Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Tại Nhật Bản, người đã tham gia bảo hiểm việc làm, khi nghỉ việc và đang tìm công việc tiếp theo thì có thể được nhận “trợ cấp cơ bản” của bảo hiểm việc làm (thường gọi là trợ cấp thất nghiệp). Bạn nhận “phiếu thôi việc” (rishokuhyo) từ công ty và làm thủ tục tại Hello Work phụ trách khu vực nơi bạn sống. Bài viết này giải thích điều kiện, trình tự thủ tục và đồ cần mang.
Kết luận trước: Trình tự sau khi nghỉ việc
- Khi bạn nghỉ việc, công ty sẽ gửi cho bạn phiếu thôi việc (Phiếu thôi việc của người tham gia bảo hiểm việc làm số -1 và -2, 雇用保険被保険者離職票-1・-2)
- Đến Hello Work (Văn phòng ổn định việc làm công, quầy tư vấn việc làm của nhà nước) phụ trách khu vực nơi bạn sống, đăng ký tìm việc và nộp phiếu thôi việc
- Hello Work sẽ quyết định bạn có được nhận hay không và lý do bạn nghỉ việc
- Tham dự buổi hướng dẫn (buổi hướng dẫn lần đầu cho người nhận bảo hiểm việc làm) vào ngày được chỉ định
- Về nguyên tắc, 4 tuần 1 lần, bạn được “xác nhận thất nghiệp” tại Hello Work. Sau khi xác nhận, tiền thường được chuyển vào tài khoản ngân hàng của bạn trong vòng 5 ngày làm việc
- Về nguyên tắc, thời gian có thể nhận là 1 năm kể từ ngày tiếp theo sau ngày nghỉ việc. Nếu làm thủ tục muộn, có thể bạn sẽ không nhận được toàn bộ
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”)
Danh sách các bài viết về công việc được tổng hợp tại Những điều cơ bản về tìm việc và làm việc tại Nhật Bản | Hello Work, điều kiện lao động, lương và làm thêm giờ, nghỉ phép có lương, khi nghỉ việc, nơi tư vấn.
Người được nhận trợ cấp cơ bản
Người đã tham gia bảo hiểm việc làm
Bảo hiểm việc làm là bảo hiểm của nhà nước nhằm hỗ trợ cuộc sống và giúp người lao động dễ tìm công việc tiếp theo khi mất việc. Người đáp ứng cả 2 điều kiện sau đây sẽ tham gia bảo hiểm việc làm, không phân biệt quy mô công ty. Nhân viên phái cử, nhân viên hợp đồng, người làm bán thời gian và làm thêm (arubaito) cũng như vậy. Tuy nhiên, học sinh, sinh viên học ở trường ban ngày thì không tham gia.
- Thời gian làm việc 1 tuần (thời gian làm việc theo quy định) từ 20 giờ trở lên
- Dự kiến được tuyển dụng liên tục từ 31 ngày trở lên
Cho người lao động tham gia bảo hiểm việc làm là trách nhiệm của công ty. Phí bảo hiểm do cả người lao động và công ty cùng trả. Để biết mình đã tham gia hay chưa, hãy xem mục “phí bảo hiểm việc làm” (koyo hokenryo) trên phiếu lương (bảng chi tiết lương) hoặc hỏi công ty.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3)
Điều kiện được nhận
Người đã tham gia bảo hiểm việc làm, nghỉ việc và đáp ứng 2 điều kiện sau thì được nhận trợ cấp cơ bản.
| Điều kiện | Nội dung |
|---|---|
| Đang ở trạng thái thất nghiệp | Đã đăng ký tìm việc tại Hello Work, có ý muốn làm việc và có sức khỏe để làm việc, đang tìm việc nhưng chưa tìm được việc |
| Thời gian tham gia bảo hiểm việc làm | Trong 2 năm trước ngày nghỉ việc, tổng thời gian tham gia bảo hiểm việc làm từ 12 tháng trở lên |
Thời gian tham gia bảo hiểm việc làm được tính bằng cách coi tháng đã làm việc từ 11 ngày trở lên, hoặc tháng có số giờ làm việc dùng làm cơ sở tính lương từ 80 giờ trở lên, là 1 tháng.
Người nghỉ việc vì công ty phá sản, bị sa thải vì lý do của công ty, hoặc hợp đồng có thời hạn không được gia hạn, v.v. thì chỉ cần tổng cộng từ 6 tháng trở lên trong 1 năm trước ngày nghỉ việc.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Về trợ cấp cơ bản”, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3)
Người không thể làm việc ngay thì không được nhận
Người không thể làm việc ngay, chẳng hạn vì bệnh tật hoặc bị thương, mang thai, sinh con, nuôi con, hoặc nghỉ việc để nghỉ ngơi một thời gian, thì không ở “trạng thái thất nghiệp” nên không được nhận.
Tuy nhiên, nếu không thể làm việc liên tục từ 30 ngày trở lên vì bệnh, bị thương, mang thai, sinh con, nuôi con, v.v., bạn có thể kéo dài thời gian có thể nhận (thời hạn nhận trợ cấp) thêm đúng bằng số ngày không thể làm việc. Có thể kéo dài tối đa 3 năm.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Về trợ cấp cơ bản”)
Những thứ cần chuẩn bị
Khi làm thủ tục tại Hello Work, hãy mang theo những thứ sau.
| Đồ cần mang | Nội dung |
|---|---|
| Phiếu thôi việc | Phiếu thôi việc của người tham gia bảo hiểm việc làm số -1 và -2 |
| Giấy tờ cho biết mã số cá nhân My Number | 1 trong các loại: thẻ My Number, thẻ thông báo, bản sao phiếu cư trú (juminhyo) có ghi mã số My Number |
| Giấy tờ chứng minh bản thân | 1 trong các loại: bằng lái xe, thẻ My Number, giấy tờ tùy thân có ảnh do cơ quan nhà nước cấp, v.v. Nếu không có, cần 2 loại giấy tờ khác nhau như thẻ bảo hiểm y tế công, v.v. (không chấp nhận bản sao) |
| 2 tấm ảnh | Ảnh chụp gần đây, chính diện, nửa người trên, cao 3.0cm × rộng 2.4cm |
| Sổ tiết kiệm hoặc thẻ rút tiền đứng tên bản thân | Có một số tổ chức tài chính không thể chỉ định. Có thể chỉ định ngân hàng Yucho (Japan Post Bank) |
- Nếu xuất trình thẻ My Number thì không cần nộp ảnh. Tuy nhiên, bạn cần xuất trình thẻ My Number trong thủ tục này và trong mỗi lần làm thủ tục sau đó
- Nếu không biết loại giấy tờ nào dùng được, bạn nên hỏi Hello Work trước khi đi để yên tâm
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”)
Cách làm thủ tục
Khi nghỉ việc: Nhận phiếu thôi việc
- Trong thời gian còn làm ở công ty, hãy kiểm tra xem bạn có “Thẻ người tham gia bảo hiểm việc làm” (koyo hoken hihokenshasho) hay không
- Sau khi nghỉ việc, công ty sẽ gửi phiếu thôi việc (số -1 và -2) cho bạn. Cũng có trường hợp bạn phải đến công ty để nhận
- Nếu công ty không gửi phiếu thôi việc, hãy hỏi ý kiến Hello Work phụ trách khu vực nơi bạn sống
Khi nhận được phiếu thôi việc, hãy kiểm tra kỹ mục “lý do thôi việc” (rishoku riyu). Nếu thực tế bạn bị sa thải vì lý do của công ty nhưng lại ghi là “tự nguyện nghỉ việc” (jiko tsugo: nghỉ vì lý do của bản thân), bạn sẽ bị bất lợi, chẳng hạn về thời điểm bắt đầu nhận trợ cấp cơ bản. Nếu không đồng ý với lý do được ghi, bạn có thể hỏi ý kiến Hello Work.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3)
Tại Hello Work: Đăng ký và buổi hướng dẫn
- Tại Hello Work phụ trách khu vực nơi bạn sống, đăng ký tìm việc và nộp phiếu thôi việc
- Sau khi đăng ký, trợ cấp cơ bản sẽ chưa được trả cho đến khi bạn ở trạng thái thất nghiệp tổng cộng 7 ngày. Thời gian này gọi là “thời gian chờ” (taiki)
- Tham dự buổi hướng dẫn (buổi hướng dẫn lần đầu cho người nhận bảo hiểm việc làm) vào ngày giờ được chỉ định. Tại đây, bạn sẽ nhận “Giấy chứng nhận người đủ điều kiện nhận trợ cấp” (jukyu shikakusha sho) và “Tờ khai xác nhận thất nghiệp” (shitsugyo nintei shinkokusho), và được thông báo ngày xác nhận thất nghiệp lần đầu
Bạn có thể tìm địa chỉ Hello Work khu vực của mình trong danh sách của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (Hướng dẫn địa điểm các Hello Work trên toàn quốc).
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3)
Trong thời gian nhận: Xác nhận 4 tuần 1 lần và tìm việc
- Về nguyên tắc, việc xác nhận thất nghiệp được thực hiện 4 tuần 1 lần. Vào ngày được chỉ định, hãy nộp Tờ khai xác nhận thất nghiệp cùng với Giấy chứng nhận người đủ điều kiện nhận trợ cấp
- Về nguyên tắc, trong mỗi kỳ xác nhận, bạn cần có thành tích hoạt động tìm việc từ 2 lần trở lên. Với khoảng thời gian đến ngày xác nhận đầu tiên thì cần 1 lần
- Sau khi xác nhận, tiền thường được chuyển vào tài khoản đã chỉ định trong vòng 5 ngày làm việc
Tại Hello Work, bạn có thể được tư vấn việc làm, giới thiệu việc làm, hướng dẫn cách viết sơ yếu lý lịch, luyện tập phỏng vấn, v.v., tất cả đều miễn phí.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3)
Từ khi nào và được nhận bao nhiêu ngày?
Thời điểm bắt đầu nhận khác nhau tùy lý do nghỉ việc
| Lý do nghỉ việc | Thời điểm bắt đầu nhận |
|---|---|
| Bị sa thải vì lý do của công ty, nghỉ việc theo đề nghị của công ty (khuyến khích thôi việc) | Sau khi ở trạng thái thất nghiệp tổng cộng 7 ngày, tính từ sau ngày đăng ký và phiếu thôi việc được tiếp nhận |
| Tự nguyện nghỉ việc (jiko tsugo) | Sau 7 ngày, thêm 1 tháng nữa (từ lần tự nguyện nghỉ việc thứ 3 trở đi trong 5 năm là 3 tháng) |
| Bị sa thải vì lý do nghiêm trọng do lỗi của bản thân | Sau 7 ngày, thêm 3 tháng nữa |
Khoảng thời gian không được nhận trợ cấp, chẳng hạn khi tự nguyện nghỉ việc, gọi là “hạn chế trợ cấp” (kyufu seigen). Người bị hạn chế trợ cấp, về nguyên tắc, cần có từ 2 lần hoạt động tìm việc trở lên (người bị hạn chế trợ cấp 3 tháng thì từ 3 lần trở lên) tính gộp trong thời gian đó và kỳ xác nhận ngay sau đó.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3, Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”)
Số ngày được nhận
Số ngày được nhận (số ngày trợ cấp theo quy định) được quyết định dựa trên tuổi vào ngày nghỉ việc, thời gian tham gia bảo hiểm việc làm, lý do nghỉ việc, v.v., và nằm trong khoảng từ 90 ngày đến 360 ngày.
Người nghỉ việc vì lý do khác ngoài công ty phá sản, bị sa thải, v.v. (như người tự nguyện nghỉ việc), trừ người được coi là đặc biệt khó tìm việc (người khó tìm việc làm), thì không phân biệt tuổi, số ngày như sau.
| Thời gian tham gia bảo hiểm việc làm | Số ngày được nhận |
|---|---|
| Dưới 10 năm | 90 ngày |
| Từ 10 năm đến dưới 20 năm | 120 ngày |
| Từ 20 năm trở lên | 150 ngày |
Người nghỉ việc vì công ty phá sản, bị sa thải, v.v. thì được từ 90 ngày đến 330 ngày tùy theo tuổi và thời gian tham gia. Người khó tìm việc làm thì được từ 150 ngày đến 360 ngày tùy theo tuổi và thời gian tham gia. Để biết số ngày của mình, hãy xem bảng trên trang của Hello Work hoặc hỏi tại Hello Work.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Số ngày trợ cấp theo quy định của trợ cấp cơ bản”, Dịch vụ Internet của Hello Work “Về trợ cấp cơ bản”)
Số tiền được nhận mỗi ngày
Số tiền được nhận mỗi ngày (mức trợ cấp cơ bản theo ngày) bằng khoảng 50–80% (người từ 60 đến 64 tuổi là 45–80%) của số tiền lấy tổng tiền lương được trả cố định hằng tháng trong 6 tháng trước khi nghỉ việc (không tính tiền thưởng, v.v.) chia cho 180 (mức lương theo ngày). Người có lương càng thấp thì tỷ lệ càng cao. Số tiền được nhận mỗi ngày có mức trần theo từng độ tuổi.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Về trợ cấp cơ bản”)
Khi gặp khó khăn và những câu hỏi thường gặp
Phiếu thôi việc mãi không được gửi đến thì làm thế nào?
Nếu công ty không gửi phiếu thôi việc, hãy liên hệ Hello Work phụ trách khu vực nơi bạn sống.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”)
Nếu đã qua 1 năm mà chưa làm thủ tục thì sao?
Về nguyên tắc, thời gian có thể nhận (thời hạn nhận trợ cấp) là 1 năm kể từ ngày tiếp theo sau ngày nghỉ việc. Dù vẫn còn số ngày được nhận, nếu quá thời hạn này thì bạn sẽ không được nhận. Nếu bạn tìm việc, hãy sớm làm thủ tục tại Hello Work.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”)
Trong thời gian nhận trợ cấp cơ bản có được làm thêm không?
Việc bạn đã đi làm hoặc làm việc tại nhà (naishoku) phải được khai báo khi xác nhận thất nghiệp. Nếu không khai báo, hoặc khai sai sự thật về hoạt động tìm việc, sẽ bị coi là nhận trợ cấp bất chính (nhận tiền trái với quy định). Nếu bạn có dự định làm việc, hãy hỏi ý kiến Hello Work trước.
(Nguồn: Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”)
Công ty phá sản và không trả lương thì làm thế nào?
Khi công ty phá sản và không thể trả lương, có chế độ nhà nước trả thay cho công ty một phần tiền lương chưa được trả (chế độ ứng trả thay tiền lương chưa thanh toán). Hãy hỏi ý kiến Văn phòng Giám sát Tiêu chuẩn Lao động.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3)
Có cần khai báo về tư cách lưu trú không?
Trong số những người có thẻ lưu trú, người có một số tư cách lưu trú nhất định phải khai báo với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú khu vực trong vòng 14 ngày khi có thay đổi về cơ quan mình trực thuộc (công ty, v.v.), chẳng hạn khi nghỉ việc ở công ty. Hãy kiểm tra các tư cách lưu trú thuộc đối tượng và loại khai báo tại mục “Khai báo với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú khu vực” trong Chương 1 của “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 1)
Nơi tư vấn bằng tiếng nước ngoài
- Có một số Hello Work có phiên dịch viên. Khi không thể đến Hello Work, bạn có thể gọi điện bằng tiếng nước ngoài đến một số Hello Work. Để biết chi tiết, hãy xem hướng dẫn của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (Hello Work có phiên dịch viên, Gọi điện bằng tiếng nước ngoài). Về cách sử dụng Hello Work, hãy đọc Cách sử dụng Hello Work｜Khi người nước ngoài tìm việc ở Nhật Bản (đồ cần mang, đăng ký tìm việc, phiên dịch, giấy giới thiệu)
- Về những khó khăn liên quan đến điều kiện làm việc như bị sa thải hay tiền lương, bạn có thể tư vấn qua điện thoại bằng tiếng nước ngoài tại “Đường dây tư vấn cho lao động nước ngoài” và “Đường dây nóng tư vấn điều kiện lao động” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi. Hãy kiểm tra số điện thoại và các ngày trong tuần của từng ngôn ngữ trên trang “Cơ quan tư vấn cho lao động nước ngoài” của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” Chương 3, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Cơ quan tư vấn cho lao động nước ngoài” (Hãy kiểm tra điều kiện lao động))
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Dịch vụ Internet của Hello Work “Thủ tục nhận trợ cấp cơ bản”
- Dịch vụ Internet của Hello Work “Về trợ cấp cơ bản”
- Dịch vụ Internet của Hello Work “Số ngày trợ cấp theo quy định của trợ cấp cơ bản”
- Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sách hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” (Bản thứ 8) (Chương 1: Thủ tục nhập cảnh và lưu trú, Chương 3: Việc làm và lao động)
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Giới thiệu các Hello Work có phiên dịch viên”
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Bạn có thể gọi điện đến Hello Work bằng tiếng nước ngoài”
- Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi “Cơ quan tư vấn cho lao động nước ngoài” (Hãy kiểm tra điều kiện lao động)
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
