यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादक टोलीले देश र स्थानीय सरकार जस्ता सार्वजनिक निकायहरूको जानकारीको आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा, 6 महिना लगातार काम गरेका र तोकिएका कामका दिनमध्ये 80% वा बढी दिन काममा आएका मानिसले वार्षिक तलबी बिदा (年次有給休暇, काममा नआए पनि तलब पाइने बिदा) लिन पाउँछन्। यो नियमित कर्मचारीका लागि मात्र होइन, पार्टटाइम, आरुबाइतो र विदेशीका लागि पनि उस्तै हो। दिनको सङ्ख्या, लिने तरिका र समस्या परेमा सल्लाह लिने ठाउँबारे व्याख्या गर्छौँ।
पहिले निष्कर्ष: तलबी बिदाका आधारभूत कुरा
- वार्षिक तलबी बिदा (“युक्यु” वा “नेन्क्यु” पनि भनिन्छ) काममा नआए पनि तलब पाइने बिदा हो। यसलाई जुनसुकै कामका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ
- काम सुरु गरेदेखि 6 महिना लगातार काम गरेर, तोकिएका कामका दिनमध्ये 80% वा बढी दिन काममा आएमा पाइन्छ
- पूरा समय (फुलटाइम) काम गर्नेले सुरुमा 10 दिन पाउँछन्। काम गरेको वर्ष बढ्दै जाँदा दिन पनि बढ्छ, र सबैभन्दा बढी 20 दिन हुन्छ
- पार्टटाइम वा आरुबाइतो भए पनि सर्त पूरा गरेमा पाइन्छ। कामका दिन कम हुनेले कम दिन पाउँछन्
- सिद्धान्ततः बिदा लिने दिन आफैँले तय गरेर कम्पनीलाई जानकारी दिनुहुन्छ
- प्रयोग नगरेको तलबी बिदा पाएको दिनदेखि 2 वर्ष मा सकिन्छ
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 3, स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
कामसम्बन्धी लेखहरूको सूची जापानमा काम खोज्ने आधारभूत कुरा (हेलो वर्क र सल्लाह लिने ठाउँ) मा क्रमशः राख्दै जानेछौँ।
तलबी बिदा पाउने मानिस
कामको प्रकार वा कम्पनीको व्यवसाय जेसुकै भए पनि, तलका 2 सर्त पूरा गर्ने सबै श्रमिकले तलबी बिदा पाउँछन् (श्रम मापदण्ड ऐन (労働基準法) को धारा 39)।
| सर्त | विवरण |
|---|---|
| 6 महिना लगातार काम गरेको | काम सुरु गरेको दिन (रोजगारीमा लिइएको दिन) देखि 6 महिना |
| 80% वा बढी दिन काममा आएको | तोकिएका कामका दिन (सम्पूर्ण कामका दिन) मध्ये 80% वा बढी |
नियमित कर्मचारी मात्र होइन, पार्टटाइम श्रमिक, आरुबाइतो, पठाइएका कर्मचारी (हाकेन) आदिले पनि सर्त पूरा गरेमा पाउँछन्।
काममा आएको अनुपात गन्दा यसरी गनिन्छ:
- कामका कारणले लागेको चोटपटक वा रोगले बिदा बसेको अवधि, र कानुनले तोकेको शिशु स्याहार बिदा तथा परिवार हेरचाह बिदाको अवधिलाई काममा आएको रूपमा गनिन्छ
- कम्पनीको कारणले बिदा भएको अवधिलाई सिद्धान्ततः कामका दिन (सम्पूर्ण कामका दिन) बाट हटाएर गनिन्छ
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 3)
पाइने दिनको सङ्ख्या
पूरा समय काम गर्ने मानिस
हप्तामा 5 दिन वा बढी काम गर्ने आदिले काम गरेको अवधि अनुसार तलका दिन पाउँछन्।
| लगातार काम गरेको अवधि | पाइने दिन |
|---|---|
| 6 महिना | 10 दिन |
| 1 वर्ष 6 महिना | 11 दिन |
| 2 वर्ष 6 महिना | 12 दिन |
| 3 वर्ष 6 महिना | 14 दिन |
| 4 वर्ष 6 महिना | 16 दिन |
| 5 वर्ष 6 महिना | 18 दिन |
| 6 वर्ष 6 महिना वा बढी | 20 दिन |
हरेक वर्ष 80% वा बढी दिन काममा आएको हुनुपर्छ भन्ने सर्त छ।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
पार्टटाइम, आरुबाइतो जस्ता कम दिन काम गर्ने मानिस
पार्टटाइम वा आरुबाइतो जस्ता नियमित कर्मचारीबाहेकका तरिकाले काम गर्ने मानिसले पनि तलकामध्ये कुनै एकमा पर्छन् भने माथिको तालिकाजत्तिकै दिन पाउँछन्।
- हप्तामा 5 दिन वा बढी, वा वर्षमा 217 दिन वा बढी काम गर्ने
- हप्ताको कामको समय (तोकिएको कामको समय) 30 घण्टा वा बढी
हप्तामा 4 दिन वा कम (वर्षमा 216 दिन वा कम) र साथै हप्तामा 30 घण्टाभन्दा कम काम गर्ने मानिसले कामका दिन अनुसार तलका दिन पाउँछन्।
| हप्तामा कामका दिन | वर्षमा कामका दिन | 6 महिना | 1 वर्ष 6 महिना | 2 वर्ष 6 महिना | 3 वर्ष 6 महिना | 4 वर्ष 6 महिना | 5 वर्ष 6 महिना | 6 वर्ष 6 महिना वा बढी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 दिन | 169–216 दिन | 7 दिन | 8 दिन | 9 दिन | 10 दिन | 12 दिन | 13 दिन | 15 दिन |
| 3 दिन | 121–168 दिन | 5 दिन | 6 दिन | 6 दिन | 8 दिन | 9 दिन | 10 दिन | 11 दिन |
| 2 दिन | 73–120 दिन | 3 दिन | 4 दिन | 4 दिन | 5 दिन | 6 दिन | 6 दिन | 7 दिन |
| 1 दिन | 48–72 दिन | 1 दिन | 2 दिन | 2 दिन | 2 दिन | 3 दिन | 3 दिन | 3 दिन |
“वर्षमा कामका दिन” को स्तम्भ, हप्ताको हिसाबले नभई वर्ष आदि अवधिको हिसाबले कामका दिन तोकिएका मानिसका लागि प्रयोग गरिन्छ।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 3)
तलबी बिदा लिने तरिका
बिदा लिने दिन आफैँ तय गरेर जानकारी दिने
तलबी बिदा लिने दिन श्रमिकले तय गरेर कम्पनीलाई जानकारी दिन्छन्। सिद्धान्ततः कम्पनीले त्यही दिन बिदा दिनैपर्छ। प्रयोग (केका लागि बिदा लिने) स्वतन्त्र हो।
जानकारी दिने तरिका (कहिलेसम्म, कुन कागजबाट जानकारी दिने आदि) कम्पनी अनुसार फरक हुन्छ। कार्य नियमावली (就業規則, कम्पनीको कामसम्बन्धी नियम) हेर्नुहोस्, वा आफ्नो हाकिम वा जिम्मेवार व्यक्तिलाई सोधेर पक्का गर्नुहोस्।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 3)
कम्पनीले बिदाको दिन बदल्न भन्न सक्ने अवस्था
तपाईंले जानकारी दिएको दिन बिदा लिँदा कम्पनीको काम सामान्य रूपमा चल्न नसक्ने अवस्थामा मात्र, कम्पनीले बिदाको दिन बदल्न अनुरोध गर्न सक्छ (बिदाको समय परिवर्तन गर्ने अधिकार, 時季変更権)। उदाहरणका लागि, एउटै दिन धेरै मानिसले बिदा माग्दा। “काम व्यस्त भएकाले” भन्ने कारण मात्रले यो मान्य हुँदैन।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
कम्पनीले वर्षमा 5 दिन बिदा लिन लगाउने व्यवस्था
वर्षमा 10 दिन वा बढी तलबी बिदा पाउने मानिसका हकमा, कम्पनीले त्यसमध्ये 5 दिन हरेक वर्ष बिदाको दिन तोक्ने आदि गरेर लिन लगाउनुपर्छ। कम्पनीले बिदाको दिन तोक्दा श्रमिकको इच्छा सोध्नुपर्छ र त्यो इच्छालाई सम्मान गर्ने प्रयास गर्नुपर्छ। आफैँले पहिले नै 5 दिन वा बढी बिदा लिइसकेका मानिसका लागि कम्पनीले दिन तोक्नु पर्दैन।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”, अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 3)
कम्पनी अनुसार यस्तो तरिकाले पनि लिन सकिन्छ
- योजनाबद्ध बिदा प्रदान: कम्पनी र श्रमिकका प्रतिनिधिबीच सम्झौता (श्रमिक-व्यवस्थापन सम्झौता, 労使協定) भएमा, तलबी बिदामध्ये 5 दिनभन्दा बढी भागका लागि कम्पनीले पहिल्यै बिदाको दिन बाँडफाँट गर्न सक्छ
- घण्टाको हिसाबले तलबी बिदा: तलबी बिदा सिद्धान्ततः 1 दिनको हिसाबले लिइन्छ। श्रमिक-व्यवस्थापन सम्झौता भएको कम्पनीमा 1 घण्टाको हिसाबले लिन सकिन्छ (वर्षमा 5 दिनसम्म)
आफ्नो कम्पनीमा कस्तो छ भन्ने कुरा कार्य नियमावलीमा हेरेर पक्का गर्नुहोस्।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
समस्या परेमा र प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
“हाम्रो कम्पनीमा तलबी बिदा छैन” भनियो भने?
तलबी बिदा सर्त पूरा भएमा कानुनबाट जन्मने अधिकार हो। कम्पनीले त्यसो भने पनि, सर्त पूरा गरेका श्रमिकलाई बिदा लिने अधिकार हुन्छ। तलको “विदेशी भाषामा परामर्श गर्न सकिने ठाउँ” मा सल्लाह लिनुहोस्।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
तलबी बिदा लिँदा तलब घटाइन्छ?
कम्पनीले तलबी बिदा लिएको कारण देखाएर तलब घटाउने जस्ता हानिकारक व्यवहार गर्नु हुँदैन (श्रम मापदण्ड ऐनको पूरक व्यवस्था धारा 136)।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
प्रयोग नगरेको तलबी बिदा अर्को वर्ष प्रयोग गर्न सकिन्छ?
तलबी बिदा पाएको दिनदेखि 2 वर्षमा हदम्याद (समयसीमा) का कारण सकिन्छ (श्रम मापदण्ड ऐनको धारा 115)। त्यसैले, पाएको वर्षमा प्रयोग नगरेको भाग पनि पाएको दिनदेखि 2 वर्षभित्र प्रयोग गर्न सकिन्छ। 2 वर्ष बितेपछि प्रयोग गर्न नसकिने भएकाले, आफ्नो बाँकी दिन कम्पनीको जिम्मेवार व्यक्तिसँग पक्का गरिराख्नुहोस्।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
तलबी बिदाको दिनको तलब कति हुन्छ?
तलबी बिदाको दिनको तलब कानुनले तोकेका 3 वटा हिसाब गर्ने तरिका (औसत ज्याला, सामान्य रूपमा काम गर्दा पाउने तलब, स्वास्थ्य बीमाको मानक मासिक पारिश्रमिकको 1/30) मध्ये कुनै एकबाट दिइन्छ। कुन तरिका प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा कम्पनीले कार्य नियमावली आदिमा लेख्नुपर्छ।
(स्रोत: स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
करार नवीकरण गरेर लगातार काम गरिरहेको अवस्थामा?
अवधि तोकिएको करारमा काम गर्ने मानिसले करार नवीकरण गर्दा, वास्तवमा लगातार रोजगारीमा भएजस्तै भएमा, नवीकरणअघि काम गरेको अवधि पनि “लगातार काम गरेको अवधि” मा गनिन्छ।
(स्रोत: अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” अध्याय 3, स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ”)
विदेशी भाषामा परामर्श गर्न सकिने ठाउँ
तलबी बिदा लगायत कामका सर्तबारे, स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालयको फोन सेवामा विदेशी भाषामा परामर्श गर्न सकिन्छ।
| परामर्श सेवा | समय | फोनको शुल्क |
|---|---|---|
| विदेशी श्रमिकका लागि परामर्श डायल (外国人労働者向け相談ダイヤル) | कार्यदिन बिहान 10 बजेदेखि दिउँसो 3 बजेसम्म (दिउँसो 12 बजेदेखि 1 बजेसम्म बाहेक) | लाग्छ (ल्यान्डलाइनबाट हरेक 180 सेकेन्डमा 9.35 येन, मोबाइलबाट हरेक 30 सेकेन्डमा 22 येन। कर सहित) |
| श्रम सर्त परामर्श हटलाइन (労働条件相談ほっとライン) | कार्यदिन बेलुका 5 बजेदेखि राति 10 बजेसम्म, शनिबार, आइतबार र सार्वजनिक बिदा बिहान 9 बजेदेखि राति 9 बजेसम्म | निःशुल्क |
| भाषा | विदेशी श्रमिकका लागि परामर्श डायल | श्रम सर्त परामर्श हटलाइन |
|---|---|---|
| अङ्ग्रेजी | 0570-001-701 | 0120-531-401 |
| चिनियाँ | 0570-001-702 | 0120-531-402 |
| पोर्चुगिज | 0570-001-703 | 0120-531-403 |
| टागालोग | 0570-001-705 | 0120-531-405 |
| भियतनामी | 0570-001-706 | 0120-531-406 |
| म्यानमार | 0570-001-707 | 0120-531-407 |
| नेपाली | 0570-001-708 | 0120-531-408 |
| कोरियाली | 0570-001-709 | 0120-613-801 |
| थाई | 0570-001-712 | 0120-613-802 |
| इन्डोनेसियाली | 0570-001-715 | 0120-613-803 |
- भाषा अनुसार परामर्श गर्न सकिने बार फरक हुन्छ। फोन गर्नुअघि, स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालयको “विदेशी श्रमिकका लागि परामर्श निकाय” पेजमा बार पक्का गर्नुहोस्
- दुवै सेवा वर्षको अन्त्य र सुरुमा (डिसेम्बर 29 देखि जनवरी 3 सम्म) बन्द हुन्छन्। मोबाइलबाट पनि फोन गर्न सकिन्छ
- प्रिफेक्चरका श्रम ब्युरो र श्रम मापदण्ड निरीक्षण कार्यालयमा पनि विदेशी भाषामा परामर्श गर्न सकिने ठाउँ (विदेशी श्रमिक परामर्श कर्नर) छ। ठाउँ र भाषा उही पेजमा खोज्न सकिन्छ
काम खोज्ने बारेमा हेलो वर्क (Hello Work) कसरी प्रयोग गर्ने | विदेशीले जापानमा काम खोज्दा (लैजानुपर्ने कुरा, रोजगार खोजी आवेदन, दोभाषे, परिचय पत्र) पढ्नुहोस्।
लेख तयार गर्दा हेरिएका प्राथमिक स्रोतहरू
- अध्यागमन सेवा एजेन्सी “जीवन तथा कामसम्बन्धी गाइडबुक” 8औँ संस्करण (अध्याय 3 रोजगारी र श्रम)
- स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय, प्रिफेक्चर श्रम ब्युरो र श्रम मापदण्ड निरीक्षण कार्यालय “वार्षिक तलबी बिदाको दिन कानुनले तोकेको छ” (पर्चा शृङ्खला, श्रम मापदण्ड ऐनको धारा 39)
- स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय “विदेशी श्रमिकका लागि परामर्श निकाय” (श्रम सर्त जाँचौँ)
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।

