यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादक टोलीले देश र स्थानीय सरकार जस्ता सार्वजनिक निकायहरूको जानकारीको आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा समुद्र नजिक कडा हल्लाइ वा लामो समयसम्म बिस्तारै हल्लिने भूकम्प महसुस गरेमा, वा सुनामी चेतावनी जस्ता सूचना जारी भएमा, तुरुन्तै समुद्र र खोलाबाट टाढा गएर सकेसम्म अग्लो ठाउँमा भाग्नुहोस्। सुरक्षित ठाउँमा सामान्यतया हिँडेर जानुहोस्। सुनामी धेरै पटक आउँछ, त्यसैले चेतावनी वा सतर्कता सूचना नहटुन्जेल फर्किनु हुँदैन।
पहिले निष्कर्ष: सुनामीको खतरा हुँदा के गर्ने
- समुद्र वा खोला नजिक कडा हल्लाइ, वा कमजोर भए पनि लामो समयसम्म बिस्तारै हल्लिने भूकम्प महसुस गरेमा, चेतावनी कुर्नु नपर्ने, तुरुन्तै भाग्ने
- हल्लाइ महसुस नभए पनि, सुनामी चेतावनी जस्ता सूचना जारी भएमा वा नगरपालिकाले सुरक्षित ठाउँमा जान निर्देशन (避難指示) दिएमा, तुरुन्तै भाग्ने
- समुद्री किनार र खोला (विशेषगरी खोला समुद्रमा मिसिने मुख) बाट टाढा गएर, अग्लो जमिन वा सुनामी सुरक्षा भवन जस्ता अझ अग्लो ठाउँमा जाने
- गाडीमा होइन, सामान्यतया हिँडेर सुरक्षित ठाउँमा जाने
- टिभी・रेडियो・स्मार्टफोन जस्ता माध्यमबाट नयाँ जानकारी जाँच्ने
- सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना नहटुन्जेल समुद्री किनार वा खोलातिर नफर्किने
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामका लागि मार्गदर्शन पुस्तिका” अध्याय 10, 2-3 सुनामी (PDF), क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!” (PDF))
ठूलो सुनामी चेतावनी, सुनामी चेतावनी र सुनामी सतर्कता सूचनाको फरक
जापानको मौसम विज्ञान एजेन्सीले भूकम्प गएको करिब 3 मिनेट (केही भूकम्पमा करिब 2 मिनेट) भित्र ठूलो सुनामी चेतावनी (大津波警報), सुनामी चेतावनी (津波警報) र सुनामी सतर्कता सूचना (津波注意報) जारी गर्ने लक्ष्य राखेको छ। देशभरलाई 66 क्षेत्र (सुनामी पूर्वानुमान क्षेत्र) मा बाँडेर जारी गरिन्छ, र अनुमान गरिएको सुनामीको उचाइ र पहिलो छाल आइपुग्ने अनुमानित समय पनि जानकारी दिइन्छ।
| प्रकार | जारी हुने बेला | अनुमानित उचाइको घोषणा | हुने कुरा・गर्नुपर्ने कुरा |
|---|---|---|---|
| ठूलो सुनामी चेतावनी | अनुमान गरिएको सुनामीको अधिकतम उचाइ, सुनामी सबैभन्दा अग्लो हुने ठाउँमा 3m भन्दा बढी हुँदा | 10m भन्दा बढी・10m・5m (विशाल भूकम्पमा सुरुमा “विशाल”) | काठका घर पूरै भत्किन्छन् वा बगाइन्छन्, र मानिस सुनामीको बहावमा फस्छन्। समुद्र नजिक वा खोलाको किनारमा भएका मानिस तुरुन्तै अग्लो जमिन वा सुरक्षा भवन जस्ता सुरक्षित ठाउँमा जाने |
| सुनामी चेतावनी | 1m भन्दा बढी, 3m वा सोभन्दा कम हुँदा | 3m (विशाल भूकम्पमा सुरुमा “अग्लो”) | होचो जमिनमा सुनामी आउँछ, र डुबान (पानीमा डुब्ने) हुन्छ। मानिस बहावमा फस्छन्। समुद्र नजिक वा खोलाको किनारमा भएका मानिस तुरुन्तै अग्लो जमिन वा सुरक्षा भवन जस्ता सुरक्षित ठाउँमा जाने |
| सुनामी सतर्कता सूचना | 0.2m वा सोभन्दा बढी, 1m वा सोभन्दा कम, र विपद्को खतरा हुँदा | 1m (विशाल भूकम्पमा पनि शब्दमा घोषणा हुँदैन) | समुद्रभित्र मानिस छिटो बहावमा फस्छन्। समुद्रभित्र भएका मानिस तुरुन्तै समुद्रबाट निस्केर किनारबाट टाढा जाने |
ठूलो सुनामी चेतावनी “विशेष चेतावनी” (特別警報, सबैभन्दा उच्च सतर्कता अपनाउन आह्वान गर्ने जानकारी) मध्ये एक हो। म्याग्निच्युड 8 भन्दा बढी जस्ता विशाल भूकम्पमा, सुरुमा “विशाल” (巨大, क्योदाइ) र “अग्लो” (高い, ताकाइ) भन्ने शब्दमा घोषणा गरिन्छ, र पछि अङ्कमा अद्यावधिक गरिन्छ। “विशाल” भनेर घोषणा भएमा, पूर्वी जापान महाभूकम्प (東日本大震災) जस्तै विशाल सुनामी आउन सक्छ। तुरुन्तै, सकेसम्मको प्रयास गरेर सुरक्षित ठाउँमा जानुहोस्।
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना, सुनामी जानकारी, सुनामी पूर्वानुमानबारे”)
तलको चित्र क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सीको पर्चाको एक भाग हो। माथिको तालिकामा चेतावनीका प्रकार र अनुमान गरिएको सुनामीको उचाइ, तल सुरक्षित ठाउँ देखाउने चिन्ह र सुनामी झण्डा छन्।

स्रोतहरू: क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!”
सतर्कता सूचना मात्र भए पनि समुद्रमा नपस्ने
मौसम विज्ञान एजेन्सीले 20〜30cm जतिको सुनामीमा पनि छिटो बहावमा फस्ने खतरा हुन्छ भनेको छ। सुनामी सतर्कता सूचना जारी भएको ठाउँमा, समुद्रमा पौडी खेल्नु वा चट्टानमा माछा मार्नु (समुद्री किनारको चट्टानमा बसेर माछा मार्ने) खतरनाक हुन्छ। तुरुन्तै समुद्रबाट निस्केर किनारबाट टाढा जानुहोस्।
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन”)
भाग्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
सुनामी देखेपछि भाग्दा ढिलो हुन्छ
सुनामी धेरै छिटो आउँछ, त्यसैले देखेपछि भाग्दा भ्याइँदैन। मौसम विज्ञान एजेन्सीले यी कुरा पनि बताएको छ।
- सुनामी सधैँ “पानी पछाडि हट्ने” (समुद्रको पानी पछाडि हट्ने) बाट सुरु हुँदैन। “पानी पछाडि हटेपछि भागे हुन्छ” भन्ने ठूलो गलत धारणा हो
- भूकम्पको केन्द्र जमिन नजिक भएमा, सुनामी आउनुअघि चेतावनी जारी गर्न नभ्याइन सक्छ। कडा हल्लाइ, वा कमजोर भए पनि लामो हल्लाइ महसुस गरेमा, तुरुन्तै सुरक्षित ठाउँतिर जान थाल्ने
- हल्लाइ नभएको वा हल्लाइ महसुस गर्न गाह्रो भएको अवस्थामा पनि ठूलो सुनामी आउन सक्छ
- समुद्रबाट टाढा भए पनि, खोलाको बाटो हुँदै सुनामी आउन सक्छ
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन”, मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना, सुनामी जानकारी, सुनामी पूर्वानुमानबारे”, क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!” (PDF))
“अझ अग्लो ठाउँ” तिर जाने
समुद्री किनारको भू-बनोट जस्ता कारणले, कुनै ठाउँमा मात्र सुनामी अनुमानभन्दा अग्लो हुन सक्छ। “यहाँ भए सुरक्षित” नसोची, अझ अग्लो ठाउँतिर जानुहोस्। जाने ठाउँ अग्लो जमिन (वरिपरिभन्दा अग्लो जमिन), सुनामी सुरक्षा भवन (सुनामी आउँदा भागेर पस्न सकिने अग्लो भवन), र सुनामी सुरक्षित स्थल हुन्।
जाने ठाउँ “आश्रयस्थल” होइन, “सुरक्षित स्थल” हो
क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सीले “जाने ठाउँ आश्रयस्थल (避難所) होइन, सुरक्षित स्थल (避難場所) हो” भनेर आह्वान गरेका छन्।
- सुरक्षित स्थल (避難場所): अहिले आइरहेको खतराबाट ज्यान जोगाउन भागेर जाने ठाउँ
- आश्रयस्थल (避難所): विपद्पछि घर फर्कन नसक्ने मानिसहरू केही समय बस्ने ठाउँ
सुरक्षित स्थल विपद्को प्रकार अनुसार तोकिएको हुन्छ, र सुनामीको बेला प्रयोग गर्न नमिल्ने ठाउँ पनि हुन्छन्। घर नजिकको सुनामी सुरक्षित स्थल नगरपालिकाको ह्याजार्ड म्याप (विपद्को खतरा भएका ठाउँ देखाउने नक्सा) मा जाँच्नुहोस्। जाँच्ने तरिका जापानमा सुरक्षित स्थल, आश्रयस्थल र ह्याजार्ड म्याप कसरी हेर्ने | विपद् आउनुअघि आफ्नो ठेगानाबाट जाँच्नुपर्ने कुरा मा बुझाइएको छ।
(स्रोत: क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!” (PDF), मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना, सुनामी जानकारी, सुनामी पूर्वानुमानबारे”, भू-स्थानिक सूचना प्राधिकरण “तोकिएका आपतकालीन सुरक्षित स्थल・तोकिएका आश्रयस्थलको डाटा”)
सामान्यतया हिँडेर भाग्ने
गाडीमा भाग्दा, ट्राफिक जाम जस्ता कारणले राम्ररी सुरक्षित ठाउँमा पुग्न नसकिन सक्छ। क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सीले सामान्यतया हिँडेर सुरक्षित ठाउँमा जान आह्वान गरेका छन्।
चेतावनी नहटुन्जेल नफर्किने
सुनामी धेरै पटक दोहोरिएर आउँछ। पछि आउने छाल झन् अग्लो हुन सक्छ, र समुद्रको पानीको सतह फेरिन थालेदेखि सबैभन्दा अग्लो छाल आउनसम्म केही घण्टा वा सोभन्दा बढी लाग्न सक्छ। सुनामी आधा दिन वा 1 दिनभन्दा बढी पनि जारी रहन सक्छ।
- सुनामी आएपछि पनि, चेतावनी・सतर्कता सूचना नहटुन्जेल सुरक्षित ठाउँमै बस्ने
- सुनामी चेतावनी जस्ता सूचना जारी रहेसम्म, समुद्री किनार वा खोलातिर नफर्किने (क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सीको पर्चाले पनि कडाइका साथ आह्वान गरेको छ)
- घोषणा गरिने “पहिलो छाल आइपुग्ने अनुमानित समय” त्यस क्षेत्रमा सबैभन्दा छिटो सुनामी आउने समय हो। एउटै क्षेत्रमा पनि, ठाउँ अनुसार 1 घण्टाभन्दा बढी ढिलो आउन सक्छ
- मौसम विज्ञान एजेन्सीले अवलोकन गरिएको सुनामी सानो हुँदासम्म, अङ्कको सट्टा “अवलोकन हुँदैछ” (観測中) भनेर घोषणा गर्न सक्छ। सानो छ भन्दैमा सुरक्षित ठाउँ नछोड्ने
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन”, मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना, सुनामी जानकारी, सुनामी पूर्वानुमानबारे”, क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!” (PDF))
समुद्री नुहाउने ठाउँको “सुनामी झण्डा” र सहरका चिन्ह
सुनामी झण्डा
सुनामी झण्डा भनेको ठूलो सुनामी चेतावनी, सुनामी चेतावनी वा सुनामी सतर्कता सूचना जारी भएको जानकारी दिने रातो र सेतो चारकुने बुट्टा (वर्गलाई 4 भागमा बाँडेको बुट्टा) भएको झण्डा हो। 2020 (रेइवा 2) को जुनदेखि समुद्री नुहाउने ठाउँ जस्ता ठाउँमा प्रयोग हुँदै आएको छ। छाल र हावाको आवाजले साइरन सुन्न गाह्रो हुने पौडी खेलिरहेका मानिस, र सुन्न नसक्ने वा कम सुन्ने मानिसलाई पनि आँखाले हेरेर जानकारी दिन सकिन्छ।
- समुद्री नुहाउने ठाउँ वा समुद्री किनार नजिक सुनामी झण्डा देखेमा, तुरुन्तै सुरक्षित ठाउँतिर जान थाल्ने
- झण्डा हल्लाउनुका साथै, भवनमा टाँगेर जस्ता तरिकाले पनि जानकारी दिइन सक्छ
- मौसम विज्ञान एजेन्सीको सर्वेक्षण (2026 रेइवा 8 जुन 30) अनुसार, समुद्री नुहाउने ठाउँ भएका 399 नगरपालिकामध्ये 328 नगरपालिका (82%) ले यो लागू गरेका छन्
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी झण्डा”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामका लागि मार्गदर्शन पुस्तिका” अध्याय 10, 2-3 सुनामी (PDF))
सुरक्षित ठाउँ देखाउने चिन्ह
समुद्र नजिक, सुनामी आउन सक्ने खतरा देखाउने “सुनामी सावधान” (津波注意) को चिन्ह (पहेँलो त्रिकोणमा छालको चित्र), र सुनामी सुरक्षित स्थल・सुनामी सुरक्षा भवन देखाउने हरियो चिन्ह हुन्छन् (माथिको चित्रको तल्लो भाग)। समुद्र नजिक जाँदा, चिन्ह भएको ठाउँ र सुरक्षित स्थलसम्म पुग्ने बाटो जाँचिराख्नुहोस्। समुद्री किनारमा, चिन्ह हेरेर समुद्री तटबन्ध (समुद्री किनारको अग्लो पर्खाल) को निकास वा भर्याङ प्रयोग गरी अग्लो ठाउँमा जानुहोस्।
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन के गर्ने?”, क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!” (PDF))
सुनामीको जानकारी पाउने तरिका
सुनामी चेतावनी जस्ता सूचना यी तरिकाबाट थाहा पाउन सकिन्छ।
| तरिका | विवरण |
|---|---|
| टिभी・रेडियो | चेतावनी जारी भएमा प्रसारण गरिन्छ |
| मोबाइल फोन・स्मार्टफोन | मोबाइल कम्पनीले “आपतकालीन सूचना मेल” (緊急速報メール) बाट ठूलो सुनामी चेतावनी・सुनामी चेतावनी पठाउँछ। कुन मोडेलमा पाइन्छ र सेटिङ कसरी गर्ने भन्ने कुरा हरेक कम्पनीको वेबसाइटमा जाँच्ने |
| विपद् व्यवस्थापन रेडियो प्रसारण・साइरन・घण्टी | सहरका लाउडस्पिकर जस्ता माध्यमबाट जानकारी दिइन्छ |
| सुनामी झण्डा | समुद्री नुहाउने ठाउँ जस्ता ठाउँमा झण्डाबाट जानकारी दिइन्छ |
| मौसम विज्ञान एजेन्सीको वेबसाइट | जारी रहेका चेतावनी र पछिल्लो 30 दिनमा जारी भएका सुनामी जानकारी हेर्न सकिन्छ |
| Safety tips (एप) | विदेशी पर्यटकका लागि निःशुल्क एप। सुनामी चेतावनी र आपतकालीन भूकम्प पूर्वसूचना जस्ता सूचना पठाउँछ, र विपद्को बेला गर्नुपर्ने कामको क्रम (फ्लोचार्ट) पनि हेर्न सकिन्छ |
मौसम विज्ञान एजेन्सीले भारी वर्षा र भूकम्प जस्ता जानकारी बहुभाषामा पनि दिन्छ (मौसम विज्ञान एजेन्सी “बहुभाषामा जानकारी”)।
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन”, मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना, सुनामी जानकारी, सुनामी पूर्वानुमानबारे”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामका लागि मार्गदर्शन पुस्तिका” अध्याय 10 (PDF))
सामान्य बेलामै गर्न सकिने तयारी
- घर・कार्यस्थल・विद्यालय नजिक सुनामी आउन सक्ने ठाउँ, ह्याजार्ड म्याप र वरिपरिको भू-बनोटबाट जाँच्ने
- सुनामी सुरक्षित स्थल・सुनामी सुरक्षा भवनको ठाउँ र त्यहाँसम्म जाने सुरक्षित बाटो जाँच्ने। सुरक्षित स्थल 1 ठाउँ मात्र होइन, अझ अग्लो ठाउँ पनि खोजिराख्ने
- सुरक्षित ठाउँ जाने बाटो साँच्चै हिँडेर हेर्ने। स्थानीय विपद् अभ्यासमा भाग लिने
- परिवार र वरिपरिका मानिससँग आपतकालमा के गर्ने भनेर पहिले नै कुरा गरिराख्ने
खाना र पानीको भण्डार (जम्मा गरेर राख्ने) र आपत्कालीन झोलाबारे जापानमा प्राकृतिक प्रकोपको तयारी | खाना र पानीको भण्डार (3 दिनदेखि 1 हप्तासम्मको) र आपत्कालीन झोलामा राख्ने सामान मा समेटिएको छ।
(स्रोत: मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन के गर्ने?”)
समस्या परेमा・धेरै सोधिने प्रश्न
समुद्र नजिक बस्दिनँ, तैपनि मलाई सम्बन्धित छ?
यात्रा, समुद्रमा पौडी खेल्न, वा कामका लागि समुद्र नजिक जानुपर्ने हुन सक्छ। साथै, मौसम विज्ञान एजेन्सीले समुद्रबाट टाढा भए पनि खोलाको बाटो हुँदै सुनामी आउन सक्छ भनेको छ। जानुअघि, जाने ठाउँको ह्याजार्ड म्यापमा सुनामी सुरक्षित स्थल जाँचिराख्नुहोस्।
हल्लाइ सानो भएमा, नभागे पनि हुन्छ?
कमजोर हल्लाइ भए पनि, लामो समयसम्म बिस्तारै हल्लिएमा तुरुन्तै समुद्री किनार र खोलाको मुखबाट टाढा जानुहोस्। हल्लाइ महसुस नभए पनि, सुनामी चेतावनी वा सुरक्षित ठाउँमा जाने निर्देशन जारी भएमा, तुरुन्तै सुरक्षित ठाउँमा जानुहोस्।
पहिलो छाल सानो भएमा, घर फर्किए हुन्छ?
हुँदैन। पछि आउने छाल झन् अग्लो हुन सक्छ। चेतावनी・सतर्कता सूचना नहटुन्जेल, समुद्री किनार वा खोला नजिक नजानुहोस्।
भूकम्प जाँदा, पहिले के गर्ने?
हल्लिरहेको बेला आफूलाई जोगाउने तरिका जापानमा भूकम्प गएमा के गर्ने | हल्लिरहेको बेला, हल्लिन रोकिएपछि र सधैँको तयारी मा बुझाइएको छ।
लेख तयार गर्दा सन्दर्भ गरिएका प्राथमिक जानकारी
- मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन”
- मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी चेतावनी・सतर्कता सूचना, सुनामी जानकारी, सुनामी पूर्वानुमानबारे”
- मौसम विज्ञान एजेन्सी “सुनामी झण्डा”
- क्याबिनेट कार्यालय・अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन एजेन्सी・मौसम विज्ञान एजेन्सी पर्चा “भूकम्प आयो, सुनामी आयो, तुरुन्तै भाग्नुहोस्!” (PDF, रेइवा 3 वर्षको मे)
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “सुनामी विपद् व्यवस्थापनका लागि 6. सुनामीबाट आफूलाई जोगाउन के गर्ने?”
- भू-स्थानिक सूचना प्राधिकरण “तोकिएका आपतकालीन सुरक्षित स्थल・तोकिएका आश्रयस्थलको डाटा”
- अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामका लागि मार्गदर्शन पुस्तिका” (PDF) अध्याय 10 आपतकाल・विपद्
- मौसम विज्ञान एजेन्सी “बहुभाषामा जानकारी”
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।

