यो लेख NIPPON VISA & LIFE सम्पादकीय टोलीले राष्ट्रिय सरकार र स्थानीय निकाय जस्ता सार्वजनिक संस्थाहरूको जानकारीका आधारमा तयार पारेको हो। नियम र शुल्क तपाईं बस्ने नगरपालिका (शि-कु-चो-सोन) अनुसार फरक हुन सक्छन्।
जापानमा भाडामा लिएको कोठाको एयर कन्डिसनर वा पानी तताउने मेसिन (तातो पानी बनाउने मेसिन, 給湯器) बिग्रियो भने, सबैभन्दा पहिले घरधनी (ओओया) वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। बस्नका लागि आवश्यक मर्मत सिद्धान्ततः घरधनीले गर्छन् र खर्च पनि घरधनीले नै तिर्छन्। तर भाडावालले गलत तरिकाले प्रयोग गरेकाले बिग्रिएको हो भने भाडावालले तिर्नुपर्छ।
कोठा भाडामा लिनेदेखि छोड्नेसम्मको पूरा प्रक्रिया जापानमा कोठा भाडामा लिँदा र घर सर्दाको प्रक्रिया｜कोठा खोज्ने・सम्झौता・सुरुको खर्च・बस्न सुरु गर्ने・बस्दाका नियम・कोठा छोड्ने मा समेटिएको छ।
पहिले निष्कर्ष: उपकरण बिग्रिँदाको प्रक्रिया
- सुरक्षा जाँच गर्नुहोस्: पानी पोखिइरहेको छ, जलेको गन्ध आइरहेको छ जस्ता खतरनाक अवस्थामा त्यो मेसिन प्रयोग गर्न बन्द गर्नुहोस्।
- घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्: कहिलेदेखि, कहाँ, कसरी बिग्रियो भनेर बताउनुहोस्। फोटो वा भिडियो खिचेर राख्नुभयो भने बुझाउन सजिलो हुन्छ।
- मर्मत गर्ने दिन तय गर्नुहोस्: सामान्यतया घरधनीले मर्मत गर्ने व्यवसायी (कम्पनी) को व्यवस्था गर्छन्। घरधनीले मर्मत गर्न खोज्दा भाडावालले सिद्धान्ततः अस्वीकार गर्न सक्दैनन्।
- खर्च पक्का गर्नुहोस्: कसले तिर्ने भन्ने कुरा बिग्रिनुको कारण र सम्झौतापत्रको सामग्रीले तय गर्छ। मर्मत गर्नुअघि नै पक्का गर्नुहोस्।
आफैँ मर्मत गर्ने व्यवसायी बोलाउनुअघि पहिले घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। पहिले नै आफैँ मर्मत गराउनुभयो भने खर्च फिर्ता पाइन्छ कि पाइँदैन भन्ने विषयमा विवाद हुन सक्छ।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” धारा 606・धारा 615, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” धारा 9)
सम्पर्क गर्ने ठाउँ “घरधनी” वा “व्यवस्थापन कम्पनी”
भाडाको घरमा कोठाको मालिकलाई “घरधनी” (家主) वा “ओओया” (大家) भनिन्छ। घरधनीको अनुरोधमा भवन र कोठाको व्यवस्थापन गर्ने कम्पनीलाई “व्यवस्थापन कम्पनी” (管理会社) भनिन्छ।
- सम्पर्क ठेगाना प्रायः भाडा सम्झौतापत्र (कोठा भाडामा लिँदाको सम्झौतापत्र) वा बस्न सुरु गर्दा पाएका कागजातमा लेखिएको हुन्छ।
- थाहा नभए कोठा देखाइदिने घरजग्गा पसल (फुदोसान-या) लाई सोध्नुहोस्।
- कम्पनीको छात्रावास वा कम्पनीको आवासमा बस्ने व्यक्तिले कम्पनीका जिम्मेवार व्यक्तिलाई पनि कहाँ सम्पर्क गर्ने भनेर सोध्नुहोस्।
जापानको कानुन (सिभिल कोड (民法)) अनुसार कोठामा मर्मत आवश्यक भएमा भाडावालले ढिलो नगरी घरधनीलाई जानकारी दिनुपर्छ (घरधनीलाई पहिले नै थाहा भएको अवस्थामा बाहेक)। सानो बिग्रिएको कुरा पनि बेवास्ता गर्दा ठूलो बिग्रिने हुन सक्छ। थाहा पाउनेबित्तिकै चाँडै सम्पर्क गर्नुहोस्।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” धारा 615)
सम्पर्क गर्दा बताउनुपर्ने कुरा
| बताउनुपर्ने कुरा | उदाहरण |
|---|---|
| नाम・कोठा नम्बर | “○○ म्यानसनको कोठा नम्बर 203 को △△ हुँ” |
| बिग्रिएको उपकरण | एयर कन्डिसनर, पानी तताउने मेसिन, शौचालय, भान्साको धारा आदि |
| कहिलेदेखि | “हिजो रातिदेखि” |
| कस्तो अवस्था छ | “तातो पानी आउँदैन” “पानी रोकिँदैन” “रिमोट थिच्दा पनि चल्दैन” |
| सम्पर्क हुन सक्ने समय | “हप्ताका दिनमा 18 बजेपछि फोन उठाउन सक्छु” |
जापानी भाषामा कुरा गर्न डर लाग्छ भने भन्न चाहेको कुरा कागजमा वा इमेलमा लेखेर पठाउने तरिका पनि छ। फोटो पनि सँगै पठाउनुभयो भने थोरै शब्दमा पनि बुझाउन सजिलो हुन्छ।
मर्मतको खर्च कसले तिर्ने?
आधारभूत रूपमा घरधनीले मर्मत गर्छन् र घरधनीले तिर्छन्
सिभिल कोड (民法) अनुसार घरधनीले कोठा प्रयोग गर्न आवश्यक मर्मत गर्नुपर्छ। भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयले बनाएको “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” (राष्ट्रले देखाएको सम्झौतापत्रको नमुना) मा पनि घरधनीले मर्मत गर्ने र खर्च घरधनीले तिर्ने कुरा आधारभूत छ।
पुरानो भएर आफैँ बिग्रिएका कुरा (जस्तै लामो समय प्रयोग गरेको एयर कन्डिसनर वा पानी तताउने मेसिन बिग्रिनु) यो “घरधनीले मर्मत गर्ने कुरा” को प्रमुख उदाहरण हो।
भाडावालको प्रयोगको तरिकाले बिग्रिएको भए भाडावालले तिर्छन्
सिभिल कोड (民法) अनुसार भाडावालको कारणले (जानीजानी बिगारेको, प्रयोग गर्ने तरिका नराम्रो भएको आदि) आवश्यक भएको मर्मत घरधनीले गर्नुपर्ने मर्मतमा पर्दैन। नमुना सम्झौतापत्रमा त्यसको खर्च भाडावालले तिर्ने भनिएको छ।
बल्ब वा प्याकिङ जस्ता सानो मर्मत आफैँ गर्न मिल्ने हुन सक्छ
नमुना सम्झौतापत्रमा तलका जस्ता कम खर्च लाग्ने मर्मत भाडावालले आफैँ गर्न सक्छन् र त्यसको खर्च भाडावालले तिर्छन् भन्ने व्यवस्था छ (घरधनीलाई मर्मत गरिदिन अनुरोध गर्न पनि सकिन्छ)।
- बल्ब・ट्युबलाइट फेर्ने
- फ्युज फेर्ने
- धाराको प्याकिङ (पानी चुहिन रोक्ने रबरको पार्ट) वा कोमा (भल्भको सानो पार्ट) फेर्ने
- बाथरुम आदिको रबरको बिर्को・चेन फेर्ने
- अन्य थोरै खर्च लाग्ने मर्मत
तर यो राष्ट्रले देखाएको नमुनाको उदाहरण मात्र हो। वास्तविक नियम तपाईंको सम्झौतापत्रको सामग्रीले तय गर्छ। “修繕” (मर्मत), “修理” (मर्मत), “特約” (विशेष सर्त) लेखिएको भाग जाँच गर्नुहोस्। थाहा नभएका कुरा घरधनी, व्यवस्थापन कम्पनी वा घरजग्गा पसललाई सोध्नुहोस्।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” धारा 606, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” धारा 9・अनुसूची 4・अनुसूची 5)
घरधनीले मर्मत नगरिदिए के गर्ने?
सम्पर्क गर्दा पनि घरधनीले लामो समयसम्म मर्मत नगरिदिने अवस्था पनि हुन्छ। सिभिल कोड (民法) अनुसार तलका मध्ये कुनै एक अवस्थामा भाडावालले आफैँ मर्मत गर्न सक्छन्।
- भाडावालले मर्मत आवश्यक छ भनेर घरधनीलाई जानकारी दिएको (वा घरधनीलाई थाहा भएको) भए पनि घरधनीले उचित अवधि भित्र मर्मत नगरेमा
- तुरुन्तै मर्मत गर्नुपर्ने कारण भएमा
साथै, घरधनीले तिर्नुपर्ने मर्मत खर्च भाडावालले तिरेमा, त्यो खर्च घरधनीसँग फिर्ता माग्न सकिन्छ भनेर सिभिल कोड (民法) मा लेखिएको छ।
तर “उचित अवधि” कति हो, र कस्तो अवस्था “तुरुन्तै मर्मत गर्नुपर्ने कारण” मा पर्छ भन्ने कुरा परिस्थिति अनुसार फरक हुन्छ। आफैँ व्यवसायी बोलाउनुअघि तलका कुरा गरिराख्नुभयो भने पछि छलफल गर्दा काम लाग्छ।
- घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सम्पर्क गरेको दिन र कुराकानीको सामग्री टिपोट वा इमेलमा राख्ने
- बिग्रिएको ठाउँको फोटो खिच्ने
- मर्मतको अनुमानित खर्चको कागज (見積書) र रसिद (領収書) लिएर राख्ने
आफैँ मात्र निर्णय गर्न गाह्रो भएमा तलको “समस्या पर्दा परामर्श गर्ने ठाउँ” मा परामर्श गर्नुहोस्।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” धारा 607 को 2・धारा 608)
उपकरण प्रयोग गर्न नसकिएको बेलाको भाडा?
कोठाको केही भाग प्रयोग गर्न नसकिने भयो र त्यसको कारण भाडावाल होइन भने, सिभिल कोड (民法) अनुसार प्रयोग गर्न नसकिएको भागको अनुपातमा भाडा घटाइन्छ भन्ने व्यवस्था छ। नमुना सम्झौतापत्रमा कति घटाउने र कति अवधिसम्म भन्ने कुरा घरधनी र भाडावालले छलफल गरेर तय गर्ने भनिएको छ।
भाडा घटाइदिनुपर्यो भने पनि आफूखुसी भाडा घटाएर तिर्ने होइन, पहिले घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीसँग छलफल गर्नुहोस्।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” धारा 611, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” धारा 12)
अवस्था अनुसार ध्यान दिनुपर्ने कुरा
पानी चुहिँदा・शौचालय बन्द हुँदा
- ढल बन्द भएर पानी पोखियो भने तल्लो तलाको कोठामा क्षति पुग्न सक्छ। तल्लो तलाको कोठामा क्षति पुगेमा क्षतिपूर्ति (पैसा तिरेर क्षति भर्ने) गर्नुपर्ने पनि हुन सक्छ (भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको गाइडबुक)।
- शौचालयमा दिसापिसाब र ट्वाइलेट पेपरबाहेक अरू केही नबगाउनुहोस्। भान्साको ढलमा तेल वा खानेकुराको फोहोर, र बाथरुमको ढलमा फोहोर बगाएर बन्द नहुने गरी ध्यान दिनुहोस्।
- पानी प्रयोग नगरेको बेला पनि पानीको मिटर (प्रयोग गरेको पानीको मात्रा नाप्ने मेसिन) को “पाइलट” भन्ने भाग घुमिरहेको छ भने कतै पानी चुहिरहेको हुन सक्छ (टोकियो महानगर जलापूर्ति ब्युरोको जानकारी)।
- म्यानसन वा अपार्टमेन्टमा बस्ने व्यक्तिले आफैँ व्यवसायीलाई मर्मत गर्न अनुरोध गर्नुअघि भवनको व्यवस्थापक (कानरिनिन) वा व्यवस्थापन कम्पनीसँग परामर्श गर्नुहोस्।
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “कोठा खोज्ने गाइडबुक”, टोकियो महानगर जलापूर्ति ब्युरो “पानी चुहावट बारे”)
एयर कन्डिसनर・पानी तताउने मेसिन नचल्दा
- कोठामा जडान भएको एयर कन्डिसनर वा पानी तताउने मेसिन कोठाको उपकरणको रूपमा सम्झौतापत्रमा लेखिएको छ कि छैन जाँच गरेर घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
- कोठाको उपकरण हो कि होइन थाहा नभए पनि आफैँ व्यवसायी बोलाउनुअघि घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीलाई सोध्नुहोस्।
- लामो समय प्रयोग गरेर पुरानो भएकाले बिग्रिएको हो भने आधारभूत रूपमा माथिको “घरधनीले मर्मत गर्ने कुरा” मा पर्छ।
सीत (केत्सुरो)・ढुसी
जापानमा आर्द्रता धेरै हुन्छ, विशेषगरी गर्मीमा कोठाभित्र ओस जम्न सजिलो हुन्छ। भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको गाइडबुकमा कोठामा हावा फेर्ने (भेन्टिलेसन) र सीत (झ्याल आदिमा लाग्ने पानीका थोपा) लागेमा पुछ्न भनिएको छ। बेवास्ता गरेमा ढुसी लाग्छ।
भाडावालले राम्रोसँग हेरचाह नगरेकाले लागेका दाग वा ढुसीको मर्मत खर्च कोठा छोड्दा भाडावालले तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “कोठा खोज्ने गाइडबुक”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” अनुसूची 5)
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
बिग्रिएकै अवस्थामा कोठा छोडे के हुन्छ?
कोठा छोड्दा भाडावालले बिगारेको वा क्षति पुर्याएको ठाउँ मर्मत गरेर फिर्ता दिनुपर्ने “मूल अवस्थामा फर्काउने” (原状回復, गेन्जो काइफुकु) भन्ने नियम छ। आफैँ पुरानो भएका कुरा वा सामान्य प्रयोगबाट भएको क्षति भाडावालले तिर्नुपर्ने होइन। विस्तृत जानकारीका लागि जापानमा भाडाको घर छोड्दाको मूल अवस्थामा फर्काउने नियम र धरौटी (शिकिकिन)｜मर्मतको खर्च कसले तिर्ने? राष्ट्रिय दिशानिर्देशका उदाहरण हेर्नुहोस्।
बिग्रिएको कुरा घरधनीलाई नभनी कोठा छोड्नुभयो भने कहिले र किन बिग्रियो भन्ने थाहा नहुने भएकाले छलफल गर्न गाह्रो हुन्छ। बिग्रियो भने बसिरहेकै बेला सम्पर्क गरिराख्नुहोस्।
मर्मत गर्ने व्यवसायीलाई कोठामा पस्न अस्वीकार गर्न मिल्छ?
सिभिल कोड (民法) अनुसार घरधनीले कोठा जोगाउन आवश्यक मर्मत आदि गर्न खोज्दा भाडावालले अस्वीकार गर्न सक्दैनन् भन्ने व्यवस्था छ। नमुना सम्झौतापत्रमा घरधनीले भाडावाललाई पहिले नै जानकारी दिने भनिएको छ। मिल्दैन भने मिति र समय घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीसँग छलफल गरेर परिवर्तन गराउनुहोस्।
(स्रोत: e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” धारा 606, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” धारा 9)
कोठाको भित्तामा किला ठोकेर र्याक (दराज) राख्न मिल्छ?
भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको गाइडबुकमा भित्तामा किला ठोक्ने वा रङ लगाउने कुरा धेरैजसो निषेध गरिएको हुन्छ भनिएको छ। सम्झौतापत्रको “निषेधित कुरा” (禁止事項) जाँच गर्नुहोस्, र आवश्यक भए घरधनीको अनुमति लिनुहोस्।
(स्रोत: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “कोठा खोज्ने गाइडबुक”)
समस्या पर्दा परामर्श गर्ने ठाउँ
- मर्मतसम्बन्धी कुरा (सबैभन्दा पहिले): घरधनी・व्यवस्थापन कम्पनी・कोठा देखाइदिने घरजग्गा पसल
- खर्च वा मर्मतबारे घरधनी वा व्यवस्थापन कम्पनीसँग कुरा नमिलेमा: उपभोक्ता हटलाइन “188“। नजिकको उपभोक्ता मामिला केन्द्र आदि परामर्श काउन्टरमा जोडिन्छ। शनिबार, आइतबार र सार्वजनिक बिदामा नगरपालिका आदिका काउन्टर खुला नभएको बेला जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र (NCAC) मा जोडिन्छ (केही क्षेत्र र वर्षको अन्त्य・नयाँ वर्षको बिदा आदि बाहेक)। IP फोन जस्ता केही फोनबाट जोडिँदैन।
- कोठा खोज्ने आधारभूत कुरा: भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालयको “कोठा खोज्ने गाइडबुक” जापानी भाषासहित 14 भाषामा पढ्न सकिन्छ।
(स्रोत: जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र “देशभरका उपभोक्ता मामिला केन्द्र आदि”, भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “कोठा खोज्ने गाइडबुक”)
लेख तयार गर्दा सन्दर्भ गरिएका प्राथमिक स्रोतहरू
- e-Gov कानुन खोज “सिभिल कोड (民法)” (धारा 606・धारा 607 को 2・धारा 608・धारा 611・धारा 615)
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “भाडाको घरको नमुना सम्झौतापत्र” (हेइसेई 30 वर्ष 3 महिनाको संस्करण। धारा 9・धारा 12・अनुसूची 4・अनुसूची 5)
- भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय “कोठा खोज्ने गाइडबुक” (विदेशीहरूलाई निजी भाडाको घरमा सहज रूपमा बस्न सहयोग)
- टोकियो महानगर जलापूर्ति ब्युरो “पानी चुहावट बारे”
- जापान राष्ट्रिय उपभोक्ता मामिला केन्द्र “देशभरका उपभोक्ता मामिला केन्द्र आदि”
- अध्यागमन सेवा एजेन्सी (ISA) “जीवन・रोजगार गाइडबुक” अध्याय 11 आवास
यो लेख जापानी भाषाको मूल संस्करणको अनुवाद हो।
