस्ने नगरपालिकाको वेबसाइटमा जापानी भाषामा “ストーブ 捨て方” (स्टोभ फाल्ने तरिका) “灯油 処分” (मट्टितेल व्यवस्थापन) खोज्नुहोस्, वा फोहोर हेर्ने कार्यालयको काउन्टरमा सोध्नुहोस्। फोहोर फाल्ने आधारभूत तरिका जापानमा फोहोर छुट्याउने र फाल्ने तरिका | जलाउने फोहोर, पुनः प्रयोग हुने फोहोर र ठूलो फोहोरका आधारभूत नियम मा सारांश गरिएको छ।
लेख तयार पार्दा हेरिएका प्राथमिक स्रोतहरू
- सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “तपाईं सुरक्षित हुनुहुन्छ? जाडोमा उपकरणबाट हुने दुर्घटना”
- सरकारी जनसम्पर्क अनलाइन “घरको आगलागीबाट ज्यान जोगाउने 10 मुख्य कुरा। ‘भाग्न ढिला हुने’ अवस्था रोक्न।”
- टोकियो अग्नि नियन्त्रण विभाग “STOP! घरको आगलागी”
- अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी अग्नि अनुसन्धान केन्द्र “आगो प्रयोग गर्ने उपकरण आदिको प्रयोगबारे”
- NITE (राष्ट्रिय प्राविधिक तथा मूल्याङ्कन संस्थान) “मट्टितेल स्टोभ: हावा आवतजावत नपुगेर हुने अपूर्ण दहन”
- NITE “उपकरण सुरक्षा जानकारी पत्रिका: कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तताका दुर्घटना”
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।

