यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादक टोलीले देश र स्थानीय सरकार जस्ता सार्वजनिक निकायहरूको जानकारीको आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा अपार्टमेन्ट वा म्यानसन छाड्दा, भाडामा लिने व्यक्तिले आफूले बिगारेको वा फोहोर पारेको ठाउँ मर्मत गर्ने खर्च तिर्छ। यसलाई “गेन्जो काइफुकु” (原状回復, पूर्वस्थितिमा फर्काउने) भनिन्छ। तर, सामान्य रूपमा बस्दा लाग्ने फोहोर र पुरानो भएर हुने बिग्रिने कुराको खर्च भाडामा लिनेले तिर्नु पर्दैन भन्ने भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको निर्देशिकाको धारणा हो। बस्न आउँदा तिरेको “शिकिकिन” (敷金, धरौटी) बाट यी खर्च आदि घटाएर बाँकी रकम फिर्ता आउँछ।
यस लेखमा, शब्दहरू यसरी प्रयोग गरिएका छन्।
- भाडामा दिने: घरधनी (भाडामा दिने व्यक्ति) वा घरधनीले जिम्मा दिएको व्यवस्थापन कम्पनी
- भाडामा लिने: कोठा भाडामा लिएर बस्ने तपाईं (भाडामा लिने व्यक्ति)
पहिले निष्कर्ष: घर छाड्दासम्मको क्रम
- सम्झौतापत्र फेरि पढ्ने: घर छाड्ने कुरा कसरी जानकारी दिने र छाड्दाको खर्चसम्बन्धी नियम (“तोकुयाकु”, विशेष सर्त) जाँच्नुहोस्।
- चाँडै भाडामा दिनेलाई सम्पर्क गर्ने: छाड्ने दिन र प्रक्रिया पक्का गर्नुहोस्।
- कोठा सफा गर्ने: फोहोर हटाउनुहोस्, भान्छाको तेलको दाग, र बाथरुम・ट्वाइलेटको पानीको दाग र ढुसी हटाउनुहोस्।
- छाड्दाको निरीक्षण (ताचिआई): धेरैजसो अवस्थामा, भाडामा दिने वा व्यवस्थापन कम्पनीसँगै कोठा र उपकरण हेरेर मर्मत गर्नुपर्ने ठाउँ पक्का गरिन्छ। फोटो खिच्नुहोस् र टिपोट राख्नुहोस्।
- हिसाब मिलान (सेइसान): मर्मत खर्च आदि धरौटीबाट घटाइन्छ र बाँकी फिर्ता आउँछ। खर्च धरौटीभन्दा बढी भएमा, नपुग रकम तिर्नुपर्छ।
घर सर्दाको समग्र प्रक्रिया (कार्यालयमा सूचना, बिजुली・ग्यास・पानी, हुलाकको फर्वार्डिङ आदि) जापानमा घर सर्दा गर्नुपर्ने प्रक्रियाको चेकलिस्ट | बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना, बसाइँसराइ (आगमन) सूचना, बसोबास कार्ड, बिजुली・ग्यास・पानी, हुलाकको फर्वार्डिङ मा संक्षेपमा दिइएको छ।
पूर्वस्थितिमा फर्काउने (गेन्जो काइफुकु) भनेको के हो
देवानी संहिता (जापानको आधारभूत कानुन) अनुसार, भाडामा लिनेले कोठा भाडामा लिएपछि भएको बिग्रिएको कुरालाई सम्झौता सकिँदा पहिलेजस्तै बनाउनुपर्ने दायित्व हुन्छ। तर, तलका कुराहरू यसमा पर्दैनन्।
- चुउजोउ सोन्मोउ (通常損耗, सामान्य घिसाइ): सामान्य प्रयोग गर्दा हुने बिग्रिने कुरा र फोहोर
- केइनेन हेन्का (経年変化, समयसँगको परिवर्तन): समय बित्दै पुरानो भएर हुने बिग्रिने कुरा
भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको “पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका” ले पनि पूर्वस्थितिमा फर्काउनु भनेको “भाडामा लिँदाको अवस्थामा जस्ताको तस्तै फर्काउनु होइन” भनेर बताउँछ। भाडामा लिनेले तिर्ने भनेको जानीजानी बिगारेको, लापरबाहीले बिगारेको, वा हेरचाह नगरेर भएको बिग्रिएको कुरा मर्मत गर्ने खर्च हो। सामान्य प्रयोगले भएको बिग्रिएको कुरा मर्मत गर्ने खर्च भाडामै समावेश भएको मानिन्छ।
स्रोतहरू: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू”
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “देवानी संहिता” धारा 621, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “‘पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका’ बारे”)
धरौटी (शिकिकिन) फिर्ता आउने तरिका
धरौटी भनेको भाडा आदिको भुक्तानी सुनिश्चित गर्न भाडामा लिनेले भाडामा दिनेलाई जम्मा गर्ने पैसा हो। देवानी संहिता अनुसार, कोठा फिर्ता गरेर सम्झौता सकिएपछि, भाडामा दिनेले धरौटीबाट अझै नतिरेको भाडा र पूर्वस्थितिमा फर्काउने खर्च आदि घटाएर बाँकी रकम भाडामा लिनेलाई फिर्ता गर्नुपर्छ।
- भाडा तिर्न नबिर्सेको र कोठा सफासँग प्रयोग गरेको भए, धरौटी फिर्ता आउँछ।
- गलत प्रयोगले कोठा बिगारेमा, फोहोर पारेमा, वा उपकरण बिगारेमा, छाड्दा मर्मत खर्च माग गरिनु सामान्य हो।
- मर्मत खर्च धरौटीभन्दा बढी भएमा, नपुग रकम तिर्नुपर्छ।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “देवानी संहिता” धारा 622-2, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू”)
कसले तिर्ने? खर्चका उदाहरण
भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको निर्देशिकाले तलका जस्ता उदाहरण दिएको छ (यी सामान्य उदाहरण हुन्। सम्झौताको सामग्री अनुसार फरक पर्न सक्छ)।
| ठाउँ | भाडामा दिनेले तिर्ने उदाहरण (सामान्य घिसाइ・पुरानो भएको) | भाडामा लिनेले तिर्ने उदाहरण (लापरबाही・हेरचाहको कमी आदि) |
|---|---|---|
| भित्ता (क्लथ = वालपेपर) | फ्रिज वा टिभीको पछाडिको कालो दाग (बिजुलीको ताप), पोस्टर वा क्यालेन्डर टाँस्न लगाएको पिन・थम्बट्याकको प्वाल (भित्री बोर्ड फेर्नु नपर्ने खालको), घामले रङ फेरिनु, आफैँले जडान गरेको एयर कन्डिसनरको स्क्रुको प्वाल | चुरोटको निकोटिन・गन्ध, गह्रौं सामान झुन्ड्याउन ठोकेको किला・स्क्रुको प्वाल (भित्री बोर्ड फेर्नुपर्ने खालको), भित्तामा लेखेको, हेरचाह नगरेको भान्छाको तेलको दाग, चिसोपानी जमेको बेवास्ता गरेर फैलिएको ढुसी・दाग |
| भुइँ | फर्निचर राखेको डाम वा खाल्डो, घामले टाटामी वा फ्लोरिङको रङ फेरिनु | घर सर्ने काम गर्दा लागेको कोरिएको दाग, कार्पेटमा पेय पदार्थ पोखेपछि हेरचाह नगरेर भएको दाग・ढुसी |
| पानी प्रयोग हुने ठाउँ・उपकरण | आयु सकिएर उपकरण बिग्रनु, अर्को व्यक्तिका लागि बाथटब आदि फेर्नु | सफाइ नगरेर बाथरुम・ट्वाइलेट・वासबेसिनमा भएको पानीको दाग・ढुसी, भेन्टिलेसन फ्यान र चुलो वरिपरिको तेलको दाग |
| घरपालुवा जनावर | — | पालेको जनावरले खम्बा वा भित्तामा पारेको दाग・गन्ध |
| साँचो | बिगारेको वा हराएको नभएको अवस्थामा साँचो फेर्नु | साँचो हराएमा वा बिगारेमा फेर्नु |
| पूरै कोठा | विशेषज्ञ कम्पनीको हाउस क्लिनिङ (भाडामा लिनेले सामान्य सफाइ गरेको अवस्थामा) | दैनिक सफाइ नगरेको अवस्थामा सफाइ खर्च |
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका (दोस्रो संशोधित संस्करण)” अध्याय 1)
लामो समय बसेको कोठामा, खर्चको भार कम हुन्छ
भाडामा लिनेले तिर्नुपर्ने बिग्रिएको कुरामा पनि, जति लामो समय बस्यो, भाडामा लिनेको भार त्यति कम हुनु सामान्य हो। किनभने पुरानो भएको भाग भाडाको रूपमा पहिल्यै तिरिसकेको मानिन्छ।
- उदाहरणका लागि, निर्देशिकाले भित्ताको क्लथ (वालपेपर) र कार्पेट “6 वर्षमा मूल्य 1 येन हुने” गरी हिसाब गर्ने धारणा देखाएको छ।
- तर, साँचो हराएर फेर्दा वा सफाइ नगरेकाले लाग्ने सफाइ खर्च आदिमा बसेको वर्ष विचार गरिँदैन।
- पुरानो उपकरण भए पनि, जानीजानी बिगारेमा वा लेखेमा, पहिलेजस्तै प्रयोग गर्न मिल्ने अवस्थामा फर्काउने खर्च तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।
सम्झौतापत्रको “तोकुयाकु” (विशेष सर्त) मा ध्यान दिनुहोस्
सम्झौतापत्रमा “तोकुयाकु” (特約: निर्देशिकाभन्दा छुट्टै तय गरेको सर्त) भएमा, निर्देशिकाभन्दा फरक भार पर्न सक्छ। उदाहरणका लागि, प्रयोगको तरिका जस्तोसुकै भए पनि “छाड्दाको हाउस क्लिनिङ खर्च” वा “एयर कन्डिसनर सफाइ खर्च” भाडामा लिनेले तिर्ने भन्ने विशेष सर्त।
- विशेष सर्तको सामग्री बुझेर सहमत भई सम्झौता गरेको अवस्थामा, विशेष सर्त अनुसार भार तय गरिनु सामान्य हो।
- सम्झौता गर्नुअघि, छाड्दाको खर्चबारे नबुझेका कुरा घरजग्गा कारोबार गर्ने पसलमा त्यहीँ सोध्नुहोस्।
- पहिल्यै सम्झौता गरिसकेका व्यक्तिले, पहिले हालको सम्झौतापत्रको सामग्री जाँच्नुहोस्।
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “‘पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका’ बारे”, जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र (NCAC) “भाडाको घरको पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्यामा सावधान!”)
बस्न आउँदा・बस्दै गर्दा・छाड्दा गर्नुपर्ने कुरा
बस्न आउँदा
- कोठामा दाग वा फोहोर छ कि छैन, एयर कन्डिसनर जस्ता उपकरण चल्छन् कि चल्दैनन् जाँच्नुहोस्। सकेसम्म भाडामा दिनेसँगै, मिति थाहा हुने फोटो खिच्नुहोस् र टिपोट राख्नुहोस्।
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयले बस्न आउँदा र छाड्दाको कोठाको अवस्था लेख्ने “बस्न आउँदा・छाड्दाको सम्पत्ति अवस्था र पूर्वस्थितिमा फर्काउने जाँचसूची (नमुना)” धेरै भाषामा प्रकाशित गरेको छ।
- पहिलेदेखि भएका दाग वा खराबी व्यवस्थापन कम्पनी वा भाडामा दिनेलाई जानकारी दिनुहोस्।
बस्दै गर्दा
- उपकरण बिग्रिएमा, वा छानाबाट पानी चुहिएमा वा पानी चुहिएमा, तुरुन्तै भाडामा दिनेलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। बस्नका लागि आवश्यक मर्मत, सिद्धान्ततः भाडामा दिनेले गर्ने व्यवस्था छ।
- आफैँ कम्पनी खोजेर मर्मत गर्न नलगाउनुहोस्। अनुमतिविना लगाएमा, खर्चको केही भाग तिर्नुपर्ने वा समस्या पर्न सक्छ।
- कोठाको मर्मतसुधार गर्दा वा एयर कन्डिसनर जडान गर्दा, पहिले भाडामा दिनेको अनुमति लिनुहोस्। आफैँले जडान गरेको एयर कन्डिसनर छाड्दा निकाल्नुपर्छ।
- ढुसी वा दाग बेवास्ता गरेर फैलिएमा, भाडामा लिनेको भार हुन सक्छ। बारम्बार सफाइ गर्नुहोस् र हावा चलाउनुहोस्।
छाड्दा
- बस्न आउँदाझैं, फोटो खिच्दै र टिपोट राख्दै कोठाको अवस्था जाँच्नुहोस्।
- हिसाब मिलानको विवरण पाएपछि, निर्देशिकाको धारणासँग तुलना गर्नुहोस्, नबुझेका खर्चबारे भाडामा दिनेसँग व्याख्या माग्नुहोस् र छलफल गर्नुहोस्।
(स्रोत: जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र (NCAC) “भाडाको घर छाड्दाको समस्या समाधानका उपाय – बस्न आउँदादेखि नै गर्न सकिने उपाय -“, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “विदेशीहरूको निजी भाडाको घरमा सहज बसोबासबारे”)
समस्या परेमा・बारम्बार सोधिने प्रश्न
आफ्नै देशको भाषामा पूर्वस्थितिमा फर्काउने नियम पढ्न चाहन्छु
भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयले “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू” पर्चा र कोठाको अवस्थाको जाँचसूची 14 भाषामा (जापानी・अङ्ग्रेजी・चिनियाँ・कोरियाली・स्पेनिस・पोर्चुगिज・भियतनामी・नेपाली・थाई・इन्डोनेसियाली・म्यानमार・कम्बोडियाली・टागालोग・मङ्गोलियन) प्रकाशित गरेको छ। “विदेशीहरूको निजी भाडाको घरमा सहज बसोबासबारे” पृष्ठबाट पढ्न सकिन्छ।
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “विदेशीहरूको निजी भाडाको घरमा सहज बसोबासबारे”)
राम्ररी सफा गरेर छाडेँ, तर सफाइ शुल्क माग गरियो
विशेष सर्तमा हाउस क्लिनिङ भाडामा लिनेको भार भनिएको छ र त्यसको सामग्री बुझेर सहमत भई सम्झौता गरेको अवस्थामा, सफा गरेर छाडे पनि तिर्नु सामान्य हो। विशेष सर्त नभएको अवस्थामा, भाडामा लिनेले सामान्य सफाइ गरेको भए, विशेषज्ञ कम्पनीको हाउस क्लिनिङ भाडामा दिनेको भार हुने निर्देशिकाको उदाहरण हो। पहिले सम्झौतापत्र जाँच्नुहोस्।
माग गरिएको रकममा चित्त बुझेन
पहिले, भाडामा दिनेसँग खर्चको विवरण देखाउन लगाउनुहोस्, व्याख्या माग्नुहोस् र छलफल गर्नुहोस्। त्यसो गर्दा पनि समाधान नभएमा वा समस्या परेमा, उपभोक्ता हटलाइन (188) (消費者ホットライン। नजिकैको उपभोक्ता मामिला केन्द्र आदिमा जोडिदिने देशभरि एउटै फोन नम्बर) मा सल्लाह लिन सकिन्छ। नगरपालिका आदिका सल्लाह केन्द्रले पनि बसोबाससम्बन्धी सल्लाह दिने गरेका हुन सक्छन्। 188 को विस्तृत प्रयोग गर्ने तरिका जापानमा किनमेल वा सम्झौतामा समस्या पर्दा सल्लाह लिने ठाउँ | उपभोक्ता हटलाइन 188・उपभोक्ता मामिला केन्द्र・कुलिङ-अफ मा संक्षेपमा दिइएको छ।
(स्रोत: जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र (NCAC) “भाडाको घरको पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्यामा सावधान!”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका (दोस्रो संशोधित संस्करण)” अध्याय 2)
लेख तयार गर्दा हेरिएका प्राथमिक स्रोतहरू
- e-Gov कानुन खोज “देवानी संहिता” (धारा 621・धारा 622-2)
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “‘पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका’ बारे”
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका (दोस्रो संशोधित संस्करण)” अध्याय 1
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्या र निर्देशिका (दोस्रो संशोधित संस्करण)” अध्याय 2
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय・जापान भाडा आवास व्यवस्थापन संघ “भाडाको घर छाड्दा पूर्वस्थितिमा फर्काउने मुख्य कुराहरू” (रेइवा 5 मार्च)
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “विदेशीहरूको निजी भाडाको घरमा सहज बसोबासबारे”
- जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र (NCAC) “भाडाको घर छाड्दाको समस्या समाधानका उपाय – बस्न आउँदादेखि नै गर्न सकिने उपाय -” (2025 फेब्रुअरी 21)
- जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र (NCAC) “भाडाको घरको पूर्वस्थितिमा फर्काउनेसम्बन्धी समस्यामा सावधान!” (2026 फेब्रुअरी 17)
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।
