यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादक टोलीले देश र स्थानीय सरकार जस्ता सार्वजनिक निकायहरूको जानकारीको आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानभित्रै घर सर्दा, नगरपालिकाको कार्यालयमा सूचना (बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना・बसाइँसराइ (आगमन) सूचना・उही नगरपालिकाभित्र ठेगाना परिवर्तन सूचना) र बिजुली・ग्यास・पानी・हुलाक आदिलाई खबर गर्नु आवश्यक हुन्छ। कार्यालयमा सूचना, नयाँ घरमा बस्न थालेको 14 दिनभित्र दिनुपर्छ। यो लेखमा, गर्नुपर्ने कामहरूलाई “सर्नुअघि” र “सरेपछि” भनेर छुट्याएर संक्षेपमा राखिएको छ।
पहिले निष्कर्ष: चेकलिस्ट
सर्नुअघि गर्ने काम
- अहिले बसिरहेको कोठाको सम्झौता जाँचेर, घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सर्दै गरेको कुरा बताउने
- बिजुली・ग्यास・पानी बन्द गर्ने दिन तय गरेर, प्रत्येकलाई खबर गर्ने
- हुलाक कार्यालयमा “ठेगाना परिवर्तन सूचना” (転居届) बुझाउने (पुरानो ठेगानामा आउने हुलाक, नयाँ ठेगानामा पुर्याइदिन)
- अर्को नगरपालिकामा सर्ने व्यक्तिले, हालको नगरपालिकामा “बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना” दिने
- घर सर्दा निस्कने ठूलो फोहोर (粗大ごみ) फाल्ने तरिका, हालको नगरपालिकामा जाँच्ने
सरेपछि गर्ने काम
- बस्न थालेको 14 दिनभित्र, नयाँ ठेगानाको नगरपालिकाको कार्यालयमा “बसाइँसराइ (आगमन) सूचना” (अर्को नगरपालिकाबाट आएका व्यक्ति) वा “उही नगरपालिकाभित्र ठेगाना परिवर्तन सूचना” (उही नगरपालिकाभित्र सरेका व्यक्ति) दिने
- काउन्टरमा बसोबास कार्ड पेश गर्ने (बसोबास कार्डको ठेगाना पनि सँगसँगै परिवर्तन हुन्छ)
- माई नम्बर कार्ड भएका व्यक्तिले, कार्ड पनि काउन्टरमा पेश गर्ने
- राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा・बाल भत्ता आदि, नगरपालिकाका प्रक्रियाहरू काउन्टरमा जाँच्ने
- बैंक जस्ता ठेगाना दर्ता गरिएका ठाउँहरूलाई, तुरुन्तै नयाँ ठेगाना जानकारी दिने
- सवारी चालक अनुमतिपत्र भएका व्यक्तिले, यथाशीघ्र प्रहरीमा ठेगाना परिवर्तन गर्ने
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 2, आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “निवासी अभिलेख परिवर्तन सूचनाको प्रक्रिया” (पर्चा))
कार्यालयमा दिने बसाइँसराइ सूचना: सर्ने प्रकार अनुसार फरक
| सर्ने प्रकार | सर्नुअघि | सरेपछि (14 दिनभित्र) |
|---|---|---|
| अर्को नगरपालिकामा | हालको नगरपालिकामा बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना | नयाँ नगरपालिकामा बसाइँसराइ (आगमन) सूचना |
| उही नगरपालिकाभित्र | छैन | हालको नगरपालिकामा उही नगरपालिकाभित्र ठेगाना परिवर्तन सूचना |
| जापानबाट विदेशमा | हालको नगरपालिकामा बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना | छैन |
- बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना दिएपछि “प्रस्थान प्रमाणपत्र” (転出証明書, तेन्स्युत्सु शोउमेइशो। अघिल्लो ठेगानाबाट सरेको देखाउने कागजात) पाइन्छ। नयाँ नगरपालिकामा बसाइँसराइ (आगमन) सूचना दिँदा यो लिएर जानुहोस्।
- माई नम्बर कार्ड भएका व्यक्तिले प्रस्थान प्रमाणपत्र पाउँदैनन्। बसाइँसराइ (आगमन) सूचना दिँदा माई नम्बर कार्ड देखाउनुहोस्।
- माई नम्बर कार्ड भएका व्यक्तिले, बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचना माइना पोर्टल (マイナポータル, देशको अनलाइन सेवा) बाट पनि दिन सक्छन्। यस अवस्थामा, बसाइँसराइ (प्रस्थान) सूचनाका लागि कार्यालयको काउन्टरमा जानु पर्दैन। बसाइँसराइ (आगमन) सूचना भने नयाँ नगरपालिकाको काउन्टरमा दिनुहोस्।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “निवासी अभिलेख परिवर्तन सूचनाको प्रक्रिया” (पर्चा), आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “Move in / Move out”, आधारभूत निवासी दर्ता ऐन धारा 22 देखि धारा 24)
बसाइँसराइ (आगमन) सूचनामा लैजानुपर्ने कुरा र काउन्टरमा हुने प्रक्रिया बसाइँसराइ (आगमन) सूचना र निवासी अभिलेख | जापान आएर ठेगाना तय भएपछि 14 दिनभित्र नगरपालिकामा मा विस्तारमा बुझाइएको छ।
बसोबास कार्डको ठेगानाको के हुन्छ?
बसाइँसराइ (आगमन) सूचना वा ठेगाना परिवर्तन सूचना दिँदा, काउन्टरमा बसोबास कार्ड पेश गर्नुहोस्। बसोबास कार्ड लिएर गएर सूचना दिएमा, अध्यागमन सेवा एजेन्सीमा दिनुपर्ने बसोबास स्थान परिवर्तनको सूचना (बसोबास कार्डको ठेगाना परिवर्तन गर्ने सूचना) पनि दिएको मानिन्छ। कुनै शुल्क लाग्दैन। अध्यागमन (क्षेत्रीय अध्यागमन सेवा कार्यालय) मा छुट्टै जानु पर्दैन।
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “बसोबास स्थान परिवर्तनको सूचना”, आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी निवासीसम्बन्धी आधारभूत निवासी दर्ता प्रणाली”)
बसोबास कार्डसम्बन्धी अन्य प्रक्रियाहरू बसोबास कार्ड (在留カード) भनेको के हो? नयाँ ढाँचा・विशेष बसोबास कार्ड कसरी पढ्ने, र नवीकरण・ठेगाना परिवर्तन・हराएमा गर्ने प्रक्रिया मा संक्षेपमा राखिएको छ।
माई नम्बर कार्डको ठेगाना पनि परिवर्तन गर्ने
माई नम्बर कार्डमा नयाँ ठेगाना लेखिएको हुनुपर्छ। सरेको ठाउँको नगरपालिकाको काउन्टरमा कार्ड लिएर गई, आवश्यक प्रक्रिया गर्नुहोस्। प्रक्रियाको तरिका नगरपालिका अनुसार फरक हुने भएकाले, नयाँ नगरपालिकाको वेबसाइटमा “マイナンバーカード 住所変更” (माई नम्बर कार्ड ठेगाना परिवर्तन) जस्ता शब्दले खोज्नुहोस्।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “निवासी अभिलेख परिवर्तन सूचनाको प्रक्रिया” (पर्चा))
सूचना दिन ढिलो भएमा?
आधारभूत निवासी दर्ता ऐनमा, उचित कारणबिना सूचना नदिने व्यक्तिलाई 50,000 येनसम्मको प्रशासनिक जरिवाना (過料, कार्यो। पैसा तिर्नुपर्ने सजाय) लाग्न सक्ने व्यवस्था छ। 14 दिन नाघिसकेको छ भने, सकेसम्म चाँडो कार्यालयमा जानुहोस्।
(स्रोत: आधारभूत निवासी दर्ता ऐन धारा 52, आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “निवासी अभिलेख परिवर्तन सूचनाको प्रक्रिया” (पर्चा))
बिजुली・ग्यास・पानी
घर सर्दा, हालको घरको बिजुली・ग्यास・पानी बन्द गर्ने खबर र नयाँ घरमा प्रयोग सुरु गर्ने आवेदन दिनुहोस्। समय बाँकी रहँदै खबर गर्नुहोस्।
| बन्द गर्दा (हालको घर) | प्रयोग सुरु गर्दा (नयाँ घर) | |
|---|---|---|
| बिजुली | अन्तिम दिन तय गरेर, बिजुली कम्पनीलाई इन्टरनेट वा फोनबाट सम्झौता अन्त्यको आवेदन दिने | सुरु हुने दिन तय गरेर, बिजुली कम्पनीमा आवेदन दिने। सोही दिन ब्रेकर (बिजुलीको स्विच भएको बक्स) अन गर्ने। सम्झौता वा घरको उपकरण अनुसार, बिजुली कम्पनीका मानिस आउनुपर्ने हुन सक्छ (त्यसो भएमा बिजुली कम्पनीले जानकारी दिन्छ) |
| ग्यास | अन्तिम दिन तय गरेर, ग्यास कम्पनीमा आवेदन दिने। मासिक सूचनामा भएको “ग्राहक नम्बर” (お客様番号) बताएमा प्रक्रिया सहज हुन्छ | सुरु हुने दिन तय गरेर, नयाँ ठेगानाको ग्यास कम्पनीमा आवेदन दिने। सोही दिन ग्यास कम्पनीका मानिस आएर जाँच गरेपछि मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ |
| पानी | नगरपालिकाको पानी हेर्ने विभाग वा पानी आपूर्तिकर्तालाई खबर गर्ने | पहिले नै, नगरपालिकाको पानी हेर्ने विभाग वा पानी आपूर्तिकर्तामा प्रयोग सुरु गर्ने आवेदन दिने |
- बिजुलीमा, अन्तिम दिन उपस्थित (घरमा) हुनु सामान्यतया पर्दैन। ग्यासमा, कर्मचारी ग्यास मिटर भएको ठाउँमा पुग्न नसक्ने अवस्थामा उपस्थित हुनुपर्छ।
- नयाँ घरमा ग्यास प्रयोग सुरु गर्ने दिन, ग्यास कम्पनीका मानिस आएर उपकरण जाँच गरेपछि मात्र ग्यास प्रयोग गर्न सकिन्छ। आउने समय, आवेदन दिँदा ग्यास कम्पनीसँग सोधेर पक्का गर्नुहोस्।
- ग्यास उपकरण (चुलो आदि), ग्यासको प्रकार (सहरी ग्यास・LP ग्यास आदि) सँग मिल्ने खालको प्रयोग गर्नुहोस्। नमिल्ने उपकरण प्रयोग गरेमा आगलागी आदिको कारण बन्न सक्छ, खतरनाक हुन्छ।
- ग्यास तपाईं बस्ने क्षेत्रको ग्यास कम्पनीमा, पानी नगरपालिकाको पानी हेर्ने विभाग वा पानी आपूर्तिकर्तामा आवेदन दिनुहोस्। बिजुलीमा, आफ्नो प्रयोग अनुसार मिल्ने सम्झौता छान्न सकिन्छ। हालको सम्झौता कुन कम्पनीसँग छ भन्ने कुरा, मासिक प्रयोग मात्राको सूचना (वेबमा पनि हुन सक्छ) बाट थाहा हुन्छ। नयाँ घरको आवेदन कहाँ दिने थाहा नभएमा, घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सोध्नुहोस्।
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 12 3-3)
हुलाकको फर्वार्डिङ (हुलाक कार्यालयको ठेगाना परिवर्तन सूचना)
हुलाक कार्यालयमा “ठेगाना परिवर्तन सूचना” (転居届) बुझाएमा, पुरानो ठेगानामा आउने हुलाक सामग्री, सूचना दिएको दिनदेखि 1 वर्षसम्म, नयाँ ठेगानामा निःशुल्क पुर्याइदिन्छ।
| विषय | विवरण |
|---|---|
| अवधि | सूचना दिएको दिनदेखि 1 वर्ष |
| शुल्क | निःशुल्क |
| बुझाउने तरिका | हुलाक कार्यालयको काउन्टर／हुलाक बाकस (विशेष खाम)／इन्टरनेटको “e転居” (e-तेन्क्यो) |
| पहिचान पुष्टि | बसोबास कार्ड・माई नम्बर कार्ड・सवारी चालक अनुमतिपत्र आदि (बुझाउने तरिका अनुसार फरक) |
- सूचना दिएपछि फर्वार्डिङ सुरु हुन, करिब 3 देखि 7 कार्यदिवस लाग्छ। सर्नुअघि चाँडै बुझाउनुहोस्।
- 1 वर्षपछि पनि फर्वार्डिङ चाहिएमा, फेरि ठेगाना परिवर्तन सूचना बुझाउनुहोस्।
- हुलाक कार्यालयको ठेगाना परिवर्तन सूचना, नगरपालिकाको कार्यालयमा दिने सूचनाभन्दा छुट्टै प्रक्रिया हो। दुवै आवश्यक छन्।
(स्रोत: जापान पोस्ट “ठेगाना परिवर्तन・फर्वार्डिङ सेवा”)
नगरपालिकाका अन्य प्रक्रियाहरू
कार्यालयमा बसाइँसराइ (आगमन) सूचना वा ठेगाना परिवर्तन सूचना दिँदा, अन्य प्रक्रियाहरू पनि सँगै गर्न सकिन सक्छ। काउन्टरमा “अरू केही प्रक्रिया गर्नुपर्छ कि?” भनेर सोध्नुहोस्।
- राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा: राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमामा आबद्ध व्यक्ति अर्को नगरपालिकामा सर्दा, हालको नगरपालिकामा छोड्ने प्रक्रिया गरेर, नयाँ नगरपालिकामा आबद्ध हुने प्रक्रिया गर्नुपर्छ। प्रक्रिया आफू बस्ने नगरपालिकामा गर्नुहोस्।
- बाल भत्ता: बालबालिकाको भत्ता (児童手当, बाल भत्ता) पाइरहेका व्यक्ति अर्को नगरपालिकामा सरेमा, नयाँ नगरपालिकामा फेरि आवेदन दिनुपर्छ।
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालयले, निवासी अभिलेखको ठेगानाको सूचना, राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा・राष्ट्रिय पेन्सनको योग्यता पुष्टि आदिसँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया हो भनेर बताएको छ।
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 6・अध्याय 4, आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “निवासी अभिलेख परिवर्तन सूचनाको प्रक्रिया” (पर्चा))
बैंक・सवारी चालक अनुमतिपत्र आदि
बैंक
ठेगाना परिवर्तन भएपछि, खाता खोलेको बैंकलाई तुरुन्तै जानकारी दिनुहोस्। जानकारी नदिएमा, वा बैंकले अनुरोध गरेको काम नगरेमा, खाता प्रयोग गर्न नसकिने हुन सक्छ।
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 12 3-5)
सवारी चालक अनुमतिपत्र
सवारी चालक अनुमतिपत्र भएका व्यक्तिले, ठेगाना परिवर्तन भएपछि यथाशीघ्र, ठेगाना भएको ठाउँको सार्वजनिक सुरक्षा आयोग (प्रिफेक्चरको प्रहरी) मा सूचना दिएर, अनुमतिपत्रमा नयाँ ठेगाना लेखाउनुपर्छ। प्रहरी चौकी वा सवारी चालक अनुमतिपत्र केन्द्र आदिमा आवेदन लिइन्छ, र ठाउँ・समय・लैजानुपर्ने कुरा प्रिफेक्चर अनुसार फरक हुन्छ।
(स्रोत: सडक यातायात ऐन धारा 94, उदाहरण: टोकियो महानगरीय प्रहरी विभाग “विवरण परिवर्तन (ठेगाना, नाम, स्थायी ठेगाना (राष्ट्रियता आदि) परिवर्तन हुने व्यक्ति)”)
अन्य
मोबाइल फोन कम्पनी・काम गर्ने ठाउँ・विद्यालय आदि, ठेगाना दर्ता गरिएका ठाउँहरूलाई पनि नयाँ ठेगाना जानकारी दिनुहोस्।
समस्या परेमा・धेरैले सोध्ने प्रश्न
घर सर्दा निस्कने ठूलो फोहोर के गर्ने?
फर्निचर जस्ता ठूलो फोहोर (粗大ごみ, सोदाइ गोमी) सामान्य फोहोर फाल्ने दिनमा फाल्न नसकिने धेरै हुन्छ, र नगरपालिकामा आवेदन दिनुपर्ने हुन सक्छ। फाल्ने तरिका नगरपालिका अनुसार फरक हुने भएकाले, अहिले बसिरहेको नगरपालिकाको वेबसाइटमा “粗大ごみ” भनेर खोज्नुहोस्। फोहोर फाल्ने आधारभूत तरिका जापानमा फोहोर छुट्याउने र फाल्ने तरिका मा संक्षेपमा राखिएको छ।
कार्यालयको काउन्टरमा जापानी भाषा नबुझेमा के गर्ने?
कतिपय नगरपालिकामा दोभाषे वा बहुभाषी जानकारी उपलब्ध हुन्छ। आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालयको कल सेन्टर (बहुभाषी दोभाषे सेवा, 050-1720-0849) ले आधारभूत निवासी दर्ता प्रणाली (निवासी अभिलेखको व्यवस्था) सम्बन्धी सोधपुछको जवाफ दिनुका साथै, नगरपालिकाका कर्मचारीले अनुरोध गरेमा, काउन्टरमा आएका विदेशीसँग दोभाषेको काम गर्छ। सेवा समय 8:30 देखि 17:30 सम्म (शनिबार, आइतबार, सार्वजनिक बिदा र वर्षान्त・नयाँ वर्षको बिदा बाहेक) हो।
(स्रोत: आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी निवासीसम्बन्धी आधारभूत निवासी दर्ता प्रणाली”)
कोठा छोड्दाको सरसफाइ र धरौटी (敷金) को के हुन्छ?
कोठा छोड्दाका नियमहरू (कति दिनअघि खबर गर्ने, सरसफाइ वा मर्मतको खर्च आदि) कोठाको सम्झौतापत्रमा लेखिएका हुन्छन्। पहिले सम्झौतापत्र जाँच्नुहोस्, र नबुझेका कुरा घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सोध्नुहोस्।
लेख तयार गर्दा हेरिएका प्राथमिक स्रोतहरू
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “निवासी अभिलेख परिवर्तन सूचनाको प्रक्रिया” (पर्चा)
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “विदेशी निवासीसम्बन्धी आधारभूत निवासी दर्ता प्रणाली”
- आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालय “Basic Resident Registration System for Foreign Residents｜Move in / Move out”
- अध्यागमन सेवा एजेन्सी “बसोबास स्थान परिवर्तनको सूचना”
- अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक”
- जापान पोस्ट “ठेगाना परिवर्तन・फर्वार्डिङ सेवा”
- e-Gov कानून खोज “आधारभूत निवासी दर्ता ऐन”
- e-Gov कानून खोज “सडक यातायात ऐन”
- टोकियो महानगरीय प्रहरी विभाग “विवरण परिवर्तन (ठेगाना, नाम, स्थायी ठेगाना (राष्ट्रियता आदि) परिवर्तन हुने व्यक्ति)”
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।
