Bài viết này do Ban biên tập NIPPON VISA & LIFE soạn dựa trên thông tin của các cơ quan công như nhà nước và chính quyền địa phương. Quy tắc và chi phí có thể khác nhau tùy theo thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
Ở Nhật Bản, người ta thường di chuyển bằng tàu điện, xe buýt và xe đạp. Để lái ô tô hoặc xe máy, bạn cần có giấy phép lái xe. Bài viết này tóm tắt theo từng tình huống “cần chú ý điều gì, nên xem thông tin ở đâu”.
Điểm chính theo từng tình huống (bản đồ tổng quát)
| Khi nào | Điều quan trọng | Bài viết chi tiết |
|---|---|---|
| Đi bộ trên đường, sang đường | Tuân theo đèn tín hiệu. Sang đường ở vạch qua đường dành cho người đi bộ | Bài viết này |
| Đi tàu điện | Đi qua cửa soát vé bằng vé hoặc thẻ IC giao thông | Cách đi tàu điện |
| Đi xe buýt | Có 2 cách trả tiền vé. Cửa lên và cách trả tiền khác nhau tùy xe buýt | Cách đi xe buýt |
| Đi xe đạp | Đi bên trái lòng đường. Đội mũ bảo hiểm | Quy tắc xe đạp |
| Đi xe trượt scooter điện v.v. | Người dưới 16 tuổi không được điều khiển. Đi dưới lòng đường | Bài viết này |
| Muốn lái ô tô, xe máy | Cần giấy phép lái xe. Bằng giấy phép nước ngoài chỉ lái được tối đa 1 năm | Bài viết này |
| Gặp hoặc gây ra tai nạn giao thông | Nếu có người bị thương thì gọi số 119. Nhất định phải báo cảnh sát (số 110) | Bài viết này |
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”)
Khi đi bộ
- Ở nơi có đèn tín hiệu, hãy sang đường sau khi đèn chuyển sang màu xanh. Ở nơi có đèn tín hiệu dành cho người đi bộ, hãy tuân theo đèn đó.
- Dù đèn đã xanh, hãy kiểm tra xe bên phải và bên trái đã dừng chưa rồi mới sang đường.
- Khi đèn xanh hình người đang nhấp nháy, không được bắt đầu sang đường. Nếu đang sang giữa chừng, hãy nhanh chóng sang hết hoặc quay lại.
- Khi gần đó không có vạch qua đường dành cho người đi bộ, hãy sang đường ở chỗ nhìn rõ đường, sau khi đã nhìn bên phải và bên trái. Không được đi chéo qua đường.
- Ở chỗ giao cắt đường sắt (nơi đường ray và đường bộ giao nhau), nhất định phải dừng lại trước đó và nhìn bên phải, bên trái. Không được đi vào khi chuông báo đang kêu hoặc khi thanh chắn (thanh ngăn không cho đi qua) đã bắt đầu hạ xuống.
- Khi đi bộ trên đường vào ban đêm, hãy mặc quần áo màu sáng và gắn vật phản quang (vật phản chiếu ánh sáng) để người lái xe dễ nhìn thấy bạn.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”)
Khi đi tàu điện
Khi đi tàu điện, hãy mua vé ở ga hoặc dùng thẻ IC giao thông (thẻ nạp sẵn tiền, chạm vào cửa soát vé để trả tiền vé). Đi qua cửa soát vé ở lối vào ga, rồi xem bảng chỉ dẫn để biết sân ga nơi tàu đi đến nơi bạn muốn đến. Trên sân ga, hãy đứng chờ tàu ở phía trong vạch trắng hoặc dải gạch vàng (gạch dẫn đường cho người khiếm thị).
Cách mua vé, cách đi qua cửa soát vé, cách nạp tiền (cho tiền vào) thẻ IC và thủ tục khi bị mất thẻ được giải thích trong Cách đi tàu điện ở Nhật Bản và thẻ IC giao thông: Cách mua vé, đi qua cửa soát vé, nạp tiền và khi bị mất thẻ.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”)
Khi đi xe buýt
“Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú chia cách trả tiền trên xe buýt tuyến thành 2 kiểu như sau.
- Xe buýt đi bao xa cũng cùng một giá vé: Trả tiền vé khi lên xe. Nếu dùng thẻ IC, chạm 1 lần khi lên xe.
- Xe buýt có giá vé thay đổi theo quãng đường đi: Lấy phiếu số thứ tự (seiriken; mẩu giấy nhỏ có ghi số) khi lên xe và trả tiền vé khi xuống xe. Nếu dùng thẻ IC, chạm 2 lần: khi lên xe và khi xuống xe.
Tuy nhiên, cửa lên xe và thời điểm trả tiền khác nhau tùy theo khu vực và công ty xe buýt. Ví dụ, xe buýt thành phố Yokohama lên bằng cửa trước và trả tiền vé trước, còn theo hướng dẫn của thành phố Sapporo, xe buýt có 2 cửa thì lên bằng cửa giữa (cửa sau). Về ví dụ cách đi xe, đổi tiền lẻ, nút xuống xe và khi tiền trong thẻ IC không đủ, hãy xem Cách đi xe buýt tuyến ở Nhật Bản: Lên cửa nào, phiếu số thứ tự, cách trả tiền vé và nút xuống xe.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”, Cục Giao thông thành phố Yokohama “Cách đi xe buýt thành phố”, Thành phố Sapporo “Cách trả tiền vé và cách chuyển xe”)
Phép lịch sự trên tàu điện và xe buýt
- Cố gắng không nói chuyện lớn tiếng. Ở Nhật Bản, gọi điện thoại di động trên tàu, xe được xem là bất lịch sự.
- Không để âm thanh lọt ra ngoài tai nghe.
- Khi tàu, xe đông, không đeo ba lô trên lưng.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”)
Khi đi xe đạp
Ở Nhật Bản, xe đạp là “xe” (cùng nhóm với ô tô). Nguyên tắc là đi bên trái lòng đường; đi trên vỉa hè là ngoại lệ. Hãy tuân thủ đèn tín hiệu và biển dừng lại, ban đêm phải bật đèn. Đã uống rượu bia thì không được đi xe đạp. Hãy đội cả mũ bảo hiểm.
Từ ngày 1 tháng 4 năm 2026, “vé xanh” (chế độ nộp tiền phạt) được áp dụng cho các vi phạm giao thông khi đi xe đạp của người từ 16 tuổi trở lên. Khi nào được đi trên vỉa hè, đăng ký chống trộm, quy tắc đỗ xe đạp v.v. được giải thích trong Quy tắc khi đi xe đạp ở Nhật Bản: Đi bên trái, mũ bảo hiểm, đăng ký chống trộm và vé xanh (tiền phạt).
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia “Xe đạp cũng là phương tiện như ô tô: Hãy tuân thủ quy tắc và đi xe an toàn”, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Tờ rơi “Áp dụng vé xanh cho xe đạp”)
Khi đi xe trượt scooter điện v.v.
Các phương tiện chạy điện cỡ nhỏ đáp ứng tiêu chuẩn quy định, như xe trượt scooter điện, được gọi là “xe đạp gắn động cơ cỡ nhỏ đặc định” (tokutei kogata gendoki). Ngoài loại hình xe trượt scooter, còn có loại hình xe đạp và loại ngồi để lái.
- Không cần giấy phép lái xe. Tuy nhiên, người dưới 16 tuổi không được điều khiển.
- Loại có kích thước hoặc cấu tạo không đáp ứng tiêu chuẩn sẽ trở thành phương tiện cần giấy phép lái xe.
- Phải gắn biển số và tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc (jibaiseki hoken; bảo hiểm mà mọi ô tô và xe máy đều phải tham gia).
- Đi dưới lòng đường. Chỉ được đi trên vỉa hè khi đang để ở chế độ giới hạn tốc độ tối đa từ 6 km/giờ trở xuống, và chỉ ở những nơi có biển báo v.v. cho phép đi trên vỉa hè.
- Đi sát mép trái của đường. Không được đi bên phải.
- Đã uống rượu bia thì không được điều khiển. Chở thêm người, đi hàng ngang và dùng ô (dù) hoặc điện thoại thông minh khi đang điều khiển cũng bị cấm.
- Không được đi vào đường cao tốc. Khi đi, hãy đội mũ bảo hiểm.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia “Về quy tắc giao thông đối với xe đạp gắn động cơ cỡ nhỏ đặc định”)
Khi muốn lái ô tô, xe máy
3 cách để lái xe ở Nhật Bản
Có 3 cách để lái ô tô, xe máy (mô tô) hoặc xe đạp gắn động cơ thông thường (thường gọi là xe gắn máy “gentsuki”) ở Nhật Bản như sau.
- Lấy giấy phép lái xe của Nhật Bản
- Lái xe bằng giấy phép lái xe quốc tế (do nước tham gia Công ước Geneva cấp, theo mẫu quy định)
- Lái xe bằng giấy phép lái xe nước ngoài kèm bản dịch tiếng Nhật do đại sứ quán v.v. lập (6 quốc gia, vùng lãnh thổ: Thụy Sĩ, Đức, Pháp, Bỉ, Monaco, Đài Loan)
Với cách 2 và 3, bạn chỉ lái được tối đa 1 năm. Xe đạp điện có bàn đạp cũng thuộc loại xe đạp gắn động cơ thông thường, nên cần một trong các cách này.
Cách lấy giấy phép lái xe của Nhật Bản
- Dự thi: Tại trung tâm cấp giấy phép lái xe v.v., dự thi và đỗ bài thi kỹ năng, bài thi lý thuyết và bài kiểm tra năng lực (thị lực v.v.). Nếu tốt nghiệp trường dạy lái xe (trường dạy lái xe được chỉ định), bạn được miễn bài thi kỹ năng.
- Chuyển đổi từ giấy phép nước ngoài: Người có giấy phép lái xe nước ngoài sẽ được kiểm tra kiến thức và kỹ năng cần thiết để lái xe, nếu được công nhận là không có vấn đề thì được miễn bài thi lý thuyết và bài thi kỹ năng. Điều kiện là sau khi lấy giấy phép nước ngoài, bạn đã ở nước đó từ 3 tháng trở lên. Nộp đơn tại trung tâm cấp giấy phép lái xe của cảnh sát tỉnh, thành phố nơi bạn sống v.v. Về giấy tờ cần thiết, hãy hỏi trung tâm cấp giấy phép lái xe v.v.
Cơ quan Cảnh sát Quốc gia có cung cấp hướng dẫn về việc lái xe ở Nhật Bản và cách lấy giấy phép dành cho người có giấy phép lái xe nước ngoài bằng các ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Việt, tiếng Indonesia, tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Tagalog, tiếng Thái, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Nepal, tiếng Myanmar.
Các quy tắc chính khi lái xe
- Đi bên trái đường. Tuân theo đèn tín hiệu, biển báo và vạch kẻ đường.
- Không được dùng điện thoại thông minh hoặc điện thoại di động khi đang lái xe.
- Ở vạch qua đường dành cho người đi bộ, người đi bộ được ưu tiên. Khi có người định sang đường, hãy dừng lại trước vạch qua đường.
- Đã uống rượu bia thì không được lái xe. Cũng không được cho người đã uống rượu bia mượn xe, hoặc mời rượu bia người sẽ lái xe.
- Cả người lái và người đi cùng đều phải thắt dây an toàn. Trẻ em dưới 6 tuổi phải dùng ghế ngồi cho trẻ em.
- Khi đi xe máy, hãy đội mũ bảo hiểm và cài chặt quai mũ dưới cằm.
- Khi cảnh sát yêu cầu, bạn phải xuất trình giấy phép lái xe.
Sau khi đã có giấy phép
- Giấy phép lái xe của Nhật Bản có thời hạn hiệu lực. Bưu thiếp thông báo gia hạn sẽ được gửi đến địa chỉ ghi trên giấy phép. Nếu không gia hạn trước khi hết hạn, bạn sẽ không được lái xe nữa.
- Khi thay đổi họ tên hoặc địa chỉ, hãy làm thủ tục thay đổi tại đồn cảnh sát gần nhà v.v.
- Vi phạm giao thông và tai nạn giao thông đều bị tính điểm. Tùy theo tổng số điểm trong 3 năm gần nhất, giấy phép có thể bị đình chỉ hoặc bị thu hồi.
- Ô tô và xe máy nếu không tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc thì không được lái. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc không chi trả cho các tai nạn như làm hỏng đồ vật, vì vậy còn có bảo hiểm tự nguyện (bảo hiểm tự mình chọn tham gia) để bù đắp phần đó.
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia “Driver’s License” (hướng dẫn cho người có giấy phép lái xe nước ngoài))
Khi gặp hoặc gây ra tai nạn giao thông
- Nếu đang lái ô tô hoặc xe máy, hãy dừng lái ngay. Di chuyển xe đến chỗ an toàn không cản trở xe khác (như mép đường).
- Nếu có người bị thương, hãy gọi số 119 để gọi xe cấp cứu. Cho đến khi xe cấp cứu đến, không tùy tiện di chuyển người bị thương, và làm theo chỉ dẫn của người trực điện thoại.
- Dù có người bị thương hay không, hãy gọi số 110 để báo cảnh sát. Không được rời khỏi hiện trường cho đến khi cảnh sát đến.
- Khi cảnh sát đến, hãy trình bày tình hình vụ tai nạn và để cảnh sát kiểm tra hiện trường.
- Dù nghĩ mình không bị thương hoặc chỉ bị thương nhẹ, có khi sau đó mới biết là bị thương nặng. Hãy sớm đi khám bác sĩ.
Có khi bạn cần “giấy chứng nhận tai nạn giao thông” (kotsu jiko shomeisho) cho các thủ tục như nhận hỗ trợ sau tai nạn. Giấy chứng nhận này được cấp khi bạn nộp đơn cho Trung tâm Lái xe An toàn Ô tô (Japan Safe Driving Center). Tai nạn không được báo cho cảnh sát thì không thể lấy giấy chứng nhận, vì vậy khi xảy ra tai nạn, nhất định phải báo cảnh sát.
Khi gọi số 110, bạn sẽ chủ yếu được hỏi “khi nào, ở đâu, đã xảy ra chuyện gì”, “tên và thông tin liên lạc của bạn”, “giới tính, số người, tuổi, quần áo v.v. của bên kia trong vụ tai nạn” và “có người bị thương không”. Cách gọi số 119 được giải thích trong Cách gọi xe cấp cứu ở Nhật Bản: Cách gọi số 119, những điều cần nói và nơi tư vấn khi phân vân (#7119).
(Nguồn: Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc”, Trung tâm Lái xe An toàn Ô tô)
Cách tìm hiểu quy tắc ở khu vực bạn sống
- Về cách đi tàu điện và xe buýt, hãy xem trang “cách đi xe” trên trang web chính thức của công ty đường sắt, công ty xe buýt hoặc cục giao thông của thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống.
- Về thủ tục giấy phép lái xe, hãy kiểm tra trên trang web của cảnh sát (trung tâm cấp giấy phép lái xe) của tỉnh, thành phố nơi bạn sống. Bạn có thể tìm kiếm bằng các từ như “(tên tỉnh, thành phố) 外国免許 切替” (chuyển đổi giấy phép nước ngoài).
- Nếu không rõ, hãy hỏi quầy tiếp nhận của thành phố, quận, thị trấn, làng nơi bạn sống, hoặc hiệp hội giao lưu quốc tế, quầy tư vấn cho người nước ngoài ở địa phương.
Thông tin gốc đã tham khảo khi viết bài
- Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú “Sổ tay hướng dẫn sinh hoạt và làm việc” (Chương 9: Giao thông, Chương 10: Khẩn cấp và thiên tai, Chương 12: Quy tắc và tập quán trong sinh hoạt hằng ngày)
- Cơ quan Cảnh sát Quốc gia “Driver’s License” (hướng dẫn cho người có giấy phép lái xe nước ngoài)
- Cơ quan Cảnh sát Quốc gia “Về quy tắc giao thông đối với xe đạp gắn động cơ cỡ nhỏ đặc định”
- Cơ quan Cảnh sát Quốc gia “Xe đạp cũng là phương tiện như ô tô: Hãy tuân thủ quy tắc và đi xe an toàn”
- Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Tờ rơi “Áp dụng vé xanh cho xe đạp”
- Trung tâm Lái xe An toàn Ô tô
- Cục Giao thông thành phố Yokohama “Cách đi xe buýt thành phố”
- Thành phố Sapporo “Cách trả tiền vé và cách chuyển xe”
Bài viết này là bản dịch từ phiên bản tiếng Nhật gốc.
